Những khác biệt

Sau BIDV hoàn tất phân loại nợ từ hơn 2 năm nay, Agribank là NH thứ hai trong nước bắt đầu triển khai và đang trong giai đoạn hoàn thiện các bước chuẩn bị cho việc phân loại nợ theo hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ.

Sẽ là bình thường nếu QĐ số 493 (ngày 22.4.2005) của NHNN về phân loại nợ và trích lập sử dụng dự phòng rủi ro không quy định rõ, trong thời gian tối đa 3 năm, các TCTD phải xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ nhằm hỗ trợ cho việc phân loại nợ và quản lý chất lượng tín dụng.

Hệ thống này sẽ là căn cứ cho các TCTD thực hiện phân loại nợ theo phương pháp định tính với các đánh giá toàn diện về năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng.

Sự khác biệt giữa cách phân loại nợ định tính (điều 7, QĐ 493) với phương pháp phân loại nợ định lượng (điều 6, QĐ 493) mà hầu hết các NH đang áp dụng hiện nay là thực sự rõ rệt.

GĐ BQL tín dụng (BIDV) - ông Lê Ngọc Quỳnh phân tích, phân loại nợ định lượng đơn thuần dựa trên dữ liệu khoản nợ tại thời điểm đánh giá và chủ yếu dựa vào thời gian quá hạn, số lần cơ cấu của khoản nợ nên kết quả phân loại phản ánh chưa sát với mức độ rủi ro của khoản nợ.

Với một bộ chỉ tiêu gồm 14 chỉ tiêu tài chính và 40 chỉ tiêu phi tài chính, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của BIDV sau hơn 2 năm triển khai đang phản ánh chính xác chất lượng tín dụng theo thông lệ quốc tế. Tỉ lệ nợ xấu của BIDV từ mức 31% vào năm 2005 giảm xuống còn 9,6% năm 2006, thời điểm bắt đầu phân loại nợ theo điều 7 và giảm tiếp xuống 3,9% vào cuối năm 2007.

Minh bạch nợ xấu

Song theo một số chuyên gia, phân loại theo phương pháp định tính có thể khiến tỉ lệ nợ xấu của một NH tăng gấp 2-3 lần so với cách phân loại định lượng chỉ dựa vào thời gian quá hạn của khoản vay. Đặc biệt khi những biến động bất lợi của kinh tế trong năm 2008 có ảnh hưởng trực tiếp và tức thời đến kết quả xếp hạng khách hàng theo hệ thống xếp hạng tín dụng thông qua các chỉ tiêu về tình hình tài chính của DN.

Phó TGĐ BIDV - ông Hoàng Huy Hà cho rằng, sự chênh lệch giữa hai cách phân loại thể hiện cụ thể ở tỉ lệ nợ xấu của BIDV vào năm 2005 sẽ tăng từ 12,47% lên tới 31% nếu phân loại theo điều 7.

"Nếu làm một phép tính ngược, tỉ lệ nợ xấu của BIDV vào thời điểm cuối năm 2007 là 3,9% sẽ chỉ còn khoảng 1,57% nếu phân loại như quy định của điều 6" - ông Hoàng Huy Hà nói.

Như vậy, với QĐ 493 của NHNN, các khoản tín dụng của NHTM có thể được phân loại theo hai phương pháp định tính và định lượng. Song cùng với các yếu tố kỹ thuật, tỉ lệ nợ xấu sẽ tăng cao khi phân loại nợ theo phương pháp định tính được cho là những căn nguyên khiến các NHTM không mấy mặn mà với hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ dù thời hạn cuối cùng qua cách đây 2 tháng!