Dầu thô lên tới 135-140USD/thùng. Xăng JA1 dùng chạy máy bay lên tới 174USD/thùng, trong khi giá trần vé máy bay nội địa hiện được xây dựng trên cơ sở giá nhiên liệu 102USD/thùng.
Thắt lưng buộc bụng
Theo Vietnam Airlines, đây là thời điểm mà giá xăng dầu tăng rất cao. Trong lịch sử chưa từng có mức giá 140USD/thùng như đầu quý II năm 2008. Với mức giá này, năm 2008 Vietnam Airlines sẽ đội chi 2.200 tỉ đồng. Đấy là chưa kể các loại phí dịch vụ, phí sân bay đang đề nghị tăng gấp 2-9 lần song chưa thành hiện thực vì Chính phủ chỉ đạo không tăng giá mọi loại phí cho đến hết tháng 6.
Điều đáng nói là với các đường bay nước ngoài, VNA còn được phụ thu xăng dầu và được hoàn thuế nhập khẩu xăng dầu. Hơn nữa, giá vé được tự quyết định. Trong khi đó, giá vé trần của đường bay trong nước bị khống chế.
Mức giá trần 1,7 triệu đồng được VNA xây dựng trên cơ sở giá dầu thô là 85USD/thùng. Khi đó chi phí nhiên liệu chỉ chiếm 29,9% giá thành. Nay tăng lên 140USD/thùng chi phí nhiên liệu chiếm tới 44% giá thành.
Đầu vào tăng, đầu ra vẫn giữ nguyên, rõ ràng VNA càng bay nội địa càng lỗ. Ngoài ra đường bay trong nước không được phụ thu xăng dầu. Giá xăng dầu càng tăng, chi phí xăng dầu càng chiếm tỉ trọng lớn trong giá thành. Việc đội chi là bất khả kháng.
Ông Trịnh Ngọc Thành - Trưởng ban Kế hoạch thị trường của VNA phân tích: Nếu vẫn giữ mức giá trần như hiện nay và xăng dầu bình quân ở mức 120USD/thùng, năm 2008, đường bay nội địa của VNA sẽ lỗ tới 50 triệu USD.
Hiện VNA đã ban bố chính sách thắt lưng buộc bụng. Trước mắt, VNA quyết định cắt giảm chi phí trên tất cả các lĩnh vực 500 tỉ đồng. Đồng thời với việc Chính phủ quyết định giảm thuế nhập khẩu xăng dầu hàng không, VNA cũng giảm chi được 300 tỉ đồng, bù đắp cho giá nhiên liệu tăng.
Mặt khác, VNA mở thêm các đường bay nước ngoài, tăng tần suất bay nước ngoài để tăng nguồn thu bù lỗ cho nội địa. Tuy nhiên, nếu giá xăng dầu ngày càng leo thang, có thể lên tới mức 150USD/thùng dầu thô như dự báo thì VNA cầm chắc lỗ.
Giá xăng dầu tăng cũng làm Jestar Pacific Airlines không thể mở đường bay mới từ TPHCM đi Ban Mê Thuột và Đà Lạt vào tháng 8.2008 như dự kiến.
Ông Lương Hoài Nam - TGĐ JPA - cho biết: Nếu tính giá xăng JA1 là 174USD/thùng như hiện nay thì mỗi tháng, JPA đội chi khoảng 3 triệu USD/kế hoạch. Khi xây dựng giá trần 1,7 triệu đồng, JPA dựa trên giá nhiên liệu JA1 là 102USD. Nếu giá xăng dầu cứ leo thang JPA có thể phải cắt giảm và ngừng một số đường bay đang khai thác.
Mặc dù mới chuẩn bị khai thác vào tháng 12.2008 với 3 máy bay trên đường trục Hà Nội - Đà Nẵng - TPHCM nhưng ông Nguyễn Đức Tâm - Chủ tịch HĐQT Vietjet - hãng hàng không tư nhân đầu tiên của VN đã nhìn thấy khó khăn trước mắt do giá nhiên liệu quá cao trong khi giá vé bị khống chế giá trần.
Ra đời sau, để cạnh tranh được, Vietjet chắc chắn phải phục vụ tốt hơn và giá vé hấp dẫn hơn nhưng bối cảnh giá xăng dầu tăng quá cao như hiện nay khiến chúng tôi không mấy thuận lợi - ông Tâm dự đoán. Tuy nhiên, Vietjet sẽ chấp nhận cuộc chơi vì các hãng bay được thì Vietjet cũng bay được - ông Tâm khẳng định.
 |
| VNA gặp nhiều khó khăn khi giá xăng dầu liên tục leo thang trong thời gian qua. |
Giải pháp tình thế - phụ thu xăng dầu
Hiện nay, VNA còn có thể gắng gượng là do lấy nguồn thu của các đường bay nước ngoài bù vào đường bay nội địa. Trong khi các đường bay nước ngoài các hãng được tự quyết định giá và phụ thu xăng dầu thì đường bay trong nước không thể nâng giá trần.
Trong khi xăng dầu tiêu dùng thông thường không bị đánh thuế, Nhà nước lại còn bù lỗ thì xăng dầu hàng không vẫn phải chịu thuế nhập khẩu 15% và mới đây là 5%. Rõ ràng ở đây thiếu sự công bằng. Có lẽ Bộ Tài chính cần xem xét, tháo bỏ sự bất công với các hộ hàng không tiêu thụ xăng dầu hiện nay.
Do thị trường hàng không còn nặng yếu tố độc quyền, nên việc khống chế giá vé trần là cần thiết, song khi giá xăng dầu tăng quá cao tới 70%, giá thành sẽ bị đội lên rất lớn, đẩy các hãng hàng không vào thua lỗ.
Song việc thay đổi giá trần là cả một đoạn trường rất dài và đòi hỏi tính toán kỹ lưỡng. Mặt khác, nếu cứ xăng dầu lên xuống lại thay đổi giá trần thì khá nhiêu khê. Vì thế, giải pháp tình thế và phù hợp nhất trong tình hình hiện nay theo các chuyên gia là nên cho phép các hãng hàng không được phụ thu xăng dầu trên các đường bay nội địa. Giá tăng hay giảm đến đâu, phụ thu sẽ được điều chỉnh ngay đến đó.