Lãi suất kinh doanh của các NH (kể cả lãi suất trên thị trường liên NH) sẽ phải xoay quanh mức  lãi suất cơ bản (LSCB).

Như vậy bằng cơ chế điều hành LSCB, NHNN có nhiều khả năng hơn trong việc điều chỉnh tốc độ tăng trưởng tiền tệ, tín dụng hiệu quả. Xu hướng, thời điểm và cường độ của các thay đổi về lãi suất là mối quan tâm lớn của thị trường, các NĐT và dân cư.

Tiền gửi của một số NH  đã được cải thiện

Qua tuần đầu thực hiện cơ chế điều hành lãi suất mới, có thông tin về việc NH A, NH B... sau khi tăng lãi suất đã thu hút được nhiều tiền gửi. Tuy nhiên, đó chỉ là một số NHTMCP có mức lãi suất cao hơn các NH khác. Nhiều dấu hiệu cho thấy tiền gửi (chủ yếu là tiền gửi dân cư) của toàn hệ thống sẽ chỉ tăng nhẹ.

Một số chi nhánh NHTMNN có mức lãi suất trên/dưới 14%/năm cho biết hàng ngày bị khách rút vài chục tỉ đồng để sang gửi các NH khác. Đây là hiện tượng bình thường không ngoài dự đoán của NHNN.
 
Việc một số NH dùng lãi suất để thu hút vốn là một biện pháp để các NH cải thiện tình hình tiền gửi, giảm bớt nhu cầu vay trên thị trường liên NH.

Thực tế cho thấy trong tuần qua, một số NH đã tạm thời thoát khỏi cảnh "ăn đong" trên thị trường liên NH với lãi suất cao, vì vậy, bước đầu đã làm giảm sự căng thẳng tiền gửi (cả về tâm lý) của hệ thống.

Vấn đề được dư luận quan tâm chú ý hiện nay là trần lãi suất cho vay VND 18%/năm. Rõ ràng là khi lãi suất huy động tăng lên mà trần lãi suất cho vay khống chế ở mức thấp hơn trước thì rủi ro về lãi suất của các NH sẽ tăng, ảnh hưởng đến thu nhập. Một số NH đã tăng thu phí dịch vụ tín dụng.

Có nhiều ý kiến về vấn đề này, NHNN cũng đang xem xét tình hình và nghiên cứu để có những quy định phù hợp. Mặc dù các NHTM đề nghị NHNN cho phép các NH thu phí dịch vụ tín dụng, nhưng nếu có, nhiều khả năng NHNN chỉ cho phép thu một số loại phí hợp lý, chính đáng với tỉ lệ thu có khống chế.

Khi nào LSCB sẽ thay đổi?

NHNN đã nhấn mạnh khi điều kiện thị trường tiền tệ thay đổi, NHNN sẽ xem xét, điều chỉnh các mức lãi suất biến động theo một biên độ nhất định, phù hợp với mục tiêu và giải pháp điều hành CSTT.

Như vậy, có thể thấy, LSCB từ nay trở đi sẽ có độ linh hoạt cao hơn. Trong năm 2008, xu hướng mức LSCB phụ thuộc nhiều vào chỉ số giá cả vì mục tiêu hàng đầu hiện nay là kiềm chế lạm phát.

Vừa qua, Thống đốc NHNN có quyết định yêu cầu 25 NHTM cùng một số chi nhánh NHNN các tỉnh, thành phố cung cấp thông tin (định kỳ vào thứ 5 hàng tuần) về lãi suất huy động và cho vay vốn phục vụ cho việc xác định lãi suất cơ bản.

Với tình hình giá cả và thanh khoản hiện nay của các NH, nhiều khả năng mức LSCB, lãi suất chiết khấu và lãi suất tái cấp vốn sẽ duy trì ở mức hiện nay trong ngắn hạn.

Thời gian tới có một số nhân tố có thể vẫn gây áp lực đến lạm phát, ví dụ: Nếu tỉ giá VND/USD tiếp tục tăng cao thì giá nhập khẩu sẽ tăng. Giá dầu thô tăng cũng sẽ kéo theo giá cả các hàng hóa khác tăng và gây áp lực lên lạm phát...

Bên cạnh đó, cân đối tiền tệ tháng 5 (có vào khoảng ngày 20.6) sẽ cho biết mức độ tăng/giảm thực sự nguồn tiền gửi vào quỹ NH còn tình hình bước đầu cho thấy mặt bằng lãi suất đã rõ nét ở mức xoay quanh 15%/năm đối với tiền gửi VND, 7%/năm đối với USD.
 
Việc điều chỉnh tăng trong tuần tới sẽ tập trung vào loại tiền gửi thanh toán và các kỳ hạn ngắn với mức từ 15%/năm trở xuống. Vì vậy, sự điều chỉnh LSCB (nếu có) thì tháng 7.2008 mới là thời điểm xem xét.

Thông thường phải mất vài tháng, có khi đến 1 năm để các thay đổi về lãi suất tác động đến kinh tế vĩ mô. Những gì đang diễn ra hiện nay như cạnh tranh gay gắt lãi suất huy động, dịch chuyển vốn giữa các NH, tiền gửi từ dân cư chưa có dấu hiệu tăng mạnh, thu phí dịch vụ tín dụng v.v... là những diễn biến tất yếu hoạt động NH trong bối cảnh kinh tế thị trường.
 
Một số NH có thể khó khăn khi chênh lệch giữa lãi suất đầu vào (tiền gửi) và đầu ra (cho vay) ngày càng hẹp lại, nhưng điều này cũng buộc từng NH phải nâng cao kỹ thuật quản lý rủi ro lãi suất, điều chỉnh cơ cấu thu nhập theo hướng tăng thu từ các dịch vụ phi tín dụng, cơ cấu lại danh mục đầu tư và danh mục khách hàng... để hạn chế thấp nhất rủi ro lãi suất.

Sẽ sớm có cơ chế giám sát việc thu phí của các NHTM Theo thông báo từ NHNN, tuần qua, một số NH cho vay trung và dài hạn ở mức 18%/năm cộng phí. Hiện các TCTD thực hiện thu các loại phí rất khác nhau. Thống đốc NHNN đã giao cho đơn vị chức năng nghiên cứu và sớm trình ban hành quyết định về vấn đề thu phí để quản lý và làm cơ sở để giám sát việc cho vay này. Đối với một số ít NH vẫn áp dụng mức lãi suất cho vay trên 18%/năm, chủ yếu trong ngày 19.5. Thống đốc NHNN đã có văn bản chỉ đạo toàn ngành nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về lãi suất, giao Thanh tra NHNN kiểm tra kịp thời và kiên quyết xử lý những trường hợp vi phạm. Đến nay, không còn tình trạng cho vay vượt mức quy định. H.Nguyên