Hiện tượng này giống hệt với những từ ngữ mà các nhà phân tích dùng để mô tả quan hệ giữa hai nước. Vì lẽ đó, chuyến thăm Bắc Kinh của Thủ tướng Ấn Độ mang một ý nghĩa đặc biệt.

Tiến bộ vượt bậc

Quan hệ giữa hai nước bất kỳ vốn đã không hề đơn giản, nhưng quan hệ giữa TQ và Ấn Độ được cho là phức tạp hơn nhiều lần. Cả hai nước không chỉ chia sẻ biên giới dài hàng ngàn kilômét, mà đang nỗ lực ganh đua dang rộng đôi cánh nhằm tăng cường ảnh hưởng trong khu vực.

Trong suốt 5 năm qua, đây là lần đầu tiên một Thủ tướng Ấn Độ tới thăm Trung Quốc. Trước đó, năm 2003, Thủ tướng Bihari Vajpayee cũng chỉ tiến hành chuyến thăm Trung Quốc sau 10 năm. Còn nhớ, tới tận tháng 3.2002, hai nước vẫn chưa có đường bay thẳng. Kim ngạch thương mại song phương lúc ấy chỉ đạt 5 tỉ USD.

Từ đó đến nay, tất cả đều đã thay đổi. Tính đến tháng 11 năm ngoái, kim ngạch thương mại song phương đã tăng lên 34,2 tỉ USD. Tháng 12 vừa qua, hai nước tiến hành cuộc tập trận chung đầu tiên. Một đường dây nóng đặc biệt giữa hai bộ ngoại giao cũng được thiết lập. Mỗi tuần giờ có tới 22 chuyến bay nối từ đông Ấn Độ tới nam Trung Quốc. Nhưng, những tiến bộ đó chưa che lấp được các căng thẳng tiềm tàng.

Bất đồng mới

Trên mặt trận kinh tế, thâm hụt thương mại ngày càng rộng đã phủ bóng lên những thành tựu kinh tế tích cực của Ấn Độ. Tính đến tháng 11.2007, thâm hụt thương mại Ấn Độ - TQ lên tới 9,02 tỉ USD. Ấn Độ chưa đồng ý công nhận TQ có nền kinh tế thị trường. Đã vậy, hai nước còn phát sinh căng thẳng mới. Bắc Kinh đã phản đối mạnh mẽ hiệp định hợp tác hạt nhân dân sự mà New Delhi ký kết với Mỹ. TQ thì tiếp tục mở rộng hợp tác quân sự gồm cả việc bán vũ khí và trợ giúp về năng lượng với Pakistan, người hàng xóm khó chịu của Âận Độ.

Vì thế, một số nhà phân tích cho rằng, những tiến triển trong quan hệ giữa hai nước mang tính biểu tượng hơn là thực chất. Có nhiều ví dụ cụ thể minh chứng cho điều này: Kết thúc cuộc tập trận chung vừa qua, các quan chức quân sự thừa nhận rất ít thông tin quốc phòng có giá trị được trao đổi.

Trong khi đó mối đe doạ chính đối với Ấn Độ lại xuất phát từ Pakistan, đồng minh lâu đời của Trung Quốc, nước mà Bắc Kinh vẫn đang tiếp tục đẩy mạnh trợ giúp quân sự. Năm 2007 là năm hai nước kỷ niệm "Năm của tình hữu nghị, thể hiện bằng du lịch". Nhưng thực tế, Ấn Độ chỉ thu hút được 67.600 du khách từ TQ, trong tổng số 35 triệu dân TQ đi du lịch nước ngoài.

Quan hệ giữa TQ và Ấn Độ sau một thời gian lên dốc đã chững lại. Vì vậy giai đoạn tiếp theo là rất quan trọng. Trong bối cảnh ấy, chuyến thăm của Thủ tướng Manmohan được hy vọng là luồng gió mới, thúc đẩy quan hệ song phương. Trước khi chính thức hội đàm với các quan chức TQ, Thủ tướng Manmohan Singh nói với các doanh nghiệp hai nước: "Hiện thế giới có đủ không gian để hai quốc gia cùng phát triển".