Nó liên quan tới nguyên lý black box (hộp đen). Hộp đen ở đây là cái hệ thống mà ta cần nghiên cứu và điều chỉnh. Các liên hệ ngược giữa đầu vào và đầu cho ta các phương án điều chỉnh để có đầu ra như mong muốn cũng như để tìm hiểu cơ cấu của hệ thống (hộp đen).
Mấy tháng nay cả nước sôi sục chuyện "đầu vào" ở mọi thứ trường, từ "lớp cơm nát, cơm thường" mẫu giáo tới đại học. Tổ dân phố tôi có 23 cháu thuộc diện "đầu vào". Xin vào mẫu giáo cực hơn hay vào lớp 1 (đúng tuyến và trái tuyến) cực hơn?
Xin vào PTTH hay vào lớp "tiếng Anh tăng cường" cực hơn là câu chuyện các phụ huynh trao đổi nhiếu nhất khi đi bộ thể dục sáng và tối. Số lần đi lại "chạy chọt" là một tiêu chí nhưng số tiền "phong bì" là tiêu chí quan trọng nhất để xét giải ai cực nhất vì "đầu vào" cho con. Ai phong bì to nhất thì con là "thủ khoa đầu vào", họ nói đùa như vậy.
Đọc báo nghe đài bạn cũng thấy sôi sục sau chuyện lũ quét kinh hoàng là chuyện đầu ra - đầu vào trong mùa thi. Trang bên này đầu vào là: Một "chọi" mấy. "Tỉ lệ chọi" đã thành một thuật ngữ khoa học chính thống. Bao nhiêu khổ ải trầm luân của "sĩ tử và phụ huynh" cùng thầy cô. Danh sách và gương sáng các cháu đỗ điểm cao nhất - cũng được gọi là thủ khoa.
Trang đối diện là đầu ra. Có ba bài: Phóng sự về việc "sản phẩm đào tạo không dùng được" phải đào tạo lại; các doanh nghiệp kêu ca chất lượng đào tạo mọi kiểu. Bài thứ hai triết lý: Đại học đâu phải con đường duy nhất. Bài thứ ba nêu gương sáng: Trượt đại học vẫn làm nên sự nghiệp!
Bác xem! Đúng là báo chí, nói thế nào cũng đúng, chả sai bao giờ!
Đấy là tại mình chứ tại ai. Cứ vật vã đâm bổ vào cái hộp đen - GDĐT - bí hiểm kia làm gì khi đã "biết tỏng" đầu ra là thế nào rồi!
Thế bác bảo không "vào" được thì để cháu nó "ra" đường à! Ít nhất vợ chồng em cũng đỡ lo quản nó mấy năm. Biết đâu năm năm tới cái hộp đen nó được cải tiến tốt thì sao. Hoặc năm năm nữa xã hội mình nó thay đổi dùng được tất tật các sản phẩm GDĐT của ta hiện nay thì sao. Mà bác phải biết ở nước ta chỉ đầu vào là quan trọng thôi. Đầu ra không quan trọng! Mấy ai trượt được đại học, cao đẳng. Không có việc làm thì lại tìm đầu vào học thạc sĩ, tiến sĩ vậy. Học có bao giờ thừa!
Cụ Nguyễn Khuyến quê ở Yên Đổ, ba lần đỗ đầu, ba lần "khôi nguyên" nên dân mình gọi cung kính là "Cụ Tam Nguyên Yên Đổ". Anh hùng Nguyễn Hữu Huân (Thủ khoa Huân) cũng là người đã đỗ đầu một kỳ thi của triều đình. Ngày xưa trừ Quốc tử giám, trường bổ túc cho con cái vương hầu, thì mọi sĩ tử đều học trường làng cả. Đỗ kỳ này thì cử nhân, kỳ sau thì tiến sĩ gì gì đó nữa để ra làm quan từ nhỏ đến to chứ đâu có làm được nghề gì khác.
Theo em chả nên dùng các từ ngày xưa gán cho người, việc ngày nay. Tưởng thế là oai nhưng thực lại làm người ta nhầm lẫn về thực chất vấn đề. Xưa làm gì có thủ khoa đầu vào. Mai kia bỏ thi đại học thì còn đâu những thủ khoa kỳ lạ này nữa. Thực ra đó là các em trội nhất đáng được tuyển đặc biệt, với học bổng chẳng hạn, vào các trường, các em mới bắt đầu sự học chứ đã kết thúc đâu mà thủ cái chi.
Chả biết có nước nào có thủ khoa đầu vào như ta không bác nhỉ?
Tốt nhất nên trực tuyến mà hỏi Cục Khảo thí nghe chú em!