Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, nhiều chuyên gia cảnh báo tình trạng "nhờn thuốc" của nhập siêu. Các chuyên gia đặt câu hỏi: VN đã xuất khẩu (XK) những gì? Câu trả lời là quá dễ, nhưng toàn là "thô" như dầu thô, sản phẩm thô gồm gạo, hồ tiêu, caosu, càphê... Trong khi đó, lượng hàng tiêu dùng nhập khẩu là không nhỏ.

Theo TS Nguyễn Đình Cung thì "nhìn dòng chảy của đồng USD mà xót xa". Gần như 100% xe ôtô; 100% điện thoại di động; gần như 100% máy ảnh, máy tính, máy in, xe máy, tivi, tủ lạnh, máy giặt... đều NK trực tiếp hoặc gián tiếp. Các chuyên gia cho biết: Sẽ là quá lo ngại và đáng buồn khi XK cả tấn thóc "một nắng hai sương" để mua về 1 chiếc điện thoại di động hạng thường.

Tuy nhiên, càng đáng lo ngại hơn khi trong bối cảnh lạm phát tăng cao, dấu hiệu khủng hoảng đã lộ rõ nhưng "nhập siêu" vẫn đè nặng. Thực tế, ngay từ đầu năm 2008, Chính phủ và Bộ Tài chính đã "dựng hàng rào" để giảm nhập siêu bằng cách tăng thuế ôtô, thuế vàng, sau đó là điện thoại, mỹ phẩm... Thế nhưng hiệu quả vẫn quá xa kỳ vọng.

Theo Bộ Công Thương thì với 6 tháng "ngăn chặn", VN vẫn nhập siêu gần 15 tỉ USD, tăng hơn 40% cùng kỳ và đã bằng trên dưới 50% kim ngạch xuất khẩu.

Từ đầu năm đến nay, VN đã 2 lần tăng thuế NK ôtô. Bên cạnh đó vàng, mỹ phẩm, điện thoại di động... cũng bị tăng thuế NK. Tuy nhiên, trao đổi với báo giới gần đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Bùi Xuân Khu cho biết, các cơ quan chức năng đang cân nhắc khả năng tiếp tục tăng thuế NK đối với ôtô, linh kiện, phụ tùng ôtô, vàng và một số mặt hàng xa xỉ nhằm hạn chế nhập.

Theo tính toán của Chính phủ thì năm 2008, VN cần giảm kim ngạch NK để hạn chế nhập siêu. Để làm được điều này, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ sử dụng các công cụ chính sách và hàng rào kỹ thuật để hạn chế nhập siêu không quá 1 tỉ USD/tháng trong 6 tháng cuối năm.