Điều đáng nói là có tình trạng CNLĐ đã không coi CĐ là chỗ dựa khi bị xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp. Ngày 26.8.2008, để ngăn ngừa, hạn chế ngừng việc tập thể, đình công không đúng trình tự, Phó Chủ tịch TLĐ Mai Đức Chính đã ký văn bản gửi LĐLĐ các tỉnh, thành và CĐ ngành, CĐ TCty trực thuộc.
Tại sao không tìm đến CĐ?
Ngày 4.9, tại Hà Nội, TLĐ và Viện FES (Đức) đã tổ chức hội thảo bàn về vấn đề CĐ chủ động tham gia giải quyết, hạn chế tranh chấp LĐ và đình công tự phát. Những tháng gần đây, tình hình ngừng việc tập thể, đình công không theo đúng trình tự quy định của NLĐ liên tiếp xảy ra và có chiều hướng lây lan ở một số tỉnh có đông CNLĐ và DN có vốn đầu tư nước ngoài như Đồng Nai, Bình Dương, TPHCM, Tây Ninh, Long An, Bắc Ninh...
Hiện nay đình công đã xảy ra ở 35/63 tỉnh, thành phố của cả nước. Tại các địa phương như Long An, Tây Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, HN, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Bắc Giang... số cuộc đình công xảy ra tăng dần hàng năm. Đáng nói là một số tỉnh như Đắc Lắc, Ninh Bình, Thanh Hoá, Vĩnh Long và An Giang - những địa phương ít có công nghiệp phát triển, tương đối bình yên - cũng đã xuất hiện đình công.
Ông Lê Thanh Khương - Trưởng ban Pháp luật TLĐ - khẳng định đình công ở VN là đình công DN và tự phát (chưa xuất hiện đình công ngành), không xuất phát từ kết quả thương lượng không thành, không thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục của pháp luật; tập trung vào những thời điểm giá cả tiêu dùng tăng cao, cuối năm dương lịch, trước và sau Tết Nguyên đán.
Ông Đinh Khắc Thiều - đại diện LĐLĐ Đồng Nai - cho rằng nguyên nhân của tình trạng lãn công là chưa thực sự có cơ chế thương lượng, hoặc có nhưng không hoàn chỉnh. Bởi vậy, NLĐ không có cơ hội đối thoại khi có những bức xúc cần kiến nghị.
Còn nhận định của TLĐ về nguyên nhân đình công từ phía NLĐ là do tiền lương, thu nhập thực tế thấp, giảm sút, điều kiện sống trước mắt cũng như lâu dài tạm bợ, không đảm bảo; hiểu biết chính sách, pháp luật hạn chế; ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao; nhiều bức xúc, dồn nén nên đã tự tập hợp nhau lại tổ chức đình công đòi giải quyết quyền lợi cho mình. Nghĩa là đình công được NLĐ coi là giải pháp đầu tiên thay cho thương lượng, đối thoại mà không cần đến CĐCS.
CĐCS phải do NLĐ bầu!
CĐCS được pháp luật trao quyền tổ chức, lãnh đạo đình công. Tuy nhiên do có sự phụ thuộc về việc làm, thu nhập của chủ tịch CĐ, BCHCĐ với chủ sử dụng LĐ đã trở thành rào cản, đồng thời cũng là nguyên nhân khiến CĐCS không đại diện, bảo vệ được CNLĐ và thực hiện được vai trò tổ chức, lãnh đạo đình công.
Ông Trương Lâm Danh - Phó Chủ tịch LĐLĐ TPHCM - khẳng định qua các cuộc ngừng việc tập thể cho thấy vai trò của CĐCS ở DN chưa thể hiện được chức năng, vai trò của mình. Điều này cũng dẫn tới sự giảm sút lòng tin của CNLĐ vào CĐCS. Tại cuộc hội thảo, các đại biểu đồng tình với quan điểm này.
Bởi, có một thực tế hiện nay không ít nơi CĐCS là do ban giám đốc chỉ định. Theo GS Wolfgang DaeuBler - chuyên gia Đức tham gia hội thảo - thì cần phải có sự giám sát trong đội ngũ CBCĐ cấp cơ sở, phải chọn được người có tâm huyết và dám bảo vệ NLĐ. Điều này đồng nghĩa với việc đội ngũ CB ấy phải do chính các đoàn viên CĐ bầu chọn.
Thêm vào đó, cần thực hiện cơ chế CĐ cấp trên giúp CĐCS trong việc ký TƯLĐTT, hội nghị NLĐ, đặc biệt là những nội dung như lương, thưởng, tăng ca, nghỉ phép..
.
Trong văn bản Phó Chủ tịch Mai Đức Chính ký ngày 26.8.2008 nêu rõ: LĐLĐ tỉnh, thành, CĐ ngành T.Ư, CĐ TCty trực thuộc TLĐ phân công CB nắm sát tình hình cơ sở, chỉ đạo và hỗ trợ CĐ DN kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của CNLĐ; bố trí CB theo dõi, thường trực tại các KCN, KCX, các địa bàn quận, huyện có nhiều DN, đông CNLĐ, có quan hệ LĐ phức tạp để nắm bắt tình hình và tham gia giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quan hệ LĐ.