Mới đây, qua buổi giám sát của Ban Pháp chế HĐND thành phố, nhiều vấn đề của thanh tra xây dựng (TTXD) đã được bộc lộ. Đáng nói nhất, dù là lực lượng TTXD nhưng số đông người làm nghề lại không có kiến thức, chuyên môn về xây dựng; họ cũng chẳng nắm vững pháp luật về quản lý xây dựng; còn trình độ, nhiều người chỉ học tới lớp 9!

Nếu cứ nhìn vào đội ngũ "lởm khởm" như vậy dễ khiến người ta nghĩ rằng, làm TTXD-một nghề đòi hỏi vươn đến sự chuẩn mực-dễ dàng quá, chả cần phải học, phải tìm hiểu gì nhiều! Kiểm tra đến đâu, cứ thấy sai so với giấy phép, bắt tháo dỡ là xong.

Chính vì thế, trong cơ cấu lực lượng TTXD tại TPHCM hiện nay, có một số lượng người không nhỏ được bổ sung từ lực lượng trật tự viên tại địa phương với nhiệm vụ chuyên đi đuổi người bán hàng rong và lập lại trật tự trên đường phố.
 
Nghe ra vừa cảm thấy khôi hài, và không khỏi lo lắng. Với trình độ như thế thì những cán bộ TTXD kia làm sao thanh tra, càng khó phân định được thấu đáo đúng sai ở chỗ nào, càng không đủ kiến thức và lý luận để phân tích, giải thích với đối tượng xây dựng để họ biết mà sửa chữa, khắc phục.

Đặc biệt, TPHCM là địa phương có nhịp độ xây dựng cao, có quy mô các công trình xây dựng thuộc loại to và phức tạp nhất nước. Nếu TTXD trình độ bất cập và yếu kém như thế, dễ phán bậy, phán sai thì làm sao dân phục. Thế nhưng, gắn với công tác TTXD lâu nay người ta vẫn quen nghe những cụm từ như phạt, đình chỉ, rút giấy phép...? Nhưng trên thực tế, đó chỉ là một mặt đòi hỏi trong công việc. Những TTXD có nghiệp vụ và kiến thức, có thể sớm phát hiện các sai trái khi chưa tới mức dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Buổi giám sát của Ban Pháp chế HĐND TPHCM cũng là dịp để cho Sở Xây dựng TPHCM và lực lượng TTXD điểm lại lực lượng. Thì đó, đơn cử lực lượng TTXD quận 1, trong 40 người chỉ có 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành, 1 người trung cấp chuyên ngành, 4 người có trình độ đại học, số còn lại chỉ thuần túy trình độ lớp 12. Lý do được đưa ra là vì thiếu người, nên phải bổ sung người từ nguồn khác cho có. Đã thiếu và yếu, nhưng bổ sung thêm cũng chẳng mạnh hơn mấy.

Hai sự cố xây dựng điển hình tại TPHCM thời gian qua xảy ra từ công trình tòa nhà Pacific và tòa nhà Saigon Residence đã phần nào đó cho thấy sự bất cập của công tác TTXD. Lực lượng thiếu là điều đáng lo, nhưng lực lượng yếu mới là điều đáng sợ; vì sự mù mờ về chuyên môn và kiến thức luật pháp rất dễ dẫn đến xử lý "sai một ly đi một dặm"...