Ngư dân ngụp lặn trong khó khăn

Sau 1,5 tháng thực hiện chủ trương "giải cứu" cá tra của Chính phủ, người nuôi ở vùng ĐBSCL vẫn tiếp tục ngụp lặn trong biển khó khăn. Đó là thông điệp chung của các đại biểu trình bày tại hội nghị. Nổi bật nhất là thông tin người nuôi đang "oằn mình" trước gánh nặng giá cả nguyên liệu đầu vào dù giá cá tra đã tăng bình quân trên 30% so với thời điểm đầu năm 2008, lên đến 16.300-16.500đ/kg.

Theo đánh giá của hội nghị, nhiều khả năng giá cả nguyên liệu đầu vào tiếp tục tăng phi mã trong thời gian tới. Ông Nguyễn Văn Thạnh - GĐ Sở NNPTNT An Giang - cho biết, giá thức ăn tăng từ 30-45%, thuốc phòng trị bệnh tăng đến trên 45%. Trong khi đó, nhiều hộ nuôi lại thiếu vốn do ngân hàng không cho đáo hạn hoặc hạn chế cho vay (lãi suất 1,6-2%/tháng).

Thí dụ ở Đồng Tháp, theo ông Dương Nghĩa Quốc - Chủ tịch Hiệp hội Thuỷ sản tỉnh - đến nay, người nuôi chỉ mới vay được 10% trong số 200 tỉ đồng thuộc kế hoạch "giải cứu" của Chính phủ. Vì vậy, phần lớn họ phải chấp nhận bán dưới giá thành để giảm áp lực lỗ. Một số DN chế biến cá tra xuất khẩu đã tận dụng tình hình "nước đục" để "thả câu", ép giá người nuôi nên trong thực tế, mức lỗ bình quân của người nuôi vượt ngưỡng 2.500đ/kg.

Chế biến cá tra xuất khẩu ở Đồng bằng sông Cửu long.

"Làng nghề nuôi cá tra đã chết lâm sàng từ mấy năm trước" - đó là ý kiến của ông Nguyễn Hữu Khánh - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Nghề cá VN - nêu tại hội nghị và được nhiều đại biểu đồng tình.

Theo ông Khánh, thực ra sự cố tỉ giá đôla hôm nay chỉ là giọt nước làm tràn chiếc ly đầy bất trắc từ nhiều năm qua, bởi thực chất làng nghề nuôi cá tra ĐBSCL đã chết lâm sàng từ những năm 2003-2005 khi manh nha dấu hiệu phát triển không bền vững: Nhà nước không tổ chức, quản lý khâu nuôi và không có biện pháp "trị" được sự cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các DN.

"Vấn đề này An Giang đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo với trung ương, nhưng sau đó tất cả đều rơi vào im lặng" - ông Khánh nhấn mạnh. "Không tổ chức, quản lý được người nuôi, nhà chế biến và nhu cầu thị trường nên nhiều địa phương thả tay cho nhà máy ra đời. Điều này vô tình làm người dân ngộ nhận về tương lai xán lạn của con cá tra nên đổ xô nhau mở rộng diện tích nuôi".

Phải đổi mới về quản lý, điều hành

TS Nguyễn Văn Sánh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL (ĐH Cần Thơ) - cho rằng, tính bền vững của nghề nuôi cá tra sẽ tiếp tục gặp khó bởi phần lớn DN trong nước có thói quen cạnh tranh thiếu lành mạnh, tạo cơ sở cho DN nước ngoài lợi dụng ép giá, mà hậu quả đều trút hết lên đầu người nuôi. Cũng ngay tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Khánh đưa ra thông tin gây giật mình: Nhiều quốc gia đang lên kế hoạch chặn đường xuất khẩu của cá tra VN vào thị trường của họ. Điều này cho thấy, cá tra không chỉ đối mặt với khủng hoảng trước mắt, mà còn đương đầu với muôn vàn khó khăn trong tương lai nếu không có sự can thiệp kịp thời.

Để chủ động cứu lấy sản phẩm mang tầm chiến lược trong cán cân kinh tế toàn vùng, đại diện 8 tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL nhất trí cho rằng, cần phải tiến hành cuộc đổi mới về quản lý, điều hành dưới sự chỉ huy của "nhạc trưởng Tây Nam Bộ". "BCĐ Tây Nam Bộ có lợi thế trong việc tập hợp số liệu thống kê toàn vùng. Mặt khác, ý kiến của các tỉnh được thu thập kịp thời, chính xác để tập hợp gửi lên trung ương" - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Nghề cá VN nhấn mạnh.