Nhưng giờ đây, chuyện chung sống với lũ ở vùng đầu nguồn này đã bước sang trang mới...
Nguồn lợi mùa lũ: Trúng mùa-được giá
Biết tôi có ý định ra vùng đầu nguồn để viết bài về lũ, ông Nguyễn Đắc Tài - Phó Bí thư Huyện uỷ Tân Châu - nói ngay: Vào khu dân cư sống ổn định, thu hoạch lúa cũng đã xong, bây giờ lên đầu nguồn chỉ để coi người dân khai thác nguồn lợi từ nước lũ mang lại".
Đúng như lời ông Tài, vừa đến Phú Lộc - xã ven biên của Tân Châu, nơi từng được mệnh danh là đầu sóng ngọn gió của vùng lũ An Giang - trước mắt chúng tôi là một thế giới xuồng câu, ghe lưới đang giăng thế trận giữa biển nước đón luồng cá từ thượng nguồn đổ về. Dọc gần chục cây số từ trụ sở UBND xã Phú Lộc lên ngã ba kênh Bảy Xã, hai bên đường là hình ảnh người dân xăng xái chuẩn bị câu lưới cho những cuộc săn bắt thuỷ sản mùa lũ, với quy mô lớn đang sắp diễn ra...
Đang loay hoay chỉnh lại đường ven của chiếc dớn, thấy chúng tôi tới, ông Nguyễn Văn Kỳ (Chín Kỳ) - chủ nhân của 500m dớn - cho biết: Lượng cá đầu mùa tăng gấp chục lần năm trước. Hiện mỗi ngày thu hoạch 500-800kg cá linh non".
Tuy nhiên, theo ông Kỳ, điều đáng vui nhất trong giới làm cá mùa lũ năm nay là không chỉ trúng mùa, mà còn trúng cả về giá. Năm trước vào thời điểm này, giá mỗi kilôgram cá linh chỉ 2.000đ, nhưng hiện nay đang được săn đón mua với giá 4.000, thậm có hôm được đẩy lên đến 4.300đ/kg. Với giá này, sau khi trừ chi phí mỗi ngày, ông Kỳ dễ dàng kiếm lời trên triệu đồng.
Ông Đặng Văn Bé - một tay săn cá mùa lũ chuyên nghiệp của xã Phú Lộc - hân hoan: "Nước chỉ mới ngập ruộng khoảng 1,2-1,5m, nhưng mùa cá đã khởi đầu xuôi chèo, mát mái như vầy, thì vào chính vụ sẽ trúng lớn. Chung quy lại cũng nhờ lũ lớn mà có".
Đó cũng là niềm vui chung của tất cả người dân vùng đầu nguồn ở An Phú, Tịnh Biên... (An Giang), Tân Hồng, Hồng Ngự... (Đồng Tháp). Bởi ngoài nguồn lợi thuỷ sản, nhiều gia đình còn có thêm thu nhập từ việc khai thác các sản vật mùa lũ, như bông điên điển, bông súng...
Tiềm ẩn nguy cơ xa
Ông Võ Thạnh - PGĐ Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn An Giang - cho biết: Theo dự báo, từ nay đến thời điểm lũ đạt đỉnh, sẽ có 3-4 cơn bão. Trong khi đó, theo quy luật, càng về cuối năm, khả năng bão xuất hiện trên lưu vực sông Mêkông là rất lớn. Điều này đồng nghĩa với khả năng ĐBSCL sẽ đối mặt với mùa lũ có mực nước cao hơn trung bình nhiều năm và có nhiều mưa, dông...
Vì vậy, bên cạnh việc mang lại những tiện ích như làm vệ sinh đồng ruộng, cung cấp phù sa, tháo chua rửa phèn cho đồng đất, hay mang lại nguồn lợi thuỷ sản dồi dào cho người dân... lũ cũng đang tiềm ẩn những nguy cơ có thể gây bất lợi cho đời sống sinh hoạt của người dân như: Chìm xuồng khi đánh bắt cá giữa đồng trống, mưa gây ngập úng cục bộ trên một số diện tích lúa vụ ba, đặc biệt là khả năng gây sạt lở bờ sông, kênh mương..., làm ảnh hưởng đến tài sản, tính mạng người dân nếu ta không có biện pháp phòng, chống hữu hiệu. Bởi theo quy luật, lũ càng lớn thì khả năng xuất hiện sạt lở bờ sông càng cao.
Trong khi đó, việc khắc phục những "tác động ngược" này trên thực tế cũng đang manh nha những trở ngại vượt quá tầm xử lý của địa phương. Ông Nguyễn Đắc Tài trình bày: Sạt lở thì đã có toạ độ hết rồi, nên xã, huyện hoàn toàn có thể chủ động xử lý. Duy có điện để bơm nước tháo úng cho các cánh đồng thì lệ thuộc vào khả năng cung cấp của ngành điện, nên rất khó cho địa phương một khi xuất hiện mưa lớn, cần sản lượng điện liên tục và tập trung trong thời gian dài.
Đây cũng chính là nỗi lo của nhiều lãnh đạo địa phương vùng ĐBSCL, trong lần đầu tiên xuống giống đại trà lúa vụ ba.