Nhưng họ sẽ định hướng thị trường bằng cái gì khi mà trong chuỗi giá trị parabol từ thiết kế (design), sản xuất vật liệu, rồi gia công (dưới đáy), rồi vận tải và marketing, thì các DNVN, trong đó có DNNN chỉ làm công đoạn thấp nhất là gia công. Còn hai đầu cao có nhiều giá trị gia tăng thì các Cty nước ngoài làm hết. "Theo tôi, các DNNN cần phải tích tụ để chiếm lĩnh được công đoạn cao trong chuỗi giá trị này" (lời ông Nguyễn Đức Kiên - PCT Quốc hội).

Vậy thì các DNNN phải tích tụ những gì? Tích tụ tài chính, tích tụ kỹ thuật, tích tụ tín nhiệm của người tiêu dùng… Đây là ba tích tụ đầu tiên vì nó mang tính quyết định.

Về tích tụ tài chính (vốn), đương nhiên là các DNVN cần tiếp tục, nhưng với nhiều tập đoàn của VN thì dường như đã đủ nếu không muốn nói là đủ.

Chỉ xin lấy một trong 17 tập đoàn của nước ta làm thí dụ. Năm 2007, Tập đoàn Vinashines được ưu tiên vay 750 triệu USD từ nguồn bán trái phiếu chính phủ. Năm 2008, Vinashines lại được bảo lãnh để vay 2 tỉ USD từ một ngân hàng nước ngoài. Còn tích tụ kỹ thuật và tích tụ tín nhiệm thì tích tụ kỹ thuật là tiền đề, có kỹ thuật cao rồi sẽ có tín nhiệm. Các DNNN Việt Nam làm sao có đủ khả năng tích tụ kỹ thuật khi mà đã có nhận định: Nhiều DN đã đánh mất vai trò "chủ đạo" khi tập trung rất ít cho ngành kinh doanh chính.

Các chuyên gia ước tính, tỉ lệ thực tế là 30% cho ngành kinh doanh chính, 70% cho chứng khoán, địa ốc, ngân hàng. Trước tình hình ấy, mới đây, Thủ tướng đã yêu cầu các tập đoàn cho ngành nghề chính là 70% (tỉ lệ này nhiều chuyên gia vẫn coi là thấp). Đây là sự thay đổi tư duy rất quan trọng bởi chỉ có tập trung chủ yếu vào ngành nghề chính thì mới nâng cao được năng lực kỹ thuật, trí tuệ, nó mới có khả năng đưa nền kinh tế phát triển nhờ chất xám chứ không còn nhờ vào mối quan hệ.

Đến đây, người viết nhớ lại những năm 80 của thế kỷ trước, đó là hồi cao trào của xu thế "kế hoạch 3", thế là nhà máy cơ khí đi sản xuất đậu phụ, còn xưởng sản xuất đậu phụ thì đi sản xuất líp xe đạp, bởi lẽ chỉ có thế thì mới được ưu đãi về vốn, về thuế. Sở dĩ người ta phải làm như thế vì nền kinh tế kế hoạch hoá đã đến hồi cứng nhắc, còn đời sống của công nhân lao động cũng đã đến hồi vô cùng khó khăn. Sau rồi chuyện "Kế hoạch 3" cũng được dẹp.

Đi sâu vào kỹ thuật, nghiệp vụ của ngành nghề chính là con đường ngắn nhất tạo nên thương hiệu. Tạo nên thương hiệu Việt không chỉ là mong muốn của Đảng, Chính phủ mà còn của cả toàn dân, đành rằng con đường ấy không hề dễ dàng. Con đường ấy cả nước ủng hộ, sao các DNNN (trước hết là các tập đoàn kinh tế) còn lơ là (?!).