Bỏ tiền mua bánh vẽ

Giám đốc một DN XKLĐ đã gần như hoàn tất mọi thủ tục để đi khảo sát thị trường Czech đột ngột dừng chuyến đi. Lý do: Đối tác yêu cầu phải đặt cọc 100.000 USD mới ngồi thương thảo hợp đồng. "Tiền đặt cọc không phải là vấn đề mà đối tác này đã chào và hứa hẹn với hơn 10 công ty XKLĐ của VN" - vị giám đốc này tâm sự. Sau khi tìm hiểu hóa ra đối tác kia chỉ là một "cò mồi" người VN có chút quen biết với Đại sứ quán, không ít DN đã tốn bộn tiền cho tay cò này ăn chơi, du ngoạn ở VN gần nửa tháng.

Sau khi 128 DN nhảy vào làm thị trường Đài Loan bị đông kết thì thị trường Czech, Macau, Cyprus và Singapore đang được các DN săn đón nhiều nhất do nhu cầu nhận giúp việc gia đình. Thực tế thì  4 công ty thí điểm làm Macau còn đang loay hoay cạnh tranh chưa  được với những công ty "du lịch tìm việc"; Singapore mới chỉ Sovilaco đưa đi được chưa đến 10 người; Cyprus mới trong giai đoạn thương thảo…Vậy mà nhiều DN khác đã quảng bá tìm được đối tác và đã ký những hợp đồng lớn. Mới đây, có hai DN (xin được giấu tên) đã ký hợp đồng đưa LĐ sang Singapore (LĐ phổ thông lương 800 USD) thế nhưng sau khi đặt cọc cho đối tác mới hay hợp đồng không khả thi. 

Bị "ăn bánh vẽ" ở thị trường cao cấp đã đành, thị trường bình dân như Qatar mà hai DN Vạn Hoa và OSC Hải Phòng cũng bị đối tác chiếm dụng  hàng chục ngàn USD mới đau. Ơ thời điểm thị trường Qatar đang nở rộ, hai công ty này đã được là công ty Arak chào mời các hợp đồng hấp dẫn và yêu cầu phải đặt cọc hơn 10.000 USD. Sau khi đặt cọc, các đơn hàng Arak chuyển về đều là những đơn hàng cực kỳ khó "nuốt". Chính vì vậy hai bên không thể hợp tác với nhau, song số tiền đặt cọc thì Arak "quên" trả lại. Nhân dịp đại diện Arak về VN tuyển LĐ của một công ty khác, OSC Hải Phòng đã nhờ công an can thiệp thì mới được trả lại tiền. Còn Vạn Hoa vẫn chưa đòi lại được.

Bất ổn do cạnh tranh thiếu lành mạnh

Công ty cổ phần Châu Hưng khai phá thị trường Canada, tốn rất nhiều công của, nhưng đã hơn 1 năm qua, số LĐ đầu tiên đào tạo cho thị trường Canada vẫn chưa thể xuất cảnh. Cũng vào thị trường này, lao động công ty Latuco đã bị sứ quán từ chối cấp visa và chủ dụng lao động đã gửi thông báo ngưng hợp tác sau khi LĐ lên phỏng vấn nói chi phí đi quá thấp. Thị trường Hoa Kỳ tưởng chừng như rất rầm rộ song cuối cùng rơi vào thầm lặng bởi đại sứ quán Hoa Kỳ tại VN từ chối cấp visa.

Các thị trường khác như Singapore hay Macau vẫn đang trong giai đoạn thăm dò và các DN làm thí điểm thị trường đều cho biết cơ hội không phải là lớn lắm. Số lượng LĐ có thể sang làm việc không thể tính tới con số hàng ngàn. Thế nhưng nhiều DN thiếu tỉnh táo, quyết vào thị trường bằng mọi giá đã bất chấp mọi khuyến cáo từ cơ quan quản lý nhà nước và hệ quả là làm cho thị trường mới trở nên bất ổn.

Bài học nhãn tiền là từ thị trường Qatar, nhiều DN ồ ạt đưa LĐ sang làm việc ở những nơi không đảm bảo điều kiện về ăn ở, thu nhập dẫn tới nhiều LĐ vi phạm kỷ luật, pháp luật, gây ảnh hưởng xấu tới thị trường. Dẫn tới hệ quả là giờ đây xin visa vào Qatar là cực kỳ khó khăn.

Tại thị trường Brunei, mặc dù lương cơ bản của LĐ chỉ khoảng 4 triệu đồng và Bộ LĐTBXH cũng giới hạn một số DN làm thí điểm nhưng hàng chục DN vẫn lao sang và cạnh tranh đơn hàng bằng cách nâng phí môi giới. Khảo sát của Bộ LĐTBXH cho thấy có DN đưa LĐ sang với chi phí lên tới 70 triệu đồng trong khi tình trạng chủ sử dụng Brunei nợ lương của LĐ không phải là hiếm.

Mở thị trường mới - nhất là thị trường thu nhập cao - đang là mục tiêu nhằm đa dạng hoá thị trường XKLĐ đồng thời với kỳ vọng nâng cao tay nghề khi LĐ về nước. Đây cũng chính là thước đo năng lực của DN XKLĐ vì vậy khi mở một thị trường mới cần có sự cân nhắc của cơ quan quản lý và bản thân các DN cũng cần cẩn trọng để không "tiền mất, tật mang".

Mở thị trường mới - nhất là thị trường thu nhập cao - đang là mục tiêu nhằm đa dạng hoá thị trường XKLĐ

Ông Nguyễn Xuân An - Tổng Thư Ký Hiệp Hội XKLĐ: "Đã từng có những DN bị lừa khi tiếp cận thị trường mới" Trước kia đã có một số DN  tiếp cận thị trường mới thiếu thận trọng nên bị đối tác lừa như vụ tàu du lịch 5 sao, 4 công ty bị lừa hàng tỷ đồng hậu quả mãi mới  khắc phục được. Chúng tôi đã nhiều lần trao đổi với các DN hội viên và đề nghị DN  rất thận trọng, đàm phán cẩn thận khi LĐ đủ điều kiện xuất cảnh rồi mới trả một phần, sang đến nơi rồi công ăn việc làm ổn định rồi mới trả tiếp. Tất nhiên nếu làm thận trọng như vậy có đối tác sẽ chạy đi và DN sợ mất hợp đồng nên biết có thể rủi ro nhưng vẫn chấp nhận, đây là điểm yếu của DN.