Truyện ngắn này của anh, theo tôi, cũng không ngoại lệ. Hiển nhiên là đọc được, nhưng vẻ như khác chất Phạm Ngọc Tiến. Nó quá "ngọt ngào" với hoa với nến, đến nỗi tôi lại thích nhân vật phụ không mấy "ngọt ngào" có tên là Hải.

Tôi tin, cũng như Quỳnh trong truyện ngắn, thấy lại bản thảo truyện ngắn này cũng là dịp tác giả có dịp đứng lại trước gương...Y Trang

Phạm Ngọc Tiến sinh năm 1956 tại Hà Nội, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hiện làm việc tại Hãng phim Truyền hình Việt Nam. Đã xuất bản 7 tập  truyện ngắn, tiểu thuyết. Viết kịch bản phim: "Chuyện làng Nhô", "Đất và người"...

Dạo này chị hay đứng trước gương. Nhiều đến nỗi, chưa bao giờ chị thuộc kỹ thân thể mình đến vậy. Mỗi lần chị lại phát hiện thêm một điều gì đó. Thường thì những phát hiện chẳng có gì mới. Tỉ như số nếp nhăn trên vầng trán rộng - chị không thích những đường rãnh cắt chia vầng trán. Nó thật quá. Thật như quãng thời gian tính được khắc vào đời chị. Nhưng chị vẫn đếm kỹ càng. Đếm thật kỹ để tin rằng mình sắp về chiều...

"Mẹ, con đi đây" - Tiếng con trai chị. "Đi đâu?". "Đến sinh nhật bạn con". "Sinh nhật à?" - Chị hỏi thì thầm và buông rơi cái lược.

Mọi lần thấy chị soi gương và trang điểm, thể nào con trai chị dù đang bận mấy cũng kiếm cớ dắt xe đi. Chị phiền lòng vì điều ấy. Nó biết nhà có khách. Và không muốn giáp mặt bạn của chị. Không ít lần nó nói thẳng: "Mẹ này, mấy ông bạn của mẹ ấy mà, chướng mắt lắm. Bao giờ cái trò này mới chấm dứt?".

Biết bao giờ mới chấm dứt. Lời nói của con xát muối vào ruột gan chị. Nhưng chị im lặng. Có những nỗi đau không thể chia sẻ. Nhiều lần vào những lúc thật dễ chịu, chị đã tâm tình với con, cố gợi ở nó một chút cảm thông. Một chút ít thôi để chị có đủ can đảm và tỉnh táo quyết định. Quyết định cái việc bây giờ đã trở thành quá hệ trọng với chị: từ chối hay nhận lời cầu hôn của những người đàn ông tìm đến với chị.

Chị nhặt vội cái lược, quào qua quít mái tóc. Chị liếc mắt về phía con. Nó có vẻ bồn chồn. Mặt nó căng thẳng. Hay nó lại giận chị. Tuần trước khi bạn chị đến, nó chào chiếu lệ rồi lạnh lùng dắt xe đi, thậm chí không xin phép chị - điều chưa từng xảy đến. Thằng Quynh vốn là đứa trẻ khuôn phép. Ngay cả khi chị và chồng ly hôn, dù ở trong trạng thái căng thẳng, nó vẫn xử sự đúng bổn phận của một đứa con có giáo dục. Nó bình đẳng trong tình cảm, không thiên vị cha hay mẹ.

Hôm ấy, chị ngồi đợi con rất lâu. Mãi khuya nó mới về. Nó thoáng ngạc nhiên. Giọng chị dịu dàng: "Quynh, tại sao con lại thế?". "Con không biết. Con chỉ không thích họ". "Các bác ấy có làm tổn hại gì đến con đâu. Họ là người tốt. Mẹ biết!". "Đấy là họ tốt với mẹ. Họ cần phải thế. Còn với con? - Quynh nhìn thẳng vào mắt mẹ. Chị thoáng rùng mình. Chị đã đọc được ý nghĩ của nó. Quynh cũng hiểu, nó vội vã tận dụng cơ hội hiếm hoi ấy "Lòng tốt của họ là vô nghĩa. Cả họ nữa, vô nghĩa trước con! Không! Không ai được phép chia sẻ tình cảm của mẹ với con!".

Chị ứ nghẹn một nỗi đau không ngờ: "Nhưng tại sao con lại tự cho con cái quyền ấy?". "Ồ, mẹ quên rồi sao? Con đã hai hai tuổi. Chỉ ít tháng nữa con ra trường. Tha lỗi cho con. Con đã không làm được gì để bố mẹ khỏi xa nhau. Nhưng bây giờ thì con làm được. Con phải tự bảo vệ. Mẹ là tất cả của con".

Chị cười mà miệng méo xệch. Chị sững sờ nhìn đứa con yêu dấu - niềm an ủi còn lại của chị. Nó đứng ngây trước chị, cao lớn, vụng về trong tư thế cứng rắn giả tạo. Hình hài nó làm chị chạnh nghĩ đến người đàn ông từng là chồng chị. Chị buột miệng: "Cha con vừa tổ chức đám cưới. Tại sao con không dùng quyền ấy...".

Chị bừng tỉnh nhưng không kịp nữa. Chị thoáng thấy nó lúng túng. Hai tay nó ôm lấy đầu. Cái thân hình cao lớn từ từ bệt xuống: Chị quay người cố bình thản bước về phòng. Buông người xuống giường. Vậy là đã rõ, nó sẽ làm tất cả để ngăn cản chị.

Cái lược một lần nữa rơi xuống đất. Chị chẳng buồn nhặt. Chị nhìn thân thể mình. Vẫn thế, tuổi năm mươi, chị vẫn mảnh dẻ không khác mấy thời con gái. Cái nhìn của chị bắt gặp cái nhìn của người trong gương. Vẫn thế. Nỗi trống vắng ùa ngập.

Con trai chị vẫn bồn chồn. Nó đang suy nghĩ gì lung lắm. Chị định hỏi song lại thôi. Có vẻ nó không để ý gì đến chị. Chị ngạc nhiên trước thái độ của con. Nó vốn là đứa điềm tĩnh. Có chuyện gì nhỉ? Chẳng nhẽ nó lại hờn giận chị đến mức thế. Không phải. Chị xua ngay ý nghĩ ấy. Nhưng ngay lập tức cảm giác nghèn nghẹn lại chẹn xuống. Tủi buồn pha lẫn xót xa.

Ban nãy chị nghe không nhầm. Nó sẽ đi sinh nhật bạn nó. Không nhẽ nó lại quên hôm nay cũng là ngày sinh của chị. Đã lâu chị không tổ chức sinh nhật. Nhưng lần này... Có lẽ nào? Lúc nó chào chị dắt xe ra khỏi nhà, chị đã định nhắc nó, nhưng rồi hờn tủi khiến chị nín lặng.

Chị tắt đèn, thắp lên năm ngọn nến. Mỗi ngọn nến tượng trưng một quãng đời mười năm của chị. Phập phồng thứ ánh sáng của nến đỏ khiến chị hoảng sợ. Chị lại vội vã bật đèn. Chị chợt nhớ chưa có hoa. Không phải chị quên. Chị đợi hoa tặng của con trai. Ngẫm nghĩ giây lát, chị với trên giá sách của con chùm hoa uất kim hương bằng nhựa. Những bông hoa đỏ hồng, dài dại. Càng dại khi nó bị phủ một lớp bụi mờ. Không sao. Nó đúng với tình cảnh chị.

Chùm hoa này là quà tặng của chồng chị nhân một chuyến công tác ở Bắc Âu mấy năm về trước. Chị không thích hoa giả. Nó đuồn đuỗn vô hồn. Chị nhìn thật kỹ những bông hoa đã được lau hết bụi. Trông nó như mới. Đúng thôi, cái gì giả mà chẳng mới. Chị phân vân. Những bông uất kim hương này không đến nỗi đáng ghét như chị tưởng. Ít nhất giữa những ngọn nến đỏ lúc này, nó làm dịu đi bầu không khí hiu hắt đang bủa vây chị. Và dù sao, nó, những bông hoa giả, lại gợi cho chị nhớ về một quãng đời thực - quãng đời không thể nói là không hạnh phúc...

* * *

Mỗi người sống với thế giới riêng của mình. Bản thể mỗi người cộng vào hoàn cảnh làm nên thế giới đó. Thế giới của chị ngọt ngào vô cùng. Chị đẹp. Càng đẹp khi chị không ý thức được điều ấy. Nền nã và mềm mại, chị tiêu biểu cho một khuôn mẫu khá lý tưởng, ngự chiếm vị trí cao nhất trong ước mộng đầu đời của khối chàng trai. Hiển nhiên, từ chị toả ra một lực hút vô hình. Rất tự nhiên chị bị vây bọc bởi sự ngưỡng mộ cả chân thành lẫn cuồng si. Ngày ấy Quỳnh nổi bật rạng rỡ trong đám sinh viên nữ.
 
Khi chiến tranh phá hoại lan rộng, trường phải đi sơ tán, ở giữa một vùng quê heo hút, Quỳnh càng nổi bật. Không ít những lá thư tỏ tình bay đến với Quỳnh. Thường thì những lá thư lãng mạn ấy không có địa chỉ gửi. Và lời lẽ thì hết sức vui vẻ. Không lạ, thời ấy chuyện trai gái còn hệ trọng và nhuộm khá đậm màu sắc xưa cũ. Quỳnh thản nhiên trước mọi lời tỏ tình, dù rằng lá thư nào cũng khiến chị cảm động. Cũng bởi Quỳnh hồn nhiên một phần. Nhưng chủ yếu Quỳnh đã có nơi có chốn.

Người yêu Quỳnh đã ra trường và đang công tác ở một bệnh viện dân sự. Người đàn ông hơn hai mươi năm chung sống cùng chị. Anh không có gì xuất sắc lắm nhưng rất đàn ông. Đấy là cách đánh giá của chị. Mạnh mẽ, xốc vác, có trách nhiệm với gia đình. Không hiểu sao ngay từ đầu Quang đã gieo vào Quỳnh một niềm tin tuyệt đối.

Suốt những năm tháng chiến tranh gian khổ, nhiều lúc vợ chồng cách biệt, không thiếu những giây phút yếu lòng, tựa hẳn vào niềm tin chị đã đứng vững được. Niềm tin ấy lớn đến nỗi, Quang có một thời gian dài làm chuyên gia ở nước ngoài, chị vẫn không một mảy may nghi ngờ chồng. Và cuối cùng chính niềm tin đã giết chết tình yêu.

Dạo đó thằng Quynh đã lớn. Gia đình chị tương đối ổn định. Chị làm ở một bệnh viện lớn ở thành phố. Quang đi một chuyến công tác ngắn hạn ở Châu Âu. Những chuyến đi này gối nhau liên tục. Chính những bông uất kim hương kia, chị nhận từ tay chồng ở sân bay. Không phải vẻ mặt là lạ của chồng mà chính những bông hoa làm chị thoáng chạnh lòng. Có lẽ đó là linh cảm tuyệt vời của đàn bà.

Thời gian sau đó, tự nhiên chị thấy gượng gạo trong quan hệ vợ chồng. Sự có mặt của chùm hoa luôn tạo cho chị cảm giác bứt rứt, bất an. Chị cũng tinh ý thấy sự chăm sóc của Quang có phần nhỉnh hơn so với trước. Nhưng chị không cắt nghĩa được. Có lẽ tình trạng ấy phải đến hai năm liền. Nó còn kéo dài nữa nếu không có cái lần định mệnh kia. Chị gọi nó là định mệnh bởi mọi thứ xảy đến rất vô tình.

Chị được giao một đề tài chuyên ngành về truyền nhiễm. Một đồng nghiệp trong nhóm, mượn hộ chị tập tài liệu nước ngoài để chị khảo cứu. Đó là tài liệu rất mới, cần thiết cho đề tài. Kẹp trong tập sách ấy có một lá thư của Quang. Hoá ra chủ nhân của tập sách ấy từng công du với chồng chị. Không tin vào mắt mình nhưng Quỳnh vẫn đọc rất kỹ. Đến nỗi, chị thuộc lòng bức thư.

Chị cũng từng nhận được những bức thư như thế của chồng. Tuy đau đớn, chị vẫn giữ được bình tĩnh để yên ấm gia đình. Chị âm thầm chịu đựng. Chị sẽ không nói ra chuyện này nếu như có một lần nhân lý do gì đấy Quang đừng lôi ra bó uất kim hương. À, đấy là dịp Quang được đề bạt viện phó. Nhìn chồng tỉ mẩn bày biện, chị thấy lòng mình cuộn bão. Thấy chị chăm chú nhìn, Quang vui vẻ: "Em thấy không? Những bông hoa mới đẹp làm sao!".

Quả thật, những bông uất kim hương rất đẹp. Nó còn đẹp hơn cả hoa thật. Chị không thể chịu đựng được nữa vẻ đẹp ma quái của nó. Chị từ tốn đặt lá thư lên chùm hoa. Quang cầm tờ giấy lên, mặt tái đi, lạnh ngắt: "Chuyện cũ rồi. Anh có lỗi".

Lời thú nhận như nhát búa đập vào đức tin đã đóng cứng thành bêtông của Quỳnh. Chị gạt mạnh bó hoa văng xuống nền nhà.

* * *