Nguyên nhân chính là nhiêu khê về thủ tục.
Rườm rà thủ tục
Dù là địa phương đầu tiên, duy nhất cả nước chi tiền hỗ trợ xăng dầu đến tận tay ngư dân, tuy nhiên đến nay Đà Nẵng cũng chỉ giải quyết được 98 trên tổng số 1.848 tàu cá. Số tiền giải ngân là 684 triệu đồng trong tổng số 33 tỉ đồng. Hầu hết các địa phương khác đều mới triển khai đến bước... lập hồ sơ.
Trước tình hình tăng giá vừa qua, hàng loạt ngư dân bỏ biển, bỏ tàu nằm bờ, Chính phủ buộc phải có ngay QĐ 289 để hỗ trợ cho ngư dân ra khơi ngay. Thế nhưng, TT35 của Bộ Tài chính lại quy định các tàu phải hoạt động 6 tháng trở lên trong năm mới được hỗ trợ. Vì vậy, nhiều tàu vì khó khăn mà chưa ra biển từ đầu năm đến nay, đồng nghĩa với việc chưa nhận được tiền hỗ trợ.
Mặt khác, hiện đang là chính vụ khai thác cá, câu mực khơi, hầu hết các tàu đủ năng lực bám biển thì đều đang ở ngoài khơi, song quy định tại TT35 buộc chủ đứng tên sở hữu trực tiếp làm hồ sơ. Ngư dân không thể bỏ biển để ở nhà hoàn tất thủ tục nhận 3-8 triệu đồng cho lần hỗ trợ nhiên liệu đầu tiên này...
Mua bảo hiểm mới được nhận tiền!
Một quy định mang tính bắt buộc khác của TT35 Bộ Tài chính là các tàu 90CV trở lên phải có bảo hiểm (BH) thân, vỏ tàu, BH thuyền viên còn hiệu lực từ 3 tháng trở lên. Ngư dân T ở quận Thanh Khê cho biết: "Chúng tôi đôi khi chỉ ra khơi 2-3 tháng/năm, vì vậy thường mua BH theo chuyến hoặc mùa vụ. Khi làm hồ sơ nhận hỗ trợ, Phòng Kinh tế quận đòi phải có BH còn hiệu lực 1 năm mới cho nhận tiền. Để nhận được hỗ trợ đợt 1 (8 triệu đồng/tàu), gần 100% tàu cá đều phải đi mua mới BH 1 năm với mức 6 triệu đồng thì mới lấy được 8 triệu của Nhà nước. Chính vì thế mà nhiều người còn chưa làm hồ sơ". Ông T bức xúc: "Việc mua BH là tự nguyện của dân, việc bắt buộc chúng tôi phải có BH mới được nhận hỗ trợ là không hợp lý".
Trưởng phòng Kinh tế quận Thanh Khê, Đà Nẵng Lương Hữu Trúc cũng "đồng cảm" với ngư dân: "Ngư dân chỉ mua BH theo mùa vụ, thậm chí theo chuyến ra khơi là thực tế. Nhưng Bộ TC quy định như vậy, mình phải thực hiện, bởi không làm theo sẽ rắc rối ngay việc giải ngân và kiểm toán sau này". Ông Trúc cho biết, quận Thanh Khê thuận lợi nhất TP vì đã có sẵn hồ sơ quản lý tàu cá đến chi tiết. Đặc biệt sau bão Chanchu (9.2005), các chủ tàu đã hoàn tất các giấy tờ đăng ký, đăng kiểm... Tuy vậy, mới có 76/198 tàu cá thuộc diện được chi hỗ trợ theo QĐ 289 thực nhận tiền.
Cầm 1 bộ hồ sơ dày đến gần 100 trang của ngư dân, cô Nguyễn Thị Diệu Tuyền - chuyên viên thuỷ sản phòng Kinh tế quận Thanh Khê - ngán ngẩm: "Để hoàn tất hồ sơ như thế này, ngay cán bộ cũng chật vật chứ huống gì ngư dân. Chậm giải ngân là điều tất nhiên".