Tại hội nghị, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng khẳng định: “CT22 vừa có tính chất cấp bách, vừa mang tính lâu dài, mục đích đảm bảo hài hoà giữa lợi ích Nhà nước, lợi ích NLĐ và lợi ích của các nhà đầu tư”.
Không phải trách nhiệm của riêng CĐ
Theo Bộ LĐTBXH, từ năm 2006 đến nay, có 22/64 tỉnh, thành đã xảy ra hơn 1.000 cuộc đình công (ĐC). Số cuộc ĐC tại các DN có vốn nước ngoài (FDI) chiếm tới 77,3%; nếu tính theo ngành nghề thì ĐC ở các DN dệt-may, da-giày, chế biến gỗ (những nơi thâm dụng lao động) chiếm 65%, tập trung chủ yếu ở Bình Dương, Đồng Nai và TPHCM...
Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 06/2006/CT-TTg về tăng cường chỉ đạo và chấp hành pháp luật lao động trong các DN; các địa phương cũng đã thành lập các ban chỉ đạo và tổ công tác liên ngành để giúp DN và NLĐ thương lượng đàm phán khi có ĐC; Quốc hội cũng đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung BLLĐ (Chương XIV về ĐC). Tuy nhiên, tình hình ĐC vẫn diễn biến phức tạp, số cuộc ĐC năm 2007 tăng hơn năm 2006 và ĐC xảy ra 6 tháng đầu 2008 nhiều hơn cùng kỳ 2007. Đáng nói là phần lớn ĐC đều tự phát.
Theo các đại biểu, nguyên nhân chủ yếu do NLĐ thu nhập thấp và điều kiện lao động khắc nghiệt. Hầu hết DN FDI trả lương NLĐ chỉ bằng hoặc hơn lương tối thiểu (LTT) một ít. Có đại biểu ví các chủ DN FDI dùng LTT như "chiếc áo giáp"! Có đại biểu lấy LTT ở Nhật Bản (1.200USD) và ở Hàn Quốc (820USD) so với LTT của NLĐ khu vực FDI (55USD) để thấy rõ thực trạng bóc lột. Đã thế, nhiều DN FDI còn không xây dựng thang bảng lương, không nâng lương hàng năm, không điều chỉnh lương theo quy định, trả lương làm thêm giờ không đầy đủ, trốn đóng BHXH...
Các đại biểu cùng thẳng thắn nhìn nhận rằng mặc dù ĐC tự phát, nhưng hầu hết yêu sách của NLĐ đều chính đáng và sau đó đã được đáp ứng. Điều này chứng tỏ ĐC là một diễn biến khách quan trong nền kinh tế thị trường và việc nó tự phát là do chúng ta đứng ngoài cuộc. Đồng chí Trương Tấn Sang xác nhận: "Trong một thời gian dài, chúng ta quan tâm đến phát triển kinh tế, nhưng ít quan tâm đến việc xây dựng tổ chức chính trị tại DN, trong khi đây là sở trường của Đảng". Đồng chí Trương Tấn Sang và đồng chí Nguyễn Sinh Hùng cùng chỉ đạo: "Đây không phải trách nhiệm của riêng tổ chức CĐ. Tất cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, quyết liệt tìm giải pháp đột phá để chính chúng ta lãnh đạo ĐC hoặc không ĐC mà giải quyết theo con đường thương lượng, tránh tình trạng các thế lực khác lợi dụng NLĐ".
Tập trung kiện toàn đối tác 3 bên
Tại hội nghị, Trưởng ban Dân vận T.Ư Hà Thị Khiết quán triệt CT22 của Ban Bí thư T.Ư đến các đại biểu, bao gồm 8 nội dung: Huy động toàn bộ các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể vào cuộc, tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng tổ chức CĐ vững mạnh để đại diện NLĐ; tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và tạo lập môi trường để củng cố, kiện toàn tổ chức đại diện NSDLĐ hoạt động hiệu quả, từ đó thực hiện cơ chế phối hợp 3 bên thương lượng thoả ước lao động cấp ngành và khu vực.
Tiếp đó, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Quốc Toản cũng phổ biến dự thảo kế hoạch triển khai CT22 của Ban Cán sự Đảng Chính phủ, gồm 9 điểm, giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ LĐTBXH, Bộ KHĐT, Bộ Xây dựng, Bộ Thông tin - Truyền thông, Phòng TMCNVN, UBND các tỉnh, thành thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình, đưa CT22 vào cuộc sống, trong đó bổ sung số lượng và nâng cao vai trò của thanh tra lao động, tăng cường biện pháp chế tài, đẩy mạnh các biện pháp chăm lo nhà ở, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho NLĐ... Riêng Tổng LĐLĐVN tiếp tục tập trung phát triển đoàn viên và xây dựng CĐCS trong các loại hình DN, đổi mới cơ chế hoạt động tổ chức CĐ, đào tạo nâng cao kỹ năng đàm phán cho cán bộ CĐ trong DN, chỉ đạo cán bộ CĐ cấp trên hỗ trợ CĐCS trong thương lượng xây dựng thoả ước tập thể. Trung ương Đoàn TNCS HCM và Hội LH Thanh niên VN cũng vào cuộc, xây dựng các mô hình đoàn - hội phù hợp từng loại hình DN, cùng tổ chức CĐ tập trung nâng cao trình độ học vấn, tay nghề cho NLĐ...
Tại buổi thảo luận, vấn đề phối hợp 3 bên thương lượng ký các thoả ước lao động khung được bàn luận sôi nổi nhất. Thứ trưởng Bộ LĐTBXH Huỳnh Thị Nhân và Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Mai Đức Chính cùng xác định, chỉ khi các bên thật sự đại diện cho giới của mình thì mới có "đối tác thật", để "đàm phán thật", với "nội dung thật" và "thực hiện thật" (4 thật). Chủ tịch Phòng TMCNVN Vũ Tiến Lộc trình bày giải pháp tầm quốc gia về việc hợp nhất các hiệp hội theo ngành nghề hoặc theo quốc tịch. Tuy nhiên, do hầu hết các chủ DN FDI ở ta thực chất chỉ là làm công hoặc gia công, nên không ít đại biểu băn khoăn liệu các chủ DN này có thể là đối tác?
Kết thúc hội nghị, đồng chí Trương Tấn Sang chỉ đạo 6 nội dung cần làm ngay trong quá trình thực hiện Nghị quyết 20 về tiếp tục xây dựng GCCN và CT22, mà biện pháp trước mắt là phải củng cố, kiện toàn bằng được 2 định chế về CĐ đại diện NLĐ và tổ chức đại diện các nhà đầu tư, nhằm quyết tâm xây dựng cơ chế thương lượng "4 thật" để tạo mối quan hệ lao động hài hoà trong DN.