Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã từng chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị từ những năm 1968 cho đến ngày Quảng Trị hoàn toàn giải phóng. Chúng tôi xúc động khi tiếp cