PV Lao Động đã khảo sát thực tế tại các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên - nơi lượng phân bón được sử dụng để trồng cây CN và chiếm tới 90% lượng phân urê được sử dụng là của Đạm Phú Mỹ để tìm hiểu chính sách bán đạm một giá đến bà con nông dân và đã phát hiện ra nhiều điều.

Trả tiền ngay: Giá 9.500đ/kg

Hỏi dưới 10 đại lý và cửa hàng bán phân đạm Phú Mỹ (ĐPM) một giá tại Đắc Lắc, chúng tôi đều nhận được câu trả lời: Đây là chính sách tốt, bởi những khu vực vùng sâu, vùng xa đều được hưởng một mức giá tương đương với các tỉnh đồng bằng.

Trước đây, các đại lý kinh doanh phân bón phải tự lo vận chuyển, tính toán chi phí, giá bán đến bà con nông dân có khi phải qua nhiều tầng nấc trung gian, thì nay khi trở thành cửa hàng gắn biển hiệu "DPM" (Đạm Phú Mỹ), đại lý chỉ phải bán đúng giá niêm yết, hưởng hoa hồng, còn Cty con của ĐPM tại các vùng miền sẽ lo toàn bộ khâu vận chuyển đến tận cửa hàng.

Thị trường phân bón hiện tại bớt căng thẳng do đã hết mùa vụ, nhưng khoảng 1-2 tháng nữa là vụ đông xuân, nếu vẫn giữ nhịp độ giao hàng 1 tháng 2 đợt như hiện nay là thiếu hàng. Khi khan hiếm, giá bán đến tay người nông dân sẽ không thể kiểm soát được.

Ông Dương Trí Hội - GĐ Cty phân bón miền Trung-Tây Nguyên (thuộc ĐPM) - cho biết: Để giám sát các cửa hàng, đại lý trong hệ thống niêm yết giá và bán đúng giá niêm yết, Cty đã phải tuyển thêm gấp đôi quân số để kiểm tra, yêu cầu các cửa hàng cho xem phiếu xuất kho, bản kê doanh số bán hàng từng ngày.

So với trước đây, Cty chỉ việc bán hàng đến đại lý, từ đại lý bán đến người tiêu dùng cuối cùng, đại lý tự định đoạt. Với phương thức một giá, đại lý đặt cọc tiền và nhận hàng ký gửi. Trường hợp bán không hết, người của ĐPM sẽ chốt số hàng tồn kho trong tháng, để áp giá bán công bố của tháng sau.

Nông dân vẫn phải mua giá cao

Tuy nhiên, vấn đề lại không nằm ở chỗ các cửa hàng, đại lý bán cao hơn giá niêm yết. Ông Lê Văn Đề - GĐ Cty vật tư dịch vụ nông - lâm nghiệp Kon Tum, một trong 13 đầu mối đại lý lớn của ĐPM ở miền Trung- Tây Nguyên - khẳng định: "Các cửa hàng muốn bán được hàng, giá chỉ có hạ chứ không thể lên được".

Vấn đề là đối tượng phục vụ của ĐPM là bà con nông dân, nên yêu cầu phải trả tiền ngay là "bất khả thi". Hầu hết các cửa hàng "chân rết" của các đại lý lớn đều cho biết, không cho nông dân nợ thì không thể tiêu thụ được hàng. Cửa hàng ít vốn thì chọn giải pháp chỉ cho vay đối với người thân quen, nhưng tình trạng chung là đều bị chiếm dụng vốn.

Bà Lê Thị Sử - chủ DN Huy Hùng (thị xã Đắc Hà, Kon Tum) - thừa nhận: "Dân Kon Tum đa phần trồng càphê, nhưng phải đến vụ thu hoạch mới trang trải các khoản nợ". Vì vậy, cách mà cửa hàng đang áp dụng là bán trả chậm phân đạm urê bằng giá công bố, cộng với lãi suất bằng lãi suất vay ngân hàng: 2%/tháng.

Tìm hiểu các hộ trồng càphê ở Tây Nguyên, chúng tôi được biết, trước thời điểm 1.8, giá đạm urê Phú Mỹ chỉ có 9.000đ/kg, mua trả sau phải cộng thêm 2% lãi suất. Nhưng sau thời điểm 1.8, với giá ĐPM tăng lên 9.500đ/kg, cộng lãi suất 2%/tháng thì 1kg đạm, người nông dân phải mua tới 10.000đ/kg. Anh Vũ Văn Vĩ - thôn 10 Đăk H’ Ring - ta thán: "Vụ rồi bón thúc cho càphê, tôi phải mua 300kg ĐPM với giá 9.900đ/kg, chưa kể các loại phân bón khác, trả chậm nên cũng bị tính lãi. Vụ năm nay mà mất mùa như năm kia thì tiền đâu mà trả nợ".

Ông Lê Văn Đề - GĐ Cty vật tư dịch vụ nông nghiệp Kon Tum: Hiện nay, ĐPM đều yêu cầu phải trả tiền trước, chưa có cơ chế cho các đại lý như bán trả chậm hoặc bán bảo lãnh qua ngân hàng. Bởi vậy, với lưng vốn mỏng, chúng tôi chỉ có thể đặt cọc để lấy ra lượng hàng thấp hơn so với năng lực tiêu thụ. Trong khi đó, giá cả hàng hoá ngày một tăng, NH còn rút bớt số dư nên chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn. Ông Vũ Văn Vĩ - thôn 10, Đắk H'Ring, Kon Tum: Gia đình tôi có 3.000 cây càphê (tương đương khoảng 3ha), phải bón thúc urê và NPK 4 lần/vụ, nhưng năm nay hầu hết giá phân bón đều tăng cao, tính ra phải chi phí cho phân bón tới vài chục triệu đồng. Năm rồi lại mua phải phân bón rởm khiến tiền mất tật mang. Chúng tôi mong mỏi Nhà nước có cơ chế cho người trồng càphê vay vốn sản xuất và kiềm chế tốc độ tăng giá phân bón.