Những diễn biến bất lợi của nền kinh tế trong nửa đầu năm nay đã giáng một "cú sốc" vào hoạt động thu xếp và huy động vốn đầu tư của Tập đoàn Điện lực VN (EVN). So với kế hoạch huy động vốn từ đầu năm, EVN đang lâm vào tình trạng khủng hoảng vốn trầm trọng do giá cả vật tư, thiết bị tiếp tục tăng, thị trường chứng khoán sụt giảm...

Nguồn vốn nào cũng thiếu

Năm 2008, EVN lên kế hoạch huy động tổng khối lượng đầu tư toàn tập đoàn (TĐ) là 43.130 tỉ đồng. Trong đó, đầu tư các công trình nguồn điện là 22.655 tỉ đồng, đầu tư lưới điện 5.835 tỉ đồng, đầu tư vào các lĩnh vực khác và góp vốn là 2.191 tỉ đồng...

Để cân đối vốn đầu tư, hai nguồn khấu hao cơ bản và bán cổ phần dự kiến sẽ huy động được 11.929 tỉ đồng, còn lại là các nguồn vay tín dụng và vốn ngân sách. Tuy nhiên, thực tế việc huy động vốn của EVN gặp rất nhiều khó khăn do thị trường chứng khoán "tụt dốc".

Tổng cộng, nguồn vốn tự có đã giảm tới 3.769 tỉ đồng, chỉ còn 8.160 tỉ đồng (so với KH đầu năm là 11.929 tỉ). Trong đó, nguồn thu từ CPH dự kiến 7.267 tỉ đồng, còn 1.000 tỉ đồng.

Gay go nhất là nguồn vốn vay thương mại trong nước. Theo kế hoạch, cả năm 2008, EVN cần huy động khoảng 8.832 tỉ đồng vốn tín dụng thương mại của các ngân hàng trong nước, song qua 5 tháng đầu năm, các ngân hàng mới giải ngân được nguồn vốn đạt 2.204 tỉ đồng. Nguồn vốn còn lại nhiều ngân hàng tuyên bố ngừng giải ngân do thiếu tính thanh khoản.

Hiện EVN đang vướng mắc ở 11 dự án thuỷ điện đang thi công là Bản Vẽ, Buôn Kuốp, Srepok 3, Sông Tranh 2, Sê San4, A Vương, An Khê-Kanak, Sông Ba Hạ, Đồng Nai 3-4 và Uông Bí mở rộng 1 với nguồn vốn lên tới 2.868 tỉ đồng có nguy cơ không giải ngân được.
 
Một số dự án khác, ngân hàng còn từ chối ký HĐ tín dụng mặc dù đã thẩm tra xong như Huội Quảng - Bản Chát, dự kiến vay năm 2008 là 354,6 tỉ đồng; Uông Bí MR2 (336 tỉ đồng), các dự án lưới điện (220 tỉ đồng).

Thậm chí có ngân hàng yêu cầu đàm phán lại lãi suất vay: Dự án TĐ Bản Vẽ, Sông Ba Hạ (NH Công Thương), Sê San 4, Buôn Kuốp (NHNNPTNT), Srepok 3 (NH Ngoại thương)... Một số dự án đã thành lập Cty cổ phần khi chuyển giao cho chủ thể HĐ, thì các ngân hàng thương mại bắt buộc EVN phải bảo lãnh trả nợ vô điều kiện...

Trước những khó khăn về vốn tín dụng, ngày 18.6, lãnh đạo EVN đã trực tiếp làm việc với 4 NH thương mại: Vietcombank, VietinBank, BIDV, VBARD để đảm bảo giải ngân các HĐ tín dụng đã ký cho các dự án đang thi công.

Các ngân hàng đều khẳng định: Nguồn vốn hiện rất eo hẹp và đề nghị EVN dãn tiến độ thi công, chỉ ưu tiên vốn cho các công trình trọng điểm. Các ngân hàng cũng chưa cho biết mức vốn cụ thể có thể giải ngân từ nay đến cuối năm và đồng loạt đề nghị EVN tăng lãi suất vay.

