Sách lậu ngày càng "chuyên nghiệp"
Lần này là cuốn "Điểm dối lừa". Đây là một trong 4 cuốn tiểu thuyết trinh thám ăn khách của Dan Brown mà NXB VHTT đã mua được bản quyền với giá 1.500USD/cuốn cho 3.000 bản in đầu tiên (hai cuốn đã in trước đó và cũng đã bị "luộc" tức thì với số lượng lớn là "Mật mã Da Vinci" và "Pháo đài số"; còn một cuốn nữa sắp in là "Thiên thần và ác quỷ"). 3.000 bản in đầu tiên ấy - theo tính toán của NXB - là con số để giúp NXB hoà vốn, nhưng hầu hết đều mới chỉ bán được chưa đầy 1.000 cuốn thì đã bị "đóng băng" vì sách lậu.
Nếu như hai cuốn trước ("Mật mã Da Vinci" và "Pháo đài số") phải sau 2 - 3 tháng mới xuất hiện bản nhái thì cuốn "Điểm dối lừa" này chỉ cần sau có 3 tuần. Bản in lậu cũng được sao chụp ở trình độ "cao cấp" hơn: Chỉ phát hiện được khoảng 3 điểm lỗi so với bản xịn: Hình bìa scan mờ hơn, giấy đen hơn và đóng xén lỏng lẻo hơn (hai cuốn kia có khoảng 10 lỗi khác). Chưa hết, để người mua đỡ nghi ngờ và khó phân biệt, thay vì bán với giá rẻ hơn từ 10 - 20 nghìn đồng/cuốn, lần này, sách lậu còn dám chơi ngang giá sách thật (80 nghìn đồng).
Hàng nhái được bày bán công khai tại nhiều nhà sách ở Đinh Lễ, đường Láng, Phạm Văn Đồng... (Hà Nội), bất chấp NXB cho quân ra túc trực "rình" cả ngày. Chung số phận với những cuốn sách của Dan Brown đợt này, đáng kể còn có cuốn "Rừng Na Uy" của Cty văn hoá truyền thông Nhã Nam và nghe nói, sắp tới sẽ là cuốn "Ba người khác" (Tô Hoài - NXB Đà Nẵng).
Hai "trường phái" làm sách lậu
Như vậy là chỉ trong một thời gian ngắn đã xảy ra hai vụ in sách lậu trắng trợn, tiêu biểu cho hai thị trường trong Nam lẫn ngoài Bắc: Đó là cuốn "Hồi ký Hillary..." và "Điểm dối lừa" - đều là hai đầu sách ăn khách được mua bản quyền một cách nhanh nhạy.
Quan sát hai bản in nhái của hai cuốn sách nói trên, có thể nhận thấy rằng sách lậu hiện nay đang "phát tướng" theo hai "trường phái": Không thèm giống hệt hoặc thừa sức giống hệt. Phân biệt bản thật và bản giả cuốn "Hồi ký Hillary..." là điều dễ làm hơn nhiều so với "Điểm dối lừa" và với mức đầu tư như vậy, bản giả hẳn nhiên được bán với giá rẻ hơn. Nhưng tới "Điểm dối lừa" thì chủ trương copy lại phải "đạt chuẩn" đến mức "một tám, một mười" để ngang nhiên bán với giá tương đương. Thậm chí, còn hài hước chơi luôn cả câu "Bản quyền tiếng Việt thuộc về NXB... Cấm sao chép, tái bản toàn bộ hay từng phần dưới bất cứ hình thức nào" ở bìa 4.
Ở "trường phái" thứ nhất, người mua còn được quyền lựa chọn, cân nhắc giữa sách giả và sách thật tuỳ theo túi tiền và quan điểm của mình.
Nhưng sang đến "trường phái" thứ hai, người mua dễ dàng bị mời ăn món "thịt lừa" một cách oan uổng (mua ngang giá). Đã có trường hợp khách mua phải sách giả ở một "điểm dối lừa" là một nhà sách ở Đinh Lễ, chạy ra bắt đền đòi phải giao sách thật, nhưng chủ nhà sách lại phải bó tay vì không có bản xịn để đổi lại cho khách. Nhập sách cầm chừng và đợi sách lậu ra để được ăn phần trăm cao hơn là mánh làm ăn chung của không ít nhà sách bán chạy hiện nay.
Sách lậu vào nhà sách trên hình thức cũng với số lượng cầm chừng (dưới hai mươi cuốn) để lách luật, đề phòng nếu có bị phát hiện cũng nằm dưới mức bị xử phạt hành chính. Nặng đô nhất như cuốn "Mật mã Da Vinci" bị phát hiện cả một xe ôtô chở sách lậu với 3.000 cuốn, vậy mà cũng chỉ bị xử phạt ở mức rất nhẹ và cho đến nay vẫn chưa túm được đầu mối để rồi lại rơi vào im lặng. "Thế này thì tới đây chúng tôi biết ăn nói sao đây với các đối tác khi những cuốn best seller của thế giới về tới VN lại chỉ bán chưa được nghìn bản, mà trên thực tế là một con số khác hoàn toàn, nhất là khi mà WTO luôn coi trọng Luật Sở hữu trí tuệ?" - Phương Mai - người phụ trách Phòng bản quyền của NXB VHTT - kêu trời. Bao giờ luật đủ sức răn đe? Đó là mong mỏi ngày càng thống thiết (mà gần như đang rơi vào vô vọng) của những người làm sách nghiêm túc.
Tiếc rằng, cho đến thời điểm này, những "điểm dối lừa" vẫn ngang nhiên nhảy nhót trước mắt người đọc, người làm sách lẫn các vị thanh tra an ninh văn hoá, cứ như một câu được in trên bìa 1 của cuốn "Pháo đài số": "Mã tuần hoàn. Thật quyền uy, thật nguy hiểm và không thể phá vỡ!".