Thực ra, những lời tố cáo, kêu cứu của dân, thậm chí cán bộ có từ lâu, nhưng không hiểu ngành chức năng Đồng Nai - cấp gần DN nhất - "làm ăn" ra sao để đến khi bộ phải vào thì mới ra chuyện...

Thông tin từ các cơ quan công luận cho hay, lực lượng chức năng phát hiện, từ năm 1994, Vedan đã lắp đặt hệ thống bơm, đường ống kỹ thuật tinh vi có các van đóng mở linh hoạt và 2 trụ bơm được cắm sâu xuống sông Thị Vải.
 
Nhờ hệ thống bơm này, nước chứa mật rỉ đường và các chất thải đặc, sau khi chế biến từ các bể chứa lớn có dung tích từ 6.000m3 đến 15.000m3  chưa qua xử lý, được tống thẳng xuống sông Thị Vải. Việc làm này thường xảy ra ban đêm nên ngành chức năng phải mất 3 tháng "mật phục" mới bắt được quả tang.

Theo kết luận của cơ quan chức năng, việc lắp đặt hệ thống bơm này không đúng với nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường, vi phạm các quy định của pháp luật Việt Nam về bảo vệ môi trường. Hiện cơ quan chức năng đang tiếp tục làm rõ.

Thực ra, việc Vedan lén xả chất thải vào ban đêm đã bị "tố" từ rất lâu. từ tháng 10.1994 đến tháng 3.1995, ngư dân ở các huyện Nhơn Trạch, Long Thành (Đồng Nai), Tân Thành (BRVT) đã kêu cứu vì sông Thị Vải bị ô nhiễm làm chết tôm cá. Sau đó, Vedan đã đền bù cho dân hàng chục tỉ đồng.

Ngay mới đây (ngày 6.8.2008) trong cuộc kiểm tra của đoàn liên ngành do Sở TNMT tỉnh Đồng Nai chủ trì làm việc về đơn kêu cứu của CBCNV Cty cảng Đồng Nai, ông Phạm Văn Quyền (Phó Tổng GĐ Cty) đã tố cáo: "Cứ vào khoảng 3h đêm, cống thải của Vedan mới bắt đầu thải ra. 3h đêm, nếu ngủ ở khu vực này, trùm mền rồi vẫn còn ngửi thấy mùi thối. Tôi còn biết Vedan còn có riêng một con tàu chuyên chở chất thải nói ra biển đổ nhưng mà ai kiểm tra tàu đó đổ chất thải ở đâu? Còn không khí thì ở đây có ống khói của Vedan, của một số Cty khác, ô nhiễm kinh khủng, đến các mái tôn cũng bị thủng. Ơ đây chỉ có vật liệu là gỗ thì mới không hư hỏng!".

Tuy nhiên việc xử lý của cơ quan chức năng Đồng Nai, lại đúng như lời nhận định "chua chát" của ông Phạm Văn Quyền: "Họp nhiều quá rồi, nhiều đoàn kiểm tra lắm rồi. Nhưng sau đó vẫn chưa làm mạnh với các DN thải nước chưa qua xử lý ra sông. Sinh vật chết hết, còn con người sống quanh sông phải chịu mùi hôi thối, đến bao giờ mới giải quyết được?".

Thừa nhận với PV Lao Động hôm qua (14.9), ông Lê Viết Hưng (GĐ Sở TNMT Đồng Nai) cho hay, chưa bao giờ ngành chức năng tỉnh này phát hiện bắt quả tang việc xả chất thải của Vedan. Mặc dù, việc kiểm tra kiểm soát vẫn luôn "tăng cường".

Thực ra cũng khó mà phát hiện việc làm sai của người khác, khi mà trước khi kiểm tra phải báo cho họ theo quy định.

Theo tính toán sơ sơ, với DN có lượng nước thải trên 4.000m3/ngày như Vedan, thì chỉ cần 1 ngày không hoạt động hệ thống xử lý nước thải, có thể bỏ túi trên 100 triệu đồng.