Tại hội nghị tập huấn công tác khảo thí và quản lý chất lượng giáo dục phổ thông năm 2009 tổ chức ngày 22.11, ông Nguyễn An Ninh - Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục (Bộ GDĐT) - cho biết: Để đảm bảo kỳ thi tốt nghiệp THPT nghiêm túc như thi tuyển sinh ĐH, CĐ, việc sửa đổi quy chế sẽ theo xu hướng chặt chẽ hơn.
Những dự kiến sửa đổi
Tại hội nghị, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng GD (Bộ GDĐT) đã đề nghị các sở GDĐT đóng góp ý kiến về việc sửa đổi hai điểm trong quy chế thi chọn HS giỏi và 15 nội dung sửa đổi, bổ sung của quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành. Cụ thể là do từ năm 2009 sẽ không còn TS học chương trình THPT phân ban thí điểm nữa nên sẽ bỏ quy định: "TS học chương trình THPT phân ban thí điểm được thi theo đề thi riêng".
Quy định về trách nhiệm của TS cũng được thay đổi như sau: "TS học theo chương trình nào (chương trình chuẩn hay nâng cao) phải làm phần đề thi riêng của chương trình đó; TS làm cả 2 phần đề thi riêng thì bị coi là phạm quy và không được chấm điểm bài làm phần đề thi riêng...".
Một số nội dung liên quan đến việc cộng điểm ưu tiên cho TS cũng được đề nghị thay đổi như: Sẽ không chỉ cộng điểm cho những TS đoạt giải trong các kỳ thi từ cấp tỉnh trở lên trong năm học lớp 12 nữa, mà sẽ tính chung trong cả quá trình học 3 năm ở bậc THPT.
Việc cộng điểm cho TS có giấy chứng nhận nghề, chứng chỉ ngoại ngữ, tin học (trình độ A trở lên)... cũng dự kiến sẽ thay đổi theo hướng không quy định thời hạn 3 năm tính đến ngày thi như quy định hiện hành, mà thay vào đó là quy định giấy chứng nhận này được cấp "trong thời gian học bậc THPT". Dự kiến điểm ưu tiên của hệ giáo dục thường xuyên sẽ được bảo lưu trong toàn cấp học...
Các quy định về kỷ luật phòng thi được quy định chặt chẽ hơn, quy rõ trách nhiệm đối với cán bộ coi thi, chấm thi để xảy ra tiêu cực, gian lận... Theo ông Nguyễn An Ninh, dự kiến kỳ thi tốt nghiệp THPT 2009 sẽ không còn lực lượng giám thị 3 (giám thị hành lang). Thay vào đó, Bộ GDĐT sẽ tăng cường lực lượng thanh tra uỷ quyền là giảng viên ĐH, CĐ.
Nếu thực hiện điều này, lực lượng thanh tra uỷ quyền dự kiến sẽ tăng lên khoảng trên dưới 10.000 người (kỳ thi tốt nghiệp năm 2008 đã huy động gần 8.000 cán bộ, giảng viên ĐH, CĐ).
Theo Bộ GDĐT, năm 2009 dự kiến sẽ không tổ chức thi tốt nghiệp THPT lần 2. Thay vào đó, người đã học xong chương trình lớp 12 nếu không đỗ tốt nghiệp sẽ được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình học bậc THPT nếu xếp loại hạnh kiểm ở lớp 12 từ trung bình trở lên, học lực ở lớp 12 không bị xếp loại kém và tổng số buổi nghỉ học trong năm học lớp 12 không quá 45 buổi (nghỉ một lần hoặc nghỉ nhiều lần cộng lại).
Sở vẫn chưa thông
Trong khi bộ dự kiến khá nhiều điểm sửa đổi thì có những điểm bộ không đề cập đến hoặc đã đề cập, nhưng các sở vẫn chưa thấy thuyết phục. Chẳng hạn như việc tăng cường số lượng thanh tra uỷ quyền là giảng viên các trường ĐH, CĐ - được bộ coi như một biện pháp quan trọng trong việc siết chặt kỷ luật phòng thi - thì sau hai năm thực hiện đã bộc lộ những hạn chế. Đại diện nhiều sở cho rằng bộ không nên duy trì lực lượng này.
Lý do, theo ông Lê Duy Vị - Giám đốc Sở GDĐT Thái Nguyên - nhiều thanh tra uỷ quyền yếu về nghiệp vụ và thiếu nghiêm túc khi làm nhiệm vụ. Nhiều nơi đón tiếp thanh tra như khách mời khiến đôi bên có tâm lý nể nang nhau, lực lượng thanh tra chưa thật sự có thái độ độc lập với hội đồng thi, hiệu quả giám sát kỷ luật thấp. Ông Đoàn Hoài Vĩnh - Phó Giám đốc Sở GDĐT Hà Nội - đề xuất biện pháp đổi chéo giám thị và cả giám khảo giữa địa phương này và địa phương khác.
Một số quy định chưa thật sự rõ ràng và hợp lý trong quy chế thi hiện hành cũng được đại diện các sở đề nghị bộ xem xét lại. Ông Hoàng Đức Minh - Phó Giám đốc Sở GDĐT Quảng Ninh - nêu trường hợp: Kỳ thi tốt nghiệp năm 2008, Quảng Ninh phát hiện 6 trường hợp thi hộ, trong đó 2 trường hợp dự kỳ thi tốt nghiệp lần 1; 4 trường hợp còn lại dự thi những năm trước.
Trong khi đó, quy chế chỉ quy định: "Huỷ kết quả thi tốt nghiệp phổ thông, thi tuyển sinh vào các cơ sở giáo dục tại các kỳ thi cùng năm...". Ông Minh cho biết sở đã phải xin chỉ đạo của bộ về các trường hợp này: "Nhưng bộ trả lời cứ làm theo quy chế. Vậy là 4 trường hợp thi từ những năm trước thì thoát, còn 2 trường hợp thi cùng năm thì bị huỷ kết quả. Đến bây giờ, người dân vẫn thắc mắc với chúng tôi về cách xử lý này".
Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm 2008 - 2009, Bộ GDĐT yêu cầu các sở GDĐT chỉ đạo các trường tổ chức kiểm tra học kỳ I và học kỳ II vẫn áp dụng hình thức tự luận. Trong khi đó, trong các kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2009 tiếp tục thực hiện phương thức thi trắc nghiệm với các môn ngoại ngữ, vật lý, sinh học, hoá học. Cách chỉ đạo mâu thuẫn này của bộ cũng khiến nhiều địa phương bức xúc.