Tuy nhiên, theo báo cáo của các địa phương vùng Tây Nguyên với Thứ trưởng Bộ NNPTNT - ông Diệp Kỉnh Tần - trong kiểm tra mới đây thì việc thực hiện ở đây lại như... đùa.

Chỉnh sửa báo cáo cũ thành... mới

Theo kế hoạch thì trong tháng 5.2008, các nông - lâm trường quốc doanh (NLTQD) phải tự hoàn tất việc rà soát kiểm tra đất đai của mình và báo cáo lên UBND các tỉnh để tỉnh kiểm tra đánh giá...

Tuy nhiên khi kiểm tra, tại tỉnh Đắc Lắc, mặc dù đề án sắp xếp đổi mới nông lâm trường (NLT) của tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhưng đến nay, chưa có NLT nào trình được phương án chuyển đổi.

Theo báo cáo của Sở NNPTNT thì các NLTQD ở đây vẫn đang... ở giai đoạn... tự rà soát kiểm tra đất đai của mình. "Bực mình", đích thân Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắc Lắc - ông Y Dhăm Ênuôi - đã "vạch áo" Sở NNPTNT rằng đã không chuẩn bị đầy đủ mà lấy báo cáo từ nhiều tháng trước chỉ chỉnh sửa ngày tháng để thành... báo cáo mới.

Tại Đắc Nông, nơi có diện tích rừng khoảng 370.000ha theo quy hoạch sẽ chuyển đổi các NLTQD thành 16 Cty nông, lâm nghiệp, giao trả cho địa phương 84,933ha đất. Tuy nhiên đến nay mới chỉ giao được hơn 22ha. Và cũng như... Đắc Lắc, Sở NNPTNT Đắc Nông cho hay, các nông trường hiện vẫn còn đang ở giai đoạn... tự rà soát.

Cần lưu ý rằng, ngay từ năm 2005, khi cuộc "phẫu thuật" NLTQD mới khởi động, trả lời báo chí, một phó chủ tịch tỉnh này cho biết, Đắc Nông đã có hiện tượng rừng bị phá vô tội vạ do tâm lý sắp bị "giải tán" nên buông thả quản lý (chỉ 3 tháng đầu 2005 khi cuộc phẫu thuật khởi động, gần 100ha rừng ở đây bị tàn phá, gần bằng cả năm 2004). Thậm chí còn xảy ra chuyện cán bộ quản lý đem... bán đất lâm nghiệp cho dân; con em GĐ lâm trường cũng tranh thủ xông vào phá rừng, chiếm đất lâm nghiệp.

Vì vậy với hiện tượng các NLTQD đến giờ này vẫn còn... tự rà soát, dư luận nghi vấn cho rằng, "người ta" đang tìm cách "hợp thức hoá" số đất, rừng bị "bốc hơi" nên mới cố tình... lề mề thế. Còn Thứ trưởng Diệp Kỉnh Tần thì cho rằng do các NLT không hiểu nội dung của NĐ 170 và 200 của Chính phủ về sắp xếp đổi mới NLTQD (?).

Một khu rừng bị buông lỏng quản lý, dân đốt trụi làm rẫy...

Nhiều NLT "bó tay" vì quy định?

Dẫu vậy, theo bức xúc của nhiều lãnh đạo các NLTQD thì dù rất muốn tuân chỉ đạo nhưng họ "bó tay". Bởi nếu chuyển đổi qua hình thức Cty TNHH một thành viên, theo quy định thì các doanh nghiệp phải có tổng tài sản 30 tỉ đồng. Tuy nhiên hiện tài sản của các NLT chỉ là các trụ sở cũ kỹ. Còn cây cối trên rừng thì cơ quan chức năng chưa cho phương thức để tính toán giá trị. Vì vậy làm sao đảm bảo được định mức vốn 30 tỉ đồng?

Trong khi đó, muốn vay vốn để chuyển đổi, sản xuất kinh doanh, nhiều NLTQD lại không có "sổ đỏ" nên không ngân hàng nào chấp nhận. Chính vì thế, đến giờ, nghịch lý, dân không đất sản xuất, trong khi hàng trăm ngàn hécta đất rừng vẫn hoang hoá, lãng phí.

Trao đổi với báo chí, ông Tần tỏ ra kiên quyết, việc đổi mới NLTQD không thể không làm, dù khó. Bộ NNPTNT sẽ nghiên cứu những khó khăn vướng mắc và sẽ có kiến nghị với bộ, ngành liên quan tháo gỡ. 

Theo báo cáo của Bộ NNPTNT thì tổng diện tích đất đai giao cho các NLTQD quản lý trước khi sắp xếp trên 4 triệu hécta đất rừng, trong đó đất lâm nghiệp chiếm trên 3,6 triệu hécta, còn lại là các loại đất nông nghiệp, đất cho thuê mượn. Sau khi tiến hành sắp xếp lại, diện tích đất đai các NLT dự kiến giao lại cho chính quyền địa phương quản lý hơn 757.000ha. Tuy nhiên, hiện nay các địa phương mới bàn giao được 24.461ha, tức còn trên 730.000ha vẫn chưa được bàn giao đang bị bỏ hoang hoá hoặc sản xuất không có hiệu quả.