Thế là bao nhiều tiền của đầu tư, giờ vứt xuống sông cả, tiếc lắm; nghĩ cũng tại thời thế éo le, biết làm gì bây giờ".
Ngư dân lao đao
Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai và Phòng Kinh tế huyện Tân Uyên, Bình Dương thì số lượng bè cá đang nuôi trên cùng một con sông Đồng Nai ở 2 địa phương hơn 1.000 bè và hiện vẫn còn bè mới đang chuẩn bị đưa vào sử dụng.
Tuy nhiên, vào thời điểm giá cả tăng vọt như hiện nay, nhiều người dân nơi đây đang lao đao tính đường tháo lui. Ông Thanh (xã Tân An, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai) cho biết, chi phí bình quân cho 1 con cá điêu hồng là 36.000 đồng, thế mà khi bán ra chỉ được 30.000 đồng/con/kg, tính ra chẳng có lời. Đấy là chưa kể bây giờ giá cám nhảy vọt từng giờ.
Cũng như ông Thanh, những ngư dân nơi đây không giấu được nỗi buồn khi nói về một tương lai không xa họ phải bỏ nghề cá bè. Một ngư dân phân tích: "Cá ba sa ở miền Tây đang xuống giá, nhiều người dân đổ xô đầu tư vào cá điêu hồng - một loài cá dễ nuôi và dễ tiêu thụ. Vì thế, nhiều nguy cơ giá cá giống và thức ăn cho cá sẽ tăng, trong khi giá cá thịt giảm...".
Khổ sở vì nghề...
Nghề nuôi cá bè còn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về thời tiết, mực nước sông lên - xuống, dịch bệnh, chủ buôn cố tình gian lận khi cân cá,... hàng trăm nguyên nhân khác nhau mà thiệt hại vẫn thuộc về người dân nghèo.
Một ngư dân xã Tân An cho biết, bè này nối đuôi bè kia, nên khi một bè ở đầu nguồn bị dịch bệnh thì tất cả những bè còn lại không thể tránh được, hoặc có khi hồ Trị An xả đập gấp, chưa kịp dời bè lên bờ thì bị nước cuốn đi cả bè lẫn cá. Đã có trường hợp mất trắng hơn 1 tỉ đồng do nước đập Trị An xả quá gấp, không kịp dời bè.
Nghề cá bè còn nghiệt ngã hơn nữa khi Đồng Nai "trải thảm đỏ" "một cửa một dấu" để cho các KCN, Cty mọc lên với tốc độ chóng mặt, nhưng lại "ngó lơ" việc giữ gìn môi trường, vô tư xả nước thải chưa qua xử lý xuống sông. Vừa qua, tại kỳ họp VII, HĐND tỉnh Đồng Nai đã công bố, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 21/27 KCN được thành lập đã đi vào hoạt động, nhưng vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Trên 75% lượng nước thải của các KCN và DN nói trên được xả trực tiếp ra môi trường. Đây là nguyên nhân chính làm ô nhiễm nặng nguồn nước sông Đồng Nai và gây ra vụ cá bè chết hàng loạt hồi tháng năm vừa qua.
Điều đáng nói nữa là sông Đồng Nai nằm trên địa bàn 2 tỉnh Đồng Nai và Bình Dương, nhưng việc quản lý nuôi cá bè trên sông giữa 2 tỉnh này vẫn chưa có sự thống nhất. Ngày 2.2.2005, UBND tỉnh Đồng Nai có văn bản số 459 không cho phát triển thêm bè cá mới và nghiêm cấm nuôi cá trên sông từ địa phận xã Thiện Tân đến cầu Đồng Nai.
Thế nhưng, phía tỉnh Bình Dương lại khác. Theo bà Bùi Thị Lý - Trưởng phòng Kinh tế huyện Tân Uyên, huyện đánh giá, cá bè là một nghề đem lại hiệu quả kinh tế cao. Có lẽ nhờ thế, làng bè trên cùng một khúc sông nhưng nằm ở địa phận tỉnh Bình Dương tối ngày nhộn nhịp.
Từ đó, lại mới có chuyện bi hài: Nhiều ngư dân ở bên phía sông tỉnh Đồng Nai, hễ có "động tĩnh" kiểm tra là lập tức dời bè qua Bình Dương "lánh nạn".
Cuộc sống người dân cứ phập phồng cảnh lánh nạn như thế nhiều năm qua. Không biết đến bao giờ, dân làng bè ở Trị An mới qua khỏi vòng luẩn quẩn mưu sinh và ô nhiễm môi trường?