"Cục sẽ báo cáo lãnh đạo bộ và chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc cho Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an xử lý theo thẩm quyền" - Cục trưởng Cục C36 nói.

Đến nay, các cơ quan chức năng có thể đánh giá như thế nào về vi phạm của Cty Vedan, thưa ông?

- Có thể khẳng định vi phạm của Cty Vedan là có hệ thống và đặc biệt nghiêm trọng. Hành vi ấy không chỉ vi phạm điều 37, 81, 82 Luật Bảo vệ môi trường; vi phạm Điều 10 Nghị định 81/CP mà còn có đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội gây ô nhiễm nguồn nước (Điều 183 Bộ luật Hình sự năm 1999).

Chúng tôi có đầy đủ cơ sở và căn cứ pháp lý để khẳng định việc trên vì kết quả xác minh ban đầu cho thấy: Cty Vedan đã cố tình xây dựng hệ thống đường ngầm để thải chất thải độc hại xuống sông Thị Vải, lỗi ở đây là lỗi cố ý trực tiếp.

Ngoài dấu hiệu lỗi cố ý thì cấu thành bắt buộc của tội ở điều 183, yêu cầu là đã bị xử phạt hành chính mà cố tình không khắc phục hậu quả theo quyết định của cơ quan chức năng, gây hậu quả nghiêm trọng. 

Về hai dấu hiệu này thì thứ nhất, Vedan đã từng bị xử lý hành chính năm 2006; thứ hai về hậu quả nghiêm trọng thì có thể khẳng định hành vi trên đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ dân quanh vùng đó, kết quả điều tra sẽ khẳng định việc này. Ngoài ra các hộ dân nuôi cá trong vùng bị thiệt hại nặng, cá chết hàng loạt. Chính Vedan đã phải ký vào văn bản bồi thường 15 tỉ đồng cho các hộ dân này.

Đó là chưa kể dấu hiệu thứ ba như một số cơ quan báo chí nêu đó là trốn xử lý nước thải doanh nghiệp, bỏ túi hàng trăm triệu mỗi ngày. Về nội dung này, C36 chưa tính toán cụ thể, nhưng chắc chắn là có thiệt hại cho Nhà nước, quá trình xác minh, C36 và các cơ quan chức năng sẽ làm rõ trên cơ sở tính toán khoa học. 

Thưa ông, vậy tại sao đến nay cơ quan công an vẫn chưa khởi tố để điều tra, xử lý theo pháp luật?

- Thứ nhất,  do C36 (mới thành lập) chưa có thẩm quyền khởi tố điều tra, nên phải hoàn tất hồ sơ vụ việc rồi chuyển cho Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an xử lý theo thẩm quyền. Nếu chúng tôi có quyền đó, chúng tôi đã khởi tố ngay khi phát hiện quả tang vi phạm trên.

Thứ hai, quan trọng nhất là chưa có kết quả giám định về chất thải gây ô nhiễm. Đồng chí Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường vừa điện thoại cho tôi khẳng định đang đôn đốc cơ quan chức năng của bộ sớm có kết quả giám định. C36 cũng có một trung tâm giám định, tuy nhiên do mới được thành lập nên việc đầu tư chưa hoàn thiện nên chưa thể giám định được.

Ngoài ra, trong tuần này, C36 sẽ có văn bản báo cáo lãnh đạo Bộ Công an để bộ báo cáo Chính phủ, đồng thời chuyển toàn bộ hồ sơ cho cơ quan cảnh sát điều tra để khởi tố theo thẩm quyền.  

Thưa ông, các sai phạm của Vedan đã từng gây nên khiếu nại bức xúc trong một thời gian dài, nhưng không được các cơ quan xử lý dứt điểm. Quá trình xác minh, C36 có làm rõ dấu hiệu thiếu trách nhiệm hay bao che của các cơ quan chức năng địa phương?

- Hiện nay chúng tôi chưa có tài liệu về việc bao che. Tuy nhiên, sự bất cập, yếu kém về năng lực kiểm tra, giám sát, thậm chí thờ ơ thiếu trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương là có.

Chúng tôi cũng đang tiếp tục mở một số chuyên án trọng điểm để điều tra các "dòng sông chết" như sông Thị Vải, sông Đồng Nai, sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu... Chúng tôi sẽ chứng minh cho các cơ quan chức năng thấy hậu quả của các dòng sông chết là từ đâu? Ai là thủ phạm?

- Xin cảm ơn ông!