Báo Lao Động ngày 14.10, có bài phản ánh: "Cty thoát nước TP: Đổ bùn cống ra... sông Hồng" khiến dư luận thực sự "choáng"? Và liệu ở những thành phố lớn có chung tình trạng như vậy? Theo điều tra của Lao Động, tình trạng này ở TPHCM và Đà Nẵng cũng không khá hơn.

Thực trạng... buồn

Như Báo Lao Động đã nêu phản ánh của người dân về việc Cty thoát nước Hà Nội đã sử dụng xe chuyên dụng chở bùn cống đổ ra bãi thải ngoài đê sông Hồng (thuộc xã Yên Mỹ, giáp cống Yên Sở, Hoàng Mai). Về vấn đề này, ông Nguyễn Lương Ngọc - Trưởng phòng Kỹ thuật Cty thoát nước Hà Nội - cho biết: Dự án thoát nước giai đoạn 1 với bãi tập kết, xử lý bùn (đã được TP phê duyệt từ năm 1998) tại xã Yên Mỹ có tổng diện tích 22ha, trong đó, hiện đang sử dụng 3,5ha (khu vực báo phản ánh).

Trả lời các câu hỏi của PV Lao Động về khoảng cách của bãi tập kết đến sông Hồng cũng như quy trình tập kết, xử lý? Ông Ngọc giải trình, cao độ khu vực tập kết bùn với bên ngoài là 11,6m. Đặc biệt, khoảng cách từ bãi tập kết bùn thải của TP đến sông Hồng là 1,6km nên không có chuyện tràn bùn ra sông Hồng.

Theo tìm hiểu của PV, trung bình mỗi tháng Cty thoát nước Hà Nội tập kết từ 7.000 - 8.000 tấn bùn tại bãi Yên Mỹ. Số bùn này vẫn đang áp dụng công nghệ xử lý tạm thời phế thải thoát nước của Sở GTCC trước đây (từ năm 1998) như phun EM và thuốc ruồi cho các lớp và phải sử dụng máy bơm hay ô doa tưới thủ công trực tiếp lên phế thải. Theo quan sát, khu vực này là bãi tập kết chất bùn thải thu về từ sông, mương, cống rãnh của TP và chưa qua xử lý.

Trước đó, chất thải được xả vào mọi nơi. Đến năm 2007, Cty thoát nước xin phép xả nước thải của TP ra sông Hồng. Và Bộ TNMT cho phép, lưu lượng xả tối đa cho mùa khô là 450.000m3/ngày đêm; mùa mưa là 3.888.000m3/ngày đêm (!?).

Nước thải, rác thải của các KCN đang đầu độc các dòng kênh.

Còn tại TPHCM, theo ông Ngô Anh Tuấn - Phó ban Quản lý các khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) - theo các quy định hiện hành đối với TPHCM, các KCN nằm ở đầu nguồn sông Sài Gòn thì bắt buộc nước thải trước khi thải ra môi trường phải đạt chất lượng loại A, những KCN nằm ở hạ nguồn sông Sài Gòn  thì chỉ cần đạt loại B. Thế nhưng, quan trắc chất lượng nước thải do Bộ TNMT thực hiện trong năm 2006, trong 45 mẫu nước thải chỉ có 1 mẫu đạt yêu cầu, 44 mẫu còn lại chứa nhiều chất gây ô nhiễm vượt chuẩn cho phép lên đến cả trăm lần.

Với TP có vị trí độc đáo với 3 mặt biển bao quanh là Đà Nẵng, từ trước năm 1975, hệ thống nước thải sinh hoạt ở các khu dân cư trên toàn TP hầu hết được hướng cho chảy ra phía sông Hàn. Nhưng từ năm 2003 trở lại đây, trong quá trình quy hoạch, các nhà quản lý môi trường đô thị đã "thiết kế" những chiếc cống lộ thiên để nước thải "vô tư" đổ ra biển. Theo thống kê của Sở Giao thông Vận tải TP thì dọc các bãi biển ở Đà Nẵng có 27 cống xả trực tiếp ra biển.

Ô nhiễm do cơ chế và do... thiếu tiền!

Trong thời kỳ đầu của việc bùng nổ xây dựng các KCX, KCN trên địa bàn TPHCM (những năm 90 thế kỷ 20) hầu như không có bất cứ quy định nào về bảo vệ môi trường. Mãi đến năm 2002, khi nạn ô nhiễm trong các KCX, KCN đã đến mức báo động, UBND TPHCM mới có một quyết định số 76 về vấn đề này. Theo đó đối với các KCX, KCN chỉ phải xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung khi đã lấp đầy 70%. Cùng năm, Bộ TNMT có một quyết định khác cùng nội dung quy định các KCX, KCN phải xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung khi đã lấp đầy 50%. Dựa vào những quy định này, chủ đầu tư các KCX, KCN thành phố đã không chịu xây dựng hệ thống xử lý nước thải, mặc cho nước thải chưa qua xử lý thải vào môi trường.

Còn tại Hà Nội, khi chúng tôi thắc mắc vì sao số nước thải lớn như vậy của TP lại không qua xử lý mà xả thẳng ra sông Hồng, một lãnh đạo Cty thoát nước Hà Nội giải thích, nếu với Hà Nội chưa mở rộng xây dựng một nhà máy xử lý nước thải phải mất 645 triệu USD và khi phối hợp với Malaysia xây dựng thí điểm nhà máy phục vụ cho 2 quận với công suất 190.000m3/ngày đêm cũng phải chi phí xây dựng tới 230 triệu USD (chưa tính đến chi phí vận hành). "Do đó TP vẫn phải chấp nhận xả trực tiếp ra sông Hồng nhưng đó là chất thải đã được hoà loãng, đảm bảo chất lượng nước sông Hồng luôn đạt tiêu chuẩn nước mặt" - vị lãnh đạo này nói.

- Theo Cty thoát nước Hà Nội, ngày 28.8.2008, Bộ TNMT đã cấp phép xả nước thải trực tiếp vào nguồn nước sông Hồng. Theo đó, trung bình mỗi ngày toàn TP xả nước thải ra hệ thống cống, rãnh, mương, sông chung của TP khoảng 500.000m3/ngày đêm. - Theo một cán bộ của Cục Bảo vệ Môi trường, dự án thoát nước thải của Hà Nội được Bộ Xây dựng trình Chính phủ và giao cho UBND TP.Hà Nội xử lý việc đánh giá tác động môi trường và cấp phép. Ý kiến cho rằng Bộ TNMT cấp giấy phép cho TP.Hà Nội xả nước thải trực tiếp vào nguồn nước sông Hồng là không chính xác.   Q.Hiệu - C.Thắng