Theo Sở Công thương HN, doanh số bán hàng của các doanh nghiệp tham gia trong Tháng KM đã tăng 10% - 30%. Không ai phủ nhận tác dụng tích cực của KM với cả người tiêu dùng và doanh nghiệp, nhưng một thực tế cũng không thể phủ nhận là còn không ít những chương trình KM không lành mạnh làm người tiêu dùng mất tiền, mất thời gian, mất lòng tin vào KM nói chung. Người tiêu dùng phàn nàn về KM đã nhiều, nhưng hình như vẫn chưa thấu tai cơ quan quản lý...

Nở rộ

So với cách đây vài năm - khi một số chương trình KM đầu tiên được tổ chức gây ra nhiều bất ngờ, thú vị cho khách hàng -  hiện nay số lượng các chương trình KM đã tăng vọt. Từ con số vài chục chương trình KM/năm rồi tăng lên khoảng hơn 100 chương trình/năm, đến nay số lượng chương trình KM đã lên đến hàng ngàn chương trình/năm 2008.

Theo Sở Công thương TPHCM, nếu chỉ tính các chương trình KM đăng ký diễn ra từ 1.1.2008 đến nay thì có đến hơn 1.500 đơn vị. Số lượng các chương trình KM trên địa bàn TPHCM không dừng tại đây vì trong 6 tháng cuối năm các chương trình KM sẽ tiếp tục tăng lên, nhất là vào thời điểm cuối năm. Đó là chỉ kể đến những chương trình KM đăng ký tổ chức tại Sở Công thương TPHCM.

Thực tế các chương trình KM còn nhiều hơn bởi còn có khá nhiều chương trình KM được Bộ cấp phép do tổ chức trên địa bàn nhiều tỉnh, thành. Mặt khác, trong thực tế vẫn còn không ít chương trình KM do các cửa hàng kinh doanh tổ chức một cách tự phát, không thông qua thủ tục xin - cấp phép.

Ông Nguyễn Minh Thư - Giám đốc Trung tâm điện máy - nội thất Thiên Nam Hòa (TPHCM) - cho biết: "Khác với những ngành hàng khác phải đối mặt với tình hình bão giá, ngành hàng điện máy luôn phải cạnh tranh về giá, chương trình KM để thu hút NTD. Chính vì vậy, thời gian qua hầu hết các nhà sản xuất, kinh doanh ngành hàng này dành nhiều chi phí, thậm chí giảm lợi nhuận cho hoạt động này".

"Chả bõ phiền"

Song không ít người "ngập" trong các chương trình KM, sau một thời gian ngắn đã nhận ra rằng: KM là một nghệ thuật tiếp thị bán hàng mà người mua không phải lúc nào cũng được lợi cao nhất.

Anh Nguyễn Văn Vinh (số 2 Lê Phụng Hiểu HN) - tâm sự: "Gia đình tôi theo lời quảng cáo hấp dẫn của một trong những siêu thị lớn nhất Hà Nội đã tìm đến mua hàng. Theo chương trình KM thông báo tại quầy: "Khách hàng mua bột giặt 3kg được tặng một chai nước rửa chén Sunlight 500ml (trong thùng)".

Theo hướng dẫn, cùng với túi bột giặt tôi lấy một chai nước rửa chén để gần quầy trong thùng. Nhưng khi thanh toán, nhân viên đã tính tiền nước rửa chén và bột giặt riêng. Sau khi tôi thắc mắc, nhân viên thu ngân yêu cầu nhân viên quầy làm rõ. Khi sự việc được giải quyết xong, tôi đã mất 1 giờ đồng hồ để giải thích, đúng là KM chả bõ phiền".

Nếu anh Vinh cũng như nhiều khách hàng tin tưởng cách tính tiền chính xác của siêu thị mà không kiểm tra hoá đơn thanh toán thì hoá ra lợi ích KM của anh Vinh là 0. Chị Lê Phương (B3 Trung Tự, HN) cho biết: "Nhìn băngrôn treo trước một cửa hàng trên phố Chùa Bộc: "Mua hàng có quà tặng hấp dẫn" tôi quyết định mua một chiếc áo len mỏng. Sau khi thanh toán tôi được nhân viên bán hàng đưa kèm một đôi tất hoàn toàn được làm bằng nylon, màu rất xấu, nếu dùng cho nam giới thì chật mà dùng cho nữ giới thì rộng, thế là đành… bỏ quà tặng "hấp dẫn" đó".

Không hiếm chuyện làm bực bội NTD như vậy xung quanh hoạt động KM hiện nay khiến NTD rất khó chịu vì mất thời gian, tiền bạc mà còn cảm giác như bị lừa khi mua hàng KM.  Ví dụ, mua mỹ phẩm được KM bút chì kẻ mắt hoặc phấn má nhưng không thể dùng được vì hàng rởm hoặc hết hạn sử dụng, hoặc nhà phân phối treo biển giảm giá nhưng không công bố giá cũ, khi khách ra tính tiền thì giải thích giá bán đã được giảm rồi.

Anh Lê Văn Hùng (78 Tây Sơn, Hà Nội) bức xúc: "Theo quảng cáo của bạn bè, trên đường Giải Phóng có siêu thị điện máy chuẩn bị mở có nhiều chương trình KM hấp dẫn, tôi tìm đến định mua chiếc máy giặt. Trước ngày khai trương 1 ngày tại đây tôi thấy niêm yết giá bán chiếc máy giặt LG 4.450.000 đồng nhưng đến hôm khai trương tôi đến thì thấy đề 4.700.000 đồng, KM 5%. Như vậy nhà phân phối nâng giá lên để tính KM đính kèm hay sao?".

Chị Nguyễn Thị Kim Anh (161 đường số 1, Q.Tân Bình, TPHCM) kể lại: "Tôi đã mua 1 dàn máy DVD tại 1 trung tâm điện máy và được KM 2 micro. Thế nhưng khi giao hàng thì mới phát hiện ra 2 micro KM này là loại chất lượng kém. Tôi phải khiếu nại và nhờ đến Văn phòng phía Nam Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ NTD VN (Vinastas) mới được đổi lại 2 micro hàng chính hãng. Vậy liệu những khách hàng khác có thể bị trường hợp giao hàng tương tự như tôi và sẽ thiệt thòi nếu như không khiếu nại?".

Văn phòng phía Nam Vinastas cho biết: "Hầu hết các DN tổ chức chương trình KM đều được Bộ hoặc Sở Công thương cấp phép. Tuy nhiên, trong thể lệ nhiều chương trình có những chi tiết quy định mập mờ, gây hiểu lầm cho NTD. Ngoài ra, cũng có trường hợp khách hàng trúng thưởng nhưng khi liên hệ để nhận thì được trả lời giải thưởng đã hết hoặc đã quá thời hạn".

Những mặt hàng NTD thường gặp tình trạng trúng thưởng khi thời hạn đã hết hoặc đi lĩnh giải thì được cho biết đã hết quà thường là nhóm hàng tiêu dùng như sữa, mỹ phẩm, nước giải khát, kem... Tuy trong thể lệ, các chương trình đều ghi thêm câu: "Kết thúc chương trình khi số lượng quà tặng đã hết" nhưng theo các khách hàng thì NTD khó có thể biết chính xác được thực hư, nhất là nếu như quà tặng KM được phát rộng rãi tại hệ thống đại lý, cửa hàng.

Chị Trần Mỹ Lệ (đường Quang Trung, quận Gò Vấp, TPHCM) cho rằng: "Tôi và người nhà, bạn bè rất thường gặp tình trạng trúng thưởng KM với các loại hình thẻ cào khi thời hạn của chương trình đã kết thúc trước đó mấy tháng. Trong khi đó, ở thời điểm có thể nhận giải thì hầu như các sản phẩm có khả năng trúng giải chưa được lưu thông, bày bán trên thị trường. Phải chăng có sự sắp xếp hoặc cố ý của nhà tổ chức? Liệu việc đảm bảo đưa những sản phẩm trúng giải ra thị trường có được kiểm soát chặt chẽ?".

Trong số các trường hợp NTD khiếu nại tại Vinastas, tỉ lệ các vụ KM về dịch vụ và KM chiếm 18%. Đó là chưa kể đến trên thực tế còn có rất nhiều trường hợp NTD gặp thiệt hại quyền lợi nhưng do tâm lý ngại tiếp xúc, thủ tục nên đành bỏ qua. Tuy nhiên, điều đáng báo động nhất của tình trạng KM "lừa" là hiện nay trên thị trường không ít điểm kinh doanh tự phát đã ăn theo hoạt động KM, tự lập ra các biển hiệu với lời rao hấp dẫn như "Mua 1 tặng 1", "Giảm giá 30-70%" nhưng thực sự thì những chương trình này không hề được cơ quan chức năng cấp phép, giá bán không giảm mà chỉ là tăng lên rồi rao giảm giá để thu hút người mua hoặc là hàng kém chất lượng.

Thế nhưng, việc quản lý hoạt động này của các cơ quan chức năng xem ra vẫn khá buông lỏng, chủ yếu dựa vào sự tự giác và cam kết của đơn vị thực hiện. Ngoài việc yêu cầu các đơn vị làm thủ tục xin cấp phép tổ chức hoạt động này và giám sát tại các buổi bốc thăm, trao giải, hầu như việc kiểm tra tình hình trên thị trường vẫn chưa được thực hiện sâu sát. Chính tình trạng này đã khiến tồn tại hoạt động KM lậu hoặc giá cả, chất lượng hàng KM còn chưa đúng thực chất.

Trao đổi về vấn đề này, một cán bộ lãnh đạo Sở Công thương TPHCM thừa nhận: "Lực lượng cán bộ quản lý thị trường hiện nay còn rất nhiều việc phải theo dõi, kiểm tra như ngăn chặn hàng lậu, hàng giả, gian lận thương mại, giá cả trên thị trường... Do vậy, việc kiểm tra hoạt động KM chủ yếu quản lý trên việc các đơn vị đăng ký tổ chức hoặc tập trung vào những đợt TP tổ chức Tháng KM trên toàn TP".

>> Có nên tin vào các chương trình khuyến mãi?
>> Không thể buông lỏng