Hàng loạt dự án điện sẽ chậm tới 1 năm

Theo EVN, đến nay, không chỉ các NHTM trong nước gặp khó, mà cả các khoản vay nước ngoài của TĐ cũng đang bế tắc. Một số ngân hàng nước ngoài như NH Sumitomo đang đề nghị thay đổi lãi suất cho vay đối với khoản giải ngân còn lại 74,56 tỉ đồng của dự án TĐ A Vương; NH Citibank yêu cầu huỷ khoản vay đã cam kết và giải ngân dở dang của dự án Buôn Tua Srah và Pleikrông với mức cho vay 50 triệu USD (KH 2008 giải ngân 367 tỉ đồng).

Các HĐ tín dụng đã ký nhưng Bộ Tài chính chưa bảo lãnh (dự án Sông Tranh 2 vay của Fortis Bank), hoặc đã ký HĐ nhưng không được cấp bảo hiểm (Sê San 4, Hải Phòng 2, Quảng Ninh 2) cũng không giải ngân được...

Tổng cộng, các nguồn vốn tín dụng trong và ngoài nước, nguồn phát hành trái phiếu không có khả năng huy động được của EVN đến nay đã lên tới trên 9.000 tỉ đồng. Chỉ tính riêng nhu cầu giải ngân vốn vay tín dụng trong nước cho 11 dự án TĐ nêu trên từ nay đến cuối năm (2.868 tỉ đồng) nếu không được giải ngân cũng đồng nghĩa với việc tiến độ của 11 nhà máy, với tổng công suất 2.443MW (tương đương gần 11 tỉ kWh/năm) bị lùi tối thiểu 1 năm.

Trường hợp toàn bộ lượng vốn vay trong nước (3.938 tỉ đồng), gồm cả các dự án Huội Quảng - Bản Chát (780MW) và Uông Bí MR2 (300MW) không thể giải ngân, EVN sẽ không đủ khả năng triển khai và việc lùi tiến độ của 2 dự án này thêm ít nhất 1 năm sẽ làm thiếu hụt trên 3 tỉ kWh điện/năm.

Nguy cơ không thể triển khai các công trình điện trong Quy hoạch điện VI đã nhỡn tiền khi mà tất cả các nguồn vốn dự kiến huy động của EVN đều có nguy cơ bị thiếu hụt trầm trọng. Và điều này cũng đồng nghĩa với việc hệ thống điện sẽ còn bấp bênh vì thiếu điện.

Trong một báo cáo về tình hình vốn đầu tư XDCB năm 2008 và giai đoạn 2008-2015, EVN khẩn thiết đề nghị Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại đảm bảo giải ngân cho các dự án điện đang thi công theo các HĐ tín dụng đã ký. EVN cho rằng, đây là yếu tố quan trọng nhất hiện nay để tránh nguy cơ đình trệ các dự án điện.

EVN đình hoãn trên 370 hạng mục công trình Thực hiện chủ trương kiềm chế lạm phát của Chính phủ, Tập đoàn Điện lực VN (EVN) đã chủ trì rà soát, dãn tiến độ đầu tư trong năm 2008 khoảng trên 370 hạng mục công trình với giá trị vốn 1.235 tỉ đồng. Trong đó, có 344 hạng mục lưới điện và công trình kiến trúc, giá trị 817 tỉ đồng; 33 hạng mục nguồn điện, giá trị 418 tỉ đồng trên tổng số 43.130 tỉ đồng đầu tư XDCB của tập đoàn, chiếm 2,86%. Theo EVN, các công trình đầu tư của EVN hầu hết là công trình nguồn và lưới điện theo quy hoạch được duyệt để đáp ứng nhu cầu phụ tải, nên việc dãn tiến độ có thể gây ra nguy cơ thiếu điện.