>> Sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp ngành xây dựng: Lại vướng rào cản 

Thưa Thứ trưởng, việc tách bạch chức năng quản lý nhà nước của bộ ra khỏi chức năng quản lý kinh doanh tại các DN CPH sẽ giúp các DN tự chủ hơn trong hoạt động?

- Đúng như vậy! Khi đó, bộ sẽ chỉ làm chức năng quản lý nhà nước về lập quy hoạch, kế hoạch, chiến lược và giám sát bằng chế tài quá trình thực hiện chứ không can thiệp vào sản xuất kinh doanh của DN. Tuy nhiên, trong thực tế, từ nhận thức đến tổ chức thực hiện ở một số TCty vẫn còn nhiều lúng túng. Có việc thuộc thẩm quyền của HĐQT DN nhưng vẫn đùn đẩy lên trên vì sợ trách nhiệm và ngược lại có việc phải báo cáo trước khi quyết định thì lại tự quyết định.

Ngoài ra, cũng còn trường hợp một số cán bộ, công chức thuộc bộ vẫn yêu cầu DN phải trình duyệt lên bộ để bộ có ý kiến trong khi những vấn đề đó đã được quy định thuộc thẩm quyền của DN. Trong quá trình chuyển đổi sẽ nảy sinh những vướng mắc và bộ đang chỉ đạo phải làm rõ vấn đề này.

Đối với các DN đã CPH, cơ chế mệnh lệnh hành chính đã được thay thế bằng cơ chế hợp đồng kinh tế và DN phải tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh, điều này sẽ giúp thay đổi về bản chất quản trị DN?

- Quả là mối quan hệ giữa Cty mẹ và các Cty con đã thay đổi căn bản, không còn quan hệ cấp trên - cấp dưới theo kiểu mệnh lệnh hành chính mà là “mẹ” đầu tư vốn vào “các con” trên cơ sở hiệu quả kinh tế và ràng buộc bằng hợp đồng kinh tế. Do đó, nếu có lợi, Cty con mới làm, không lợi là có quyền từ chối tham gia, không như trước đây đã giao là phải làm.

Điều này liên quan đến người đại diện phần góp vốn của cổ đông Cty mẹ, do đó phải cử những người có trách nhiệm, có năng lực thực sự vào các Cty con, dần dần bỏ chế độ kiêm nhiệm, một uỷ viên HĐQT kiêm nhiệm 5-7 chức chủ tịch HĐQT các Cty con. Làm như vậy, sẽ không có thời gian, công sức để điều hành và vì vậy công việc sẽ kém hiệu quả.

BXD trong 2-3 năm vừa qua năm nào cũng có chỉ thị về việc cử người có trách nhiệm giữ các chức vụ chủ tịch HĐQT Cty mẹ và các Cty thành viên, căn cứ vào tình hình thực tế của đơn vị để đề xuất việc đổi mới cơ cấu, số lượng thành viên HĐQT. Thậm chí đề xuất cả việc TGĐ có thể không phải là uỷ viên HĐQT để tách khỏi chức năng chủ sở hữu trong Cty với chức năng điều hành.

Vấn đề xác định giá trị của DN khi CPH đối với những tài sản vô hình (thương hiệu, lợi thế kinh doanh...) được xử lý thế nào, thưa ông?

- Tôi cho rằng đây là vấn đề khó và cần được hướng dẫn thêm. Hiện BXD đã tiến hành thí điểm việc xác định giá trị DN đối với TCty Vinaconex, các Cty ximăng Bút Sơn, Bỉm Sơn, Hà Tiên... thì vấn đề vướng nhất là khó lượng hoá được các giá trị vô hình. Vì vậy, BXD yêu cầu các đơn vị tiến hành thận trọng, vững chắc, không được chủ quan để hạn chế thiệt hại vốn thu về cho Nhà nước.