Những diễn biến của vụ án, lời khai của các đối tượng cho thấy khá rõ trách nhiệm của họ.

Sự tiếp tay của cán bộ thuế

Năm 2003, lợi dụng chức trách của mình, Nguyễn Thị Minh Thu (cán bộ Chi cục Thuế Đống Đa - Hà Nội) đã cố tình chứng nhận sai hoặc cố ý làm chậm việc xác minh để tạo điều kiện cho các Cty ma "hoàn thành nhiệm vụ" mua bán hoá đơn GTGT cho đến khi... biến mất.

Cụ thể, Thu có nhiệm vụ phải đi xác minh địa chỉ của các DN trước khi bán hoá đơn lần thứ nhất. Dù có hay không đi xác minh, Thu đều lập biên bản xác nhận Cty có trụ sở đúng như đã kê khai! Hậu quả, qua xác minh 45/48 Cty ma thì có tới 23 chữ ký của chủ nhà là giả; có 9 địa điểm chủ nhà khai là không hề cho thuê; 8 địa điểm của 8 Cty là địa chỉ... ma...

Kẽ hở đầu tiên là, nếu biên bản này yêu cầu có xác nhận của chính quyền địa phương thì không thể có chuyện như vậy được. Hai là, khi các chi cục thuế thấy hoá đơn có dấu hiệu nghi ngờ gửi đến chi cục thuế phát hành hoá đơn để yêu cầu xác minh thì phải trả lời trong vòng 15 ngày.
 
Nhưng từ tháng 9.2004 đến hết tháng 8.2005, Thu chỉ xác minh trả lời 120 trường hợp không phát hiện sai lệch về thuế. Còn 290 phiếu mà Thu chưa xác minh thì có 189 trường hợp có sai lệch về thuế GTGT, về ngày tháng, tên đơn vị mua. Đặc biệt, các phiếu xác minh còn tồn từ năm 2004 đều có sự sai lệch về thuế.

Sai phạm vẫn được chấp nhận (!?)

Không chỉ thiếu trách nhiệm trong việc để Thu cho "chìm xuồng" việc xác minh thuế, lãnh đạo Chi cục Thuế Đống Đa cùng Thu đã chấp nhận những sai sót cơ bản trong nhiều nội dung.

Trong 3 năm 2003-2005 được giao quản lý thuế của các DN trên địa bàn phường Trung Tự, Thu không thực hiện việc xác minh đối với bất kỳ một hoá đơn nào trong số các hoá đơn, chứng từ mà 48 Cty "ma" kê khai trong bảng kê hoá đơn, chứng từ hàng hoá, dịch vụ mua vào để làm doanh số khấu trừ thuế GTGT.

Mặc dù, các hoá đơn này kê khai nội dung hết sức chung chung như "vận chuyển", "dịch vụ", "vật tư"... với tổng số tiền mỗi hoá đơn từ vài trăm triệu lên đến gần tỉ đồng, nhưng Thu và lãnh đạo ở đây vẫn chấp nhận (!?).

Hậu quả, các Cty ma này mua vật liệu xây dựng vẫn có thể biến tấu để bán cả... phụ tùng máy bay bởi trong bảng khai thuế chỉ có hai chữ "vật liệu". Nhưng việc cố ý làm sai nguyên tắc của Thu như vậy lẽ nào những người duyệt hồ sơ đó cũng không biết, trách nhiệm của họ đến đâu? Xác minh 8 DN mà một số Cty "ma" kê khai hoá đơn GTGT mua hàng hoá, dịch vụ để khấu trừ thuế GTGT thì tất cả đều có sai phạm và 7/8 DN đã... mất tăm.

Hậu quả là đã vài năm trôi qua Chi cục Thuế Đống Đa vẫn chưa thể quyết toán được tính chính xác số thuế GTGT mà các Cty ma này phải nộp.

Ngoài ra, còn một số kẽ hở (nhưng không khó phát hiện) đã bị các Cty ma qua mặt cơ quan chức năng quá dễ. Chẳng hạn, các "ông chủ" đã sử dụng thủ đoạn khắc chữ ký giám đốc của các Cty ma để thay chữ ký thật, nhưng vẫn được cơ quan thuế và một số chi nhánh ngân hàng chấp nhận?

Thậm chí, vì mỗi "ông chủ" có nhiều Cty, nên đã nhầm lẫn: Đóng dấu chữ ký giám đốc Cty A cho... Cty B. Việc nhầm lẫn này không phải là ít, nhưng vẫn... được chấp nhận(!?). Đặc biệt, mới xác minh ở một chi nhánh của một ngân hàng thương mại lớn, dù có sự nhầm lẫn như vậy và sử dụng chữ ký bằng con dấu nhưng Cty ma này vẫn rút được 11 tỉ đồng.