Hợp đồng thiết kế, thi công cũng phải cam kết "chạy" được đất, KTS, kỹ sư mạnh ở hiệu quả "chạy" đất. Quán nước vỉa hè, trên gốc cây treo biển: "Mua bán nhà đất". Các "văn phòng nhà đất" nhan nhản, vài ba mét vuông, một cái bàn gẫy chân, 1-2 người ngồi chờ khách, chỉ đông chỉ tây, nói chuyện quy hoạch liến thoắng. "Ông, bà muốn đi xem nhà, đất? Loại nào? Vâng có ngay. Lô này đẹp, nhà kia hay, thế đất vượng, mặt đường quy hoạch đây... Vâng, trả tiền trước". Giao dịch thành hay không, là chuyện khác.

Các công ty xây dựng nay trở thành chủ đầu tư, trong tay hàng chục, hàng trăm hécta đất, với cái chi phí giải phóng mặt bằng "rẻ như cho", khi bán giá nhà vút lên tận trời.

Thị trường nhà đất rối loạn, Tạp chí Người Xây dựng (Tổng hội Xây dựng Việt Nam) cung cấp những hiểu biết sơ đẳng về bất động sản, về nhà, đất. Thì ra là ngành khoa học quản lý, tác động rất lớn đến nền kinh tế.

Tiếp đến tạp chí Bất động sản ra đời. Tôi hiểu ra người bạn đồng hành - không có đất, sao có xây dựng, kiến trúc; sự sống bắt nguồn từ đất, xưa đã thế và bây giờ càng thế.

Tôi đã biết phân biệt những anh, chị "cò" kiểu chụp giật "đánh quả", lường gạt với nghiệp vụ môi giới. Có ngành môi giới tàu biển, môi giới thể thao, sao không có môi giới nhà đất? Trên thế giới môi giới là ngành nghề kinh doanh. Tây, Tàu sang ta, thiếu gì anh chuyên nghề môi giới. Nhà đất gia nhập thị trường, đâu có như hàng hoá bày trong tủ kính, cần thiết môi giới để giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng.

Nhiều năm dài, vì chiến tranh, vì chế độ kinh tế, coi nhà đất là tư liệu sản xuất do Nhà nước quản lý chỉ có "xin" và "cho", chỉ vì tách khỏi thị trường, là một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng kinh tế, dẫn đến lộn xộn, làm xấu an ninh chính trị, trật tự xã hội, nếp sống...

Bất động sản bất chợt trỗi dậy thành một thứ kinh doanh béo bở dễ lừa gạt, phi pháp. Toàn dân xô đi buôn nhà, buôn đất. Ngày xưa chuyện dựng vợ gả chồng phần lớn nhờ môi giới, ta quen gọi bà mối. Tổ ấm sau này vẫn còn biết ơn mãi người môi giới. Đang hình thành tư duy mới về nhà đất. Vâng, thì cứ gọi là "cò" miễn là "cò" mang tính khoa học, tính kinh doanh.

Nghề kiến trúc phát triển trên nền đất, vậy sao tôi có thể coi thường. Mình không biết, mình dốt. Cứ cho sốt đất, sốt nhà là tại tệ nạn đầu cơ! Ở ta đã làm gì có chuyện đầu cơ đất, tích trữ nhà. Đầu cơ là phải tung tiền ra mua hàng hoá, tích gom lại, chờ khi thị trường khan hiếm thì tung ra bán giá cắt cổ, lũng loạn thị trường.

Ta chưa thể có những nhà đầu tư đúng nghĩa, chẳng qua, chút vốn còm mua vài mét vuông đất, mấy căn nhà, giá lên, bán vội vàng kiếm chênh lệch giá chút ít. Sốt nóng nhà, sốt lạnh đất, đâu phải tại cái anh đầu cơ, mà bắt nguồn tại sự quản lý vu vơ, chẳng hiểu mình đang quản lý cái gì, tưởng siết chặt hoá ra thả nổi. "Muốn mua biệt thự phải đi xa  40-60km cách trung tâm" là chuyện nước ngoài, nhưng ở Hà Nội thì ngược lại đã cắt đất chia lô cho hàng loạt biệt thự! Ngay trong nội thành.

Nhiều tác giả giải thích giá đất, giá ảo, giá thật, nghe thú vị. Họ vạch ra hàng loạt điều "cấm" (dùng quyền lực để quản lý thị trường), tăng thuế để hạ sốt nóng, hâm sốt lạnh, quy định giá sàn, giá trần để lãnh đạo thị trường. Cấm đăng ký xe máy, bắt buộc phải có hợp đồng trông giữ xe ôtô, mới cho đăng ký, có hộ khẩu mới được mua nhà, mua đất... kết quả là xe máy, ôtô tăng, tai nạn giao thông tăng, và sôi nổi một thị trường ngầm "bán, cho thuê tên"!

"Bất động sản là hàng hoá bình thường như nhiều loại hàng hoá khác". Hãy tìm hiểu quy luật bất động sản để quản lý thị trường. Chính sự không hiểu biết của chúng ta đã làm thị trường nhà đất rối loạn, mặc cho nhà cầm quyền liên tục xuất ra các đòn quyền lực, mà điển hình thất bại nặng là cái quy định chủ đầu tư các khu xây dựng mới phải nộp nhà, đất theo tỉ lệ cho thành phố, tưởng là vì người nghèo, vì công bằng xã hội, hoá ra lại đẩy giá nhà lên, ngày càng xa mỹ tự "công bằng".

Người can đảm, biết nắm thời cơ kinh doanh bất động sản. Mua bán lòng vòng chỉ là nhất thời, cò con, đã đến lúc phải kinh doanh bất động sản với những thương hiệu đủ độ tin cậy như kinh doanh các ngành nghề khác. Và tài chính, ngân hàng, chỗ dựa cơ bản của kinh doanh bất động sản, cũng cần thay đổi cách nhìn, để có thể đưa vào thị trường chứng khoán, với phương thức vay-trả rộng hơn, thoáng hơn, không cố tình rắc rối để tay siết chặt, miệng hé mở!

Hy vọng cùng với Luật Bất động sản, thị trường nhà đất sẽ trong sáng, lành mạnh. Quan và dân không phải bận tâm vào những giấy đỏ, giấy xanh, giấy hồng - những điều cấm  đoán lạnh lùng! Giá như đưa giáo trình Bất động sản vào Đại học Kinh tế, giá như có lớp học ngắn hạn cho những người thích nghề "cò" cho các chủ đầu tư nhà đất...