"Vấn đề ô nhiễm môi trường tại VN đã ở mức rất nghiêm trọng, và khó khăn lớn nhất của VN hiện nay là thiếu thời gian và thiếu kinh nghiệm. Nếu VN không thực thi được các giải pháp môi trường phù hợp, các dòng sông tại VN hầu như sẽ chết trong vài năm tới", ông Y.Matsuzawa - chuyên gia Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản tại VN, Giám đốc Sở Quản lý chất thải và tái chế, Bộ Môi trường Nhật Bản - nhấn mạnh trong cuộc trao đổi với PV Lao Động.

Ô nhiễm các dòng sông đều ở mức báo động

- Đánh giá của ông về mức độ ô nhiễm, đặc biệt là môi trường nước, tại VN hiện nay?

- Rất nghiêm trọng. Môi trường tại các dòng sông đều đã ở mức báo động. Đã đến lúc VN cần phải có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ để làm giảm ô nhiễm đối với môi trường nước trong thập kỷ tới. Ô nhiễm nước sẽ gây thiệt hại cho ngư nghiệp, nông nghiệp và quan trọng hơn là tác động của nó rất nguy hiểm đối với sức khoẻ con người. Chính phủ cũng như chính quyền địa phương và người dân VN cần phải đồng lòng để thúc đẩy và thực thi các giải pháp môi trường một cách phù hợp.

- Cảm giác của ông khi biết tin về vụ bê bối sông Thị Vải?

- Ý nghĩ đầu tiên của tôi lúc đó là "đây chỉ là tiếng súng khởi đầu". Từ nay trở đi, VN sẽ còn phải đối mặt và phát giác thêm nhiều vụ đầu độc các dòng sông. VN có rất nhiều việc phải làm nếu muốn giảm sự ô nhiễm cho các dòng sông.

Nếu chần chừ, VN sẽ không còn đủ thời gian...

Ông Yutaka Matsuzawa hiện là chuyên gia của JICA tại Dự án "Nghiên cứu quản lý môi trường nước các lưu vực sông tại VN". Mục tiêu của dự án nhằm tăng cường toàn diện năng lực của các cơ quan nhà nước trong quản lý môi trường nước các lưu vực sông, trọng tâm là sông Cầu, sông Nhuệ - Đáy và hệ thống sông Đồng Nai. Nghiên cứu của JICA dự kiến kéo dài 20 tháng, hiện đang thực hiện thí điểm ở lưu vực sông Cầu.

- Theo ông, đâu là bài học mà VN cần rút ra qua vụ bức tử sông Thị Vải?

- Thành thật mà nói, thật khó có thể tìm ra ví dụ về một nước nào đó, có cùng trình độ phát triển kinh tế mà lại ô nhiễm đến như VN. Tôi cho rằng, VN là trường hợp đầu tiên trên thế giới có mức độ ô nhiễm nặng nề và nhanh đến vậy, nếu so với quy mô kinh tế. Có thể, Trung Quốc hiện khá tương đồng về ô nhiễm so với VN. Nhưng, Trung Quốc lại hoàn toàn khác biệt về quy mô dân số, về tỉ trọng kinh tế. VN đạt được tốc độ phát triển kinh tế rất nhanh trong thời gian qua, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với vấn nạn ô nhiễm môi trường trong thời gian rất ngắn, rất sớm. Nếu như VN không hành động ngay, ô nhiễm môi trường tại VN sẽ còn rất nghiêm trọng. Chính phủ VN có thể học hỏi kinh nghiệm từ vụ sông Thị Vải để có thể xử lý sớm và ngăn chặn những vụ bức tử sông, ngòi.

- Ý ông là môi trường tại VN bị huỷ hoại nhanh hơn các nước khác?

- Theo tôi là vậy. Ô nhiễm môi trường ở VN đang ở mức rất nghiêm trọng, và điều nguy hiểm nhất là VN không còn đủ thời gian. Nếu nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng ở mức độ cao như hiện nay, điều kiện môi trường sẽ ngày càng tồi tệ hơn. Nếu không có những hành động quyết liệt, VN sẽ đối mặt với thảm hoạ môi trường rất sớm. Các nước khác, theo tôi, còn có linh động về thời gian, nhưng vấn đề môi trường ở VN đã là rất cấp thiết. Nếu cho thang điểm từ 1-5 (1 là ít ô nhiễm nhất), thì tình trạng ô nhiễm môi trường tại VN chắc chắn đang đứng ở mức cuối.

- Khó khăn lớn nhất của VN theo ông là gì?

- Đó là thiếu cả thời gian và kinh nghiệm. Sẽ còn nhiều con sông bị bức tử trong vài ba năm tới, nếu tình trạng hiện nay tiếp diễn. Theo ý kiến của tôi, VN có thể tiếp tục giữ đà tăng trưởng như hiện nay, nhưng phải đẩy nhanh các ưu tiên về môi trường.  Chẳng hạn như hiện nay, môi trường chỉ ở vị trí thứ 10 về ưu tiên chính sách, thì VN cần phải chuyển nó lên vị trí ưu tiên hàng đầu song hành cùng với phát triển kinh tế. Nếu chậm trễ, hậu quả của nó là khó định đoán được.

Hãy nghĩ rằng, môi trường sống không chỉ là cho thế hệ hiện nay, mà còn cho con cháu. Nếu không có giải pháp bảo vệ môi trường phù hợp, VN sẽ còn lại gì cho thế hệ tương lai? Phải chăng là những mảnh đất cằn cỗi, đồi trọc và những dòng sông chết. Người VN nổi tiếng về truyền thống đùm bọc, yêu thương con trẻ, kính trọng người già. Tôi tin rằng, VN sẽ có những hành động cấp thiết và phù hợp để bảo vệ môi trường, vì tương lai con em. Còn nếu chỉ vì những lợi ích kinh tế trước mắt, mà lờ đi tác hại môi trường, đó sẽ là hành động bất công đối với thế hệ tương lai.

- Xin cảm ơn ông!