Anh đi học ở Liên Xô về và thuộc thế hệ biết chiến tranh chống Mỹ, từng trông thấy phi công Liên Xô xếp hàng uống bia ở Nhật Tân và xem máy bay ta và địch quần thảo trên bầu trời với những vệt khói đẹp như tranh vẽ. Thế hệ anh đã đọc Tônstôi và Sêkhốp, Lecmantốp và Puskin, "Sông Đông êm đềm" và "Bông hồng vàng"...
Không quân và văn học Nga có ảnh hưởng lớn tới tình cảm và quan điểm bóng đá của anh, của tôi và nhiều người khác nữa. Rõ ràng bóng đá thuộc không chỉ là chuyện 22 người với một trái banh!
Một anh bạn khác học ở Đức về nhưng không thích cái đội mang tiếng thực dụng này và khi Thổ Nhĩ Kỳ thua, anh cũng tiếc cho một lối đá cống hiến bị "sát hại" bởi những tính toán "khoa học". Đức hồi 2006 đã muốn thay đổi hình ảnh của mình bằng bóng đá tấn công của Klinsman. Cũng là cách tốt nhất để đóng vai chủ nhà và lấp liếm sự thiếu vắng tài năng. Ý chí tập thể và tinh thần khoa học giúp họ nhiều lần dù lê lết vẫn vào sâu ở các giải lớn. Đ
ôi khi họ cũng có một cầu thủ quái kiệt không giống ai. Một lần đội Đức vô địch được gọi là "10 người máy và Rumeninger". Cái sự kết hợp người với máy phải chăng đã là một nét đặc trưng dân tộc của Đức. Bóng đá Đức làm ta phục mà không thích. Cũng như các trước tác Đức thường được được kính nể hơn là được yêu mến, được trích dẫn hơn là được say mê. Có lẽ không ít các ông bà trích câu "Mọi lý thuyết đều màu xám/Chỉ có cây đời mãi mãi xanh tươi" đều không đọc Goethe và cũng không cần biết rằng câu dịch đó không hoàn toàn chính xác. Cũng không phải chuyện 22 và 1.
Thế bác bảo bóng đá Croatia và Czech có dân tộc tính không? Sao lại không! Romania nữa. Ba đội này làm nên trường phái Đông Âu dũng mãnh mà khéo léo, rất ranh ma và rất nghệ sĩ. Hễ tính toán là thua. Đó như Czech thua Thổ có đau không ? Chỉ vì ăn non, toan tính quá mà "chết". Đến anh Thụy Điển già nua nhất hạng mà còn rõ là trường phái Bắc Âu thiên về thể lực và tốc độ, đơn giản mà không thực dụng.
Đố bác biết cái may nhất ở Euro lần này là cái gì? Là Italia đã thua để bóng đá thắng. Song nếu không có Italia thì bóng đá cũng sạt đi một góc vì đó là một trường phái lớn. Thế Pháp của bác thì sao? Sao lại của tôi? Người Việt mình tới hôm nay vẫn còn vương nhiều tơ lòng với văn hoá Pháp lắm, chả nói ra lời thì cũng vẫn mê ối thứ của Pháp. Thành công của Pháp là đã Châu Phi hoá đội tuyển của mình. Thua kỳ này chỉ tại quá già mà thôi. Một nền văn hoá già nua hiện ra quá rõ.
Một Euro rất hay, khó mà lặp lại được. Tôi đồng ý. Xin đố hai câu nữa: Tiếc nhất là gì và vui nhất là gì?
Xin trả lời ngay tiếc nhất là Hà Lan thua. Bóng đá của họ là thứ quyến rũ nhất. Như tranh Van Gogh và Rembrandt.
Vui nhất là Tây Ba Nha vô địch. Trẻ trung và khôn khéo, tuyệt kỹ và bốc lửa. Có cái anh nào bình luận rằng bóng đá Châu Âu đang bị Nam Mỹ hoá. Thật vớ vẩn. Nam Mỹ chả bắt gốc từ Tây Ban Nha với Bồ Đào Nha thì ở đâu ra? Cái cậu Ronaldo im bặt lăn ra đất rồi bỗng gào khóc lăn lộn như một cậu bé hư thân vì quá được nuông chiều cũng rất Nam Mỹ. Với họ, bóng đá là một trò chơi, ăn gian được thì cứ ăn gian, ăn vạ được thì cứ ăn vạ. Maradona đá bóng bằng tay mà trọng tài không bắt được thì có sao đâu!
Xin đố lại bác hai câu: Tẻ nhạt nhất và vô duyên nhất ở Euro này là gì? Dễ ợt. Hai đội chủ nhà đá tẻ nhạt nhất nhưng họ làm chủ nhà một cách trọn vẹn. Còn vô duyên nhất là bình luận của VTV nhà ta. Sao các anh bình luận ta kỳ thế nhỉ. Bình luận trước trận dấu, giữa hai hiệp, sau trận đấu rồi phóng sự trực tiếp từ bên "nớ" gửi về đều vô duyên quá thể. Xem TV tắt tiếng thì mất hay mà phải nghe mấy anh ấy phán thì còn tệ hơn. Em nghi là tại ta chưa có văn hoá bóng đá nên làm sao đòi hỏi các "em nó" biết bình luận được. "Vi-líc" với VFF đó, có vô duyên không mà hòng! Xin bác rộng lượng tí ti.