Ngày 15.5 tại hội trường, Quốc hội thảo luận về Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) sửa đổi. Đồng tình với việc phải sửa đổi luật, song đa số ý kiến cho rằng Luật Thuế TNDN vẫn tận thu, mức thuế vẫn cao. Đặc biệt, luật vẫn chưa mở rộng "cửa sinh" cho DN về việc tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của mình. Đối với Luật Thuế GTGT, đa số đại biểu cho rằng cần ưu đãi tuyệt đối đối với nông dân và hoạt động nông nghiệp...

Luật vẫn ép và bó DN

Bằng quy định khống chế chi phí quảng cáo là 15%, luật đang can thiệp quá sâu vào hoạt động của DN. Nhiều đại biểu cho biết, chiến lược quảng cáo, xây dựng thương hiệu là hết sức cần thiết. Có thể những năm đầu, chi phí cho hoạt động này là rất cao. Nếu bị khống chế thì chiến lược kinh doanh bị ảnh hưởng. Ngược lại đối với những DN có tên tuổi và DN có thương hiệu, chưa chắc đã cần chi tới 15% doanh thu cho hoạt động này. Nếu cứ quy định như trên thì DN có khi lại bằng mọi cách giải ngân cho hết, thậm chí là trục lợi vì... phải quảng cáo.

Tương tự, việc ép DN còn thể hiện rất rõ trong việc yêu cầu DN phải phân phối nộp thuế ở cả địa phương có trụ sở chính và nơi có địa điểm kinh doanh. Đại biểu Phạm Thị Loan cho rằng, không thể bắt các DN phải làm nhiệm vụ phân phối nguồn lợi thuế bởi đây là trách nhiệm của Nhà nước. Các chuyên gia cũng nhận định luật không nên ép DN.

Thực tế nếu DN nộp thuế một nơi đồng nghĩa với việc thống nhất sổ sách, hạch toán cũng như tập trung đầu mối nhân sự. Nay nếu phải nộp nhiều nơi, DN gặp rất nhiều khó khăn về sổ sách, hạch toán và đặc biệt là phải thêm người, thêm việc. Nếu địa phương muốn tăng thu thì cần có chính sách thu hút đầu tư, chứ không nên dùng biện pháp hành chính để ép DN phải có nghĩa vụ.

Một sửa đổi trong luật bị phản ứng gay gắt là việc yêu cầu DN phải hạch toán qua ngân hàng (NH) mới được khấu trừ thuế GTGT. Có đại biểu cho rằng đề án của Chính phủ đến năm 2020 mới thực hiện điều này, vậy tại sao luật lại ép DN? Đa số đại biểu cũng đồng tình bởi thực tế việc giao dịch ra sao để thuận lợi là quyền của DN. Bên cạnh đó, hệ thống NH cho đến nay cũng không đáp ứng được yêu cầu này.

Ngoài ra, việc Bộ Tài chính chưa "mở cửa" cho DN tự chủ, tự chịu trách nhiệm in và lưu hành hoá đơn đỏ cũng gây khó khăn, phiền hà. Hay như việc ấn định tháng nào phải làm thủ tục thuế tháng đó dễ khiến DN mất tiền oan vì các thủ tục quan hệ với đối tác dạng trả góp hay chậm hoặc thất lạc chứng từ, hoá đơn...

Có nên tham bát bỏ mâm?

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng.

Đại biểu Đặng Ngọc Tùng (TPHCM) - Chủ tịch Tổng LĐLĐVN - cho rằng việc đánh thuế đối với các khoản tiền hoạt động từ thiện, nhân đạo là quá bất hợp lý. Đại biểu Đặng Ngọc Tùng nói: "Việc làm từ thiện không nên độc quyền. Ấy là chưa kể việc sự hỗ trợ của Nhà nước có khi đi sau sự hỗ trợ của DN. Điều này có thể thấy trong nhiều đợt vận động ủng hộ bão lụt vừa qua.

Đáng ra, DN bỏ ra 3 đồng để làm từ thiện. Nhưng nếu đánh thuế đối với khoản tiền này thì rất có thể DN không tham gia hoạt động nhân đạo. Như vậy, chỉ vì lo mất 1 đồng tiền thuế mà Nhà nước, người dân mất 3 đồng tiền hỗ trợ từ DN thì còn sự bất cập nào hơn. Theo tôi, thậm chí có mất đến 2 đồng tiền thuế thì Nhà nước cũng nên chấp nhận vì không đi đâu mà thiệt".

Đồng tình quan điểm này, một đại biểu là một DN cho biết: Thật vô lý nếu DN làm từ thiện 1 tỉ đồng, sau đó lại mất tiếp 250 triệu đồng tiền thuế nữa. Tương tự, Giáo sư Nguyễn Lân Dũng, đại biểu Lương Phan Cừ, đại biểu Phùng Thị Loan... đều kiến nghị không nên đánh thuế đối với khoản tiền hoạt động từ thiện bởi nếu làm điều này sẽ gây ức chế và cản trở hoạt động từ thiện của DN. Khi đó, người dân chịu hậu quả thiên tai, người khuyết tật... sẽ chịu thiệt thòi, đồng thời Nhà nước lại thêm gánh nặng.

Kiến nghị miễn thuế cũng được đề xuất cấp thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và trang bị máy móc phục vụ cho nông nghiệp ở phần thuế GTGT. Các đại biểu cho rằng nếu đánh thuế vào loại hình này thì thực sự nông dân và nông nghiệp phải đối mặt với khó khăn rất lớn. Bên cạnh đó, với quy mô sản xuất nhỏ, manh mún và cực kỳ phân tán hiện nay thì việc làm này cũng thiếu tính khả thi. Như vậy thì chẳng khác nào việc đẻ ra luật, nhưng lại khiến nông dân rơi vào thế khó, thậm chí là phạm pháp vì khó có thể chấp hành được.

Có chuyên gia còn cho rằng, việc đánh thuế đối với lĩnh vực này sẽ mâu thuẫn với những chính sách ưu đãi hiện nay khi mà những đối tượng này còn phải nhận hỗ trợ từ Nhà nước. Trong khi đó, các DN tham gia hoạt động kinh tế lĩnh vực nông nghiệp chính là đang góp phần xoá đói, giảm nghèo tại những khu vực này.