Để tạm thời khép lại chuyên đề này, phóng viên Báo Lao Động đã phỏng vấn TS Lê Đăng Doanh - chuyên gia kinh tế cao cấp và TS Đinh Văn Ân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM). Ông Ân cho biết:

- Từ nhiều năm nay, tại các diễn đàn quốc hội (QH) tình trạng lãng phí trong chi tiêu, chưa hiệu quả trong đầu tư đã được đem ra mổ xẻ, chất vấn các thành viên Chính phủ. Trên thực tế đã giảm đáng kể tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực trong chi tiêu công. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, những vấn đề liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô còn nhiều thách thức, Chính phủ đang đặt mục tiêu chống lạm phát, ổn định kinh tế lên hàng đầu thì việc đặt ra giải pháp giảm 10% chi tiêu công càng trở nên một pháp lệnh, bởi nếu tiếp diễn tình trạng chi tiêu lãng phí trong bộ máy thì khả năng gây sức ép lạm phát, tăng trưởng nóng và nguy cơ bất ổn định là rất lớn.

Việc công bố những số liệu cắt giảm đầu tư công, theo ông đã thoả đáng chưa?

- TS Lê Đăng Doanh: Trong bối cảnh khó khăn này, yêu cầu tiết kiệm để nâng cao hiệu quả và cắt giảm chi tiêu công là rất cần thiết. Trong đó, cắt giảm chi tiêu thường xuyên có những giới hạn tự nhiên của nó. Bên cạnh nguồn lương và các chi phí về phúc lợi xã hội, về sự nghiệp y tế, giáo dục là những khoản không thể cắt được, trái lại cần phải được bổ sung và nâng cao lên để phù hợp với tình hình tăng giá. Việc cắt giảm những lãng phí và chi tiêu kém hiệu quả trong bộ máy hành chính tuy có thể đạt được ở mức độ nhất định, song không chiếm tỉ trọng lớn.

Điều quan trọng hơn cả là phải siết chặt và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Trước hết là những công trình, trụ sở, nhà làm việc không đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao trình độ công nghệ và khả năng xuất khẩu, cần được đình chỉ ngay một cách triệt để. Những công trình chậm tiến độ, chưa rõ hiệu quả đầu tư cũng kiên quyết đình chỉ... Vấn đề không đơn thuần chỉ là cắt giảm, mà qua đây các cơ quan quản lý cần xác định lại phương hướng đầu tư, quy trình đầu tư, phạm vi lĩnh vực mà Nhà nước cần phải đầu tư...

Trong một báo cáo của Bộ KHĐT về xây dựng cơ bản sử dụng vốn Nhà nước 3 năm gần đây (2005-2007), một số địa phương, bộ, ngành, TCty triển khai dự án, kể cả các dự án nhóm A được phân cấp rất chậm, mà nguyên nhân là do năng lực của các chủ đầu tư, tư vấn, công tác khảo sát, thiết kế chậm đã gây lãng phí tiền của, nguồn lực, không phát huy hiệu quả đầu tư? Ông có nhận định gì?

- TS Lê Đăng Doanh: Theo tôi, đi kèm theo phân cấp, cần phải có những biện pháp kịp thời để nâng cao năng lực các ban quản lý dự án đại diện cho chủ đầu tư ở các địa phương về khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát của các công trình đó ở địa phương. Cách tốt nhất là không nên để cho một ngành nào được độc quyền mà Chính phủ cần tạo ra khung pháp lý để khuyến khích các Cty, các thành phần kinh tế khác cùng tham gia.

Trong một số liệu chính thức vừa được Ban Chỉ đạo đổi mới DN công bố về tình trạng "sức khoẻ" của khu vực kinh tế nhà nước, mà nòng cốt là các TĐ, TCty 91, tổng số nợ trên vốn chủ sở hữu chỉ có 1,36 lần. Trong khi đó, một số tổ chức nước ngoài đánh giá hệ số này lên đến 28 tỉ USD và chiếm tới 40% GDP. Điều này lý giải thế nào, thưa ông?

- Hiện nay, báo cáo của Ban Chỉ đạo ĐMDN đưa ra các con số chính thức, nhưng những con số này cần phải được bổ sung thêm. Theo tôi, để đánh giá chính xác về tình hình đầu tư của các DNNN cần bổ sung số liệu bằng những công trình nghiên cứu kiểm toán độc lập, của kiểm toán nhà nước. Và việc này nên để Quốc hội đứng ra chủ trì và giám sát để có cái nhìn toàn diện hơn về DNNN.