Chỉ chú trọng đến lợi nhuận

Thường thì thanh tra chỉ tập trung vào việc kiểm tra độ an toàn của các mỏ đá, còn khâu vệ sinh gần như ít được để ý. Sau hàng loạt sự cố sập các mỏ đá gây chết người trong thời gian qua, thanh tra LĐ các tỉnh miền Trung - nơi tập trung nhiều mỏ đá nhất hiện nay- mới vào cuộc. Kết quả cho thấy, có đến 90% các mỏ đá đang khai thác không đảm bảo các quy định về ATLĐ. Một cuộc "trắc nghiệm phụ" về khâu VSATLĐ cũng cho thấy, phần lớn các mỏ đá hiện nay, các chủ DN chỉ quan tâm đến lợi nhuận, cùng lắm là khâu an toàn, khai thác sao để đá khỏi đè công nhân là... an toàn, còn khâu vệ sinh lao động, gần như phó thác cho... bụi silic.

Chỉ tính riêng hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi, các mỏ đá khai thác bằng cơ giới đã có tới 16 mỏ, tập trung nhiều nhất là vùng Chu Lai (Quảng Nam) với 14 mỏ, Dốc Sỏi và Đức Phổ (Quảng Ngãi) mỗi nơi một mỏ. Có tới 50% các mỏ đá này đã hoạt động từ 20-30 năm nay. Từ khi có KKT Dung Quất và Chu Lai, hàng loạt mỏ đá khác quanh khu vực đã xuất hiện. Do đặc thù của các mỏ đá vùng này ít có đá "mồ côi", nên chuyện sập mỏ như các nơi khác đã không xảy ra. TNLĐ có chăng cũng chỉ sẩy chân hay văng mảnh đá trong quá trình khai thác. Tuy nhiên, có một "kẻ thù" khác luôn "bắn tỉa" vào sức khoẻ của NLĐ nhưng lại ít được lưu tâm, đó là bụi silic từ đá.

Những hạt nhân

BS Trịnh Hồng Lân - Trưởng khoa Bệnh nghề nghiệp, Viện Vệ sinh y tế công cộng - đưa con số đáng giật mình: 100% CNLĐ ở các mỏ đá làm việc trong môi trường quá nhiều bụi và tiếng ồn, trong đó hàm lượng bụi silic tự do trong bụi hô hấp lên đến 80-90%. Đó là lý do khiến cho phần lớn CN làm việc trong các mỏ đá từ 10 năm trở lên là phổi của họ "có vấn đề".

Một số đơn vị cũng có giải pháp là cấp khẩu trang, nhưng đều không đạt tiêu chuẩn. Cty cổ phần đá Mỹ Trang (Quảng Ngãi) một mặt cung cấp khẩu trang, nhưng mặt khác, Cty cho phun nước đều đặn tại các trục lộ chính trong khu sản xuất dù có tốn kém một chút. Riêng Cty cổ phần đá Chu Lai "chơi sang" hơn bằng việc lắp hệ thống phun sương trong toàn bộ khu sản xuất. Ông Nguyễn Văn Tiến - Giám đốc Cty - cho biết: "Đơn vị có lúc lên đến 180 người, suốt ngày sống trong bụi đá, chúng tôi thấy quá nguy hiểm nên lắp số vòi nước phun sương không chỉ quanh khu máy nghiền mà nới rộng ra toàn khu vực mỏ". Chưa hẳn đã hết bụi, song nhìn vào hệ thống phun sương tại khu vực sản xuất cũng như các con đường đi lại trong Cty, CN lẫn khách hàng cảm thấy an tâm hơn. Tiếp nối Cty đá Chu Lai, mỏ đá Trì Bình (Quảng Ngãi) thuộc Cty cổ phần 20.7 cũng lắp đặt hệ thống phun sương cho toàn khu vực, giữ lá phổi cho 30 CN suốt ngày quần nhau với đá tại đây.

Theo tính toán của lãnh đạo các DN này thì việc lắp hệ thống phun sương vừa tốn nước lại vừa tốn điện, nhưng bù lại họ giữ được lá phổi cho CN, hạn chế ở mức thấp nhất việc nhiễm bụi silic từ đá.