Việc bồi thường thiệt hại do hậu quả của những bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật bị huỷ, sửa theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm...?

Chưa xã hội hoá thi hành án dân sự

Về xã hội hoá hoạt động THADS, ý kiến chung của UB Tư pháp của QH và cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, xã hội hoá hoạt động THADS là vấn đề hoàn toàn mới, Nghị quyết số 49-NQ/TW đã xác định phải làm thí điểm, sau đó tổng kết, đánh giá hiệu quả và rút kinh nghiệm rồi mới bổ sung vào luật.

Cho đến nay, việc tổ chức thí điểm chưa được triển khai, nên chưa có cơ sở thực tiễn để đánh giá và áp dụng. Vì vậy, đề nghị không quy định về xã hội hoá hoạt động THADS trong dự thảo luật. Tuy nhiên, để có cơ sở thực hiện thí điểm xã hội hoá hoạt động THADS  cần quy định một số nguyên tắc trong nghị quyết của QH về thi hành Luật THADS và giao cho Chính phủ căn cứ tình hình cụ thể để quy định việc thực hiện thí điểm tại một số địa phương.

Tài sản hợp pháp vẫn có thể bị "mất"

Về thi hành quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm, có ý kiến ĐBQH đề nghị xem xét lại quy định về thi hành quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm trong dự thảo luật, nhất là quyền của chủ sở hữu đối với tài sản đã thi hành án và việc bồi thường thiệt hại do hậu quả của những bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật bị huỷ, sửa theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. Thường trực UB Pháp luật của QH và cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị chỉnh lý theo hướng quy định cụ thể hơn trong dự thảo luật về cơ chế giải quyết quyền tài sản của chủ sở hữu và của người chiếm hữu ngay tình, việc bồi hoàn và bồi thường thiệt hại.

Theo đó, trong trường hợp tài sản thi hành án vẫn còn nguyên trạng, nếu các bên không thoả thuận được thì cơ quan THADS cưỡng chế trả lại tài sản đó cho chủ sở hữu; trường hợp tài sản đã được chuyển dịch hợp pháp cho người thứ ba chiếm hữu ngay tình theo quy định của Điều 258 Bộ luật Dân sự, thì chủ sở hữu tài sản ban đầu không được lấy lại tài sản, nhưng được bồi hoàn giá trị của tài sản; trường hợp có yêu cầu về bồi thường thiệt hại thì cơ quan ra bản án, quyết định bị huỷ, sửa giải quyết theo quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại.

Không được khởi kiện ra toà!

Về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong THADS, Thường trực UB Pháp luật của QH cho rằng, quá trình thi hành một vụ án gồm nhiều hoạt động kế tiếp nhau, tương ứng với nhiều quyết định, hành vi khác nhau của thủ trưởng cơ quan THADS, chấp hành viên. Đối với từng quyết định, hành vi nêu trên, đương sự đều có quyền khiếu nại. Nếu các khiếu nại đó đều có thể khởi kiện ra toà án thì không phù hợp với tính chất của hoạt động THADS.

Vì vậy, dự thảo luật quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại theo hai cấp (trừ những trường hợp đương sự được quyền khởi kiện ra toà án theo quy định của luật này), cụ thể: Việc khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi của chấp hành viên do thủ trưởng cơ quan THADS giải quyết; việc khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi của thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan THADS do thủ trưởng cơ quan cấp trên trực tiếp giải quyết. Việc khiếu nại lần hai do thủ trưởng cơ quan trên một cấp giải quyết. Trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp xem xét lại các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực thi hành.

Theo báo cáo của UB Tư pháp của QH thì việc nâng Cục Thi hành án dân sự thành Tổng cục Thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp là cần thiết, vì hiện nay cả nước có 64 cơ quan THADS cấp tỉnh, 9 cơ quan THA cấp quân khu và tương đương, 676 cơ quan THADS cấp huyện, với đội ngũ cán bộ, công chức hơn 8.000 người. Bên cạnh đó, tính chất của các tranh chấp về dân sự, thương mại cũng ngày càng phức tạp, số lượng tiền, tài sản phải thi hành án ngày càng lớn (qua số liệu thống kê năm 2007 của Bộ Tư pháp cho thấy tổng số vụ việc các cơ quan THADS đã thụ lý: 648.266 việc, tăng 46.207 việc so với năm 2006, tăng gấp 5 lần so với năm 1993; tổng số tiền phải thu hơn 21 ngàn tỉ đồng, tăng gấp 19 lần so với năm 1993).