Có những trường đoạn nói chưa hết sự thật. Bởi sự thật nói ra nhiều khi nó lại vô cùng nghiệt ngã.
Là đạo diễn phim tài liệu "Linh hồn Việt Cộng" và có mặt trong suốt chuyến đi đón hài cốt liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm cùng 4 cựu binh Mỹ và các em của liệt sĩ, tôi được chứng kiến cảnh các em của liệt sĩ là Hoàng Ngọc Lượng, Hoàng Ngọc Cát, Hoàng Minh Diệu, Hoàng Thị Tươi chạy vạy tìm gặp các cơ quan chính sách ở địa phương để được mang hài cốt của anh mình về quê hương, vì hài cốt đã được nhà ngoại cảm Phan Thị Bích Hằng xác định đúng vị trí, ở nghĩa trang Ayun Pa.
Đây là lần thứ hai gia đình vào và đã tới phòng LĐTBXH Ayun Pa gặp bà Nga, gặp bà Phú lãnh đạo phòng thương binh. Phòng cử cán bộ dẫn gia đình tới gặp ông Minh quản trang. Gia đình trình bày xin được đào hài cốt Hoàng Ngọc Đảm trên ngôi mộ đã được xác định trong nghĩa trang. Nhưng do chưa làm đủ thủ tục, nên cuối cùng gia đình phải đào trộm hài cốt của anh mình (gia đình đã chụp ảnh ngôi mộ vừa đào xong).
Trong khi gia đình bí mật đào mộ, đoàn làm phim chúng tôi chờ ở bên ngoài. Ngày hôm sau khi đưa hài cốt liệt sĩ ra, theo yêu cầu của cựu binh Mỹ Homer, gia đình đưa hài cốt liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm lên đồi 467 - nơi ông ta bắn chết liệt sĩ Đảm - để làm lễ khâm liệm. Quả đồi đó gần đèo Mang Yang thuộc tỉnh Gia Lai đúng như bộ phim đã thể hiện. Và chúng tôi đã quay phim toàn bộ cảnh gia đình và cựu binh Mỹ Homer làm lễ khâm liệm, bái vong liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm tại đây. Sau đó đưa hài cốt tới một vị trí khác cũng ở quả đồi này để Homer làm lễ rước hồn (theo yêu cầu ông ta).
Trước khi đưa hài cốt liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm về Thái Bình, gia đình liệt sĩ đã vào Tỉnh đội Gia Lai làm việc và tặng quà, tặng ảnh liệt sĩ Đảm cho Tỉnh đội (gia đình cũng đã chụp ảnh). Liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm đã chết trong tư thế tấn công kẻ thù và cái chết còn mang cả nỗi oan nghiệt suốt 39 năm qua, nên gia đình quyết định bằng mọi cách phải đưa được hài cốt của anh trở về. Anh Hoàng Ngọc Lượng, Hoàng Minh Diệu và Hoàng Ngọc Cát em liệt sĩ Đảm cho biết: Các anh đã đào kiểu hàm ếch đưa hài cốt ra ngoài còn chiếc tiểu sành và hai viên gạch đậy tiểu vẫn để lại rồi lấp đất lên. Bên trên ngôi mộ xây vẫn còn nguyên.
Trong khi đó bộ phim chủ yếu nói về nhân nghĩa con người, lòng vị tha và sự sám hối ân hận của người cựu binh Mỹ đối với cuộc chiến tranh VN. Trước một vấn đề lớn về thân phận con người về nghĩa cử tình người cao thượng, nên chúng tôi đã tránh không đưa mặt trái tiêu cực trong việc đào trộm mộ vào phim. Vì thế, bối cảnh phim diễn ra sự thật ở Ayun Pa đã phải thay thế đến 1 địa điểm như trên. Đó cũng là việc đau lòng bắt buộc chúng tôi phải chuyển địa điểm quay phim (vì gia đình đào mộ trộm, không quay được ở chỗ đào thực tế), phải tái hiện hình ảnh trong điều kiện phim tài liệu cho phép.
Gia đình liệt sĩ và bản thân chúng tôi thực lòng không muốn nói, nhưng rồi bắt buộc phải nói ra sự thật nghiệt ngã này. Một chiến sĩ anh dũng hy sinh, ngôi mộ vô danh của anh đã được gia đình xác định đúng, mà phải đào trộm, đau lòng lắm chứ. Là một cựu chiến binh, một nhà văn của thời hậu chiến, tôi xin trân trọng gửi tới quý vị và bạn đọc lời tâm huyết về một sự thật như trên và một lần nữa khẳng định nội dung phim "Linh hồn Việt Cộng" là hiện thực. Xin chân thành cảm ơn!