Tuy vậy, điều quan trọng là làm sao để những chính sách nhất thời này không che đi tầm nhìn chiến lược về một ngành CN ôtô VN đầy tiềm năng trong vòng 20-30 năm tới. Muốn vậy, những chính sách này càng không được làm nản chí các nhà đầu tư muốn làm ăn lâu dài tại VN.

Cần thiết, nhưng không nên lạm dụng

Gần đây, nhiều phương tiện thông tin đại chúng (trong đó có Báo Lao Động) lên tiếng cảnh báo về một thị trường ôtô ảm đạm sau khi Chính phủ tăng lệ phí trước bạ và dự kiến sẽ tăng một loạt sắc thuế khác (tiêu thụ đặc biệt, nhập khẩu...). Tuy nhiên, đây chỉ là những động thái trước mắt và "cực chẳng đã" của Chính phủ nhằm đối phó với tình trạng lạm phát, nhập siêu gia tăng cũng như ách tắc giao thông ngày càng trầm trọng.

Trong khi thông cảm với những giải pháp tình thế nói trên của Chính phủ VN, các nhà làm chính sách lẫn các nhà sản xuất ôtô tại VN đều chung một nhận định: Không nên lạm dụng quá mức và kéo dài thái quá những biện pháp tình thế, nếu không muốn nó che lấp những mục tiêu dài hạn.

Bởi nếu so với các nước láng giềng thì số lượng ôtô/đầu người ở VN vẫn quá khiêm tốn (8/1.000 dân - năm 2007, trong khi cách đây 22 năm, ở Thái lan tỉ lệ này đã là 47/1.000 dân). Một nước công nghiệp vào năm 2020 và những năm tiếp theo chắc chắn sẽ hứa hẹn sự bùng nổ về nhu cầu loại phương tiện thuận tiện này.

Ông Ngô Văn Trụ - Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương) - đã đưa ra một kịch bản phát triển cao cho nhu cầu ôtô của VN: Năm 2015 sẽ sản xuất và tiêu thụ khoảng 235.000 xe; năm 2020 tăng lên 347.000 xe và năm 2025 là 836.000 xe. Trong khi đó, hiện ở VN mới chỉ có gần 800.000 xe hơi lưu hành. Bởi vậy, nếu các chính sách ngắn hạn làm nản chí các nhà đầu tư, khi mở cửa hoàn toàn, sức cạnh tranh của ngành ôtô VN sẽ sẽ hụt hơi, thậm chí bị bóp chết.

Chưa hết, ngành công nghiệp phụ trợ - vốn là điểm yếu nhất hiện nay của CN ôtô VN - chắc chắn cũng sẽ không có đất sống nếu như các nhà máy sản xuất ôtô sử dụng linh kiện, nguyên phụ liệu này hoạt động èo uột. Tuy nhiên, để những tham vọng trên không trở thành ảo tưởng thì ngay từ bây giờ phải hành động - dù đã quá muộn.

Tương lai thị trường ôtô VN: Sản xuất trong nước hay nhập khẩu?

Nguồn: Nghiên cứu của ông Ngô Văn Trụ - Vụ phó Vụ Công nghiệp nặng - Bộ Công Thương.

Dưới góc nhìn của các nhà sản xuất và kinh doanh ôtô tại VN, ông Hiroyuki Nakamura tỏ ra lo lắng: Trừ phi VN có thể sản xuất ôtô có khả năng cạnh tranh trước thời điểm 2018, nếu không khả năng mở rộng thị trường sẽ bắt nguồn từ ôtô nhập khẩu giá rẻ từ các nước ASEAN.

Nếu khả năng thứ hai xảy ra, nhập siêu sẽ tăng vọt và xe nhập khẩu nguyên chiếc từ ASEAN sẽ thống trị thị trường VN. Tất nhiên là không ai muốn khả năng xấu này lại xảy ra. Nhưng muốn như vậy thì việc quan trọng là không để những khó khăn trước mắt che mất một tầm nhìn chiến lược, dài hạn.

Vậy thì tầm nhìn dài hạn để phát triển ngành CN ôtô tại VN là gì? Kinh nghiệm ở những quốc gia có nền CN ôtô mạnh cho thấy, phát triển một ngành CN ôtô không chỉ chăm chăm vào việc sản xuất ra chiếc xe thế nào, mà nó bao gồm rất nhiều yếu tố cấu thành, tức là phải tạo ra (hay nuôi dưỡng) một môi trường thuận lợi cho nó phát triển. Một trong những yếu tố đó là hoàn thiện cơ sở hạ tầng. Hà Nội, TPHCM đang "sống dở chết dở" với vấn đề ách tắc giao thông là do cơ sở hạ tầng quá kém.

Sẽ là vô cùng mâu thuẫn và phi lý nếu người ta cứ dồn lực hướng vào mục tiêu làm ra hàng triệu cái ôtô, giá cực rẻ nhưng lại không có đường cho nó chạy, bến cho nó đỗ. Rồi cũng lại hết sức phi lý nếu người ta cứ thúc ép tăng tỉ lệ nội địa hoá, trong khi lại không có chính sách dài hơi cho ngành CN phụ trợ phát triển.

Cuối cùng, các nhà đầu tư đang rất cần một chính sách nhất quán, ổn định (nhất là chính sách thuế, nhập khẩu) của Chính phủ. Bởi không có chính sách ổn định, các nhà đầu tư cũng sẽ không có một chiến lược nhất quán để tăng tốc ngành CN ôtô VN trong một tương lai dài.

Đường sắt "chia lửa" với ôtô   Kiến nghị đầu tư 30 tỉ USD cho đường sắt cao tốc. Đó là tổng số vốn đầu tư xây dựng ba tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Vinh, Nha Trang - TPHCM, TPHCM - Vũng Tàu và một tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Hải Phòng giai đoạn 2010-2015, đã được Tổng Công ty Đường sắt VN kiến nghị Chính phủ thực hiện.  (Nguồn: TCty Đường sắt VN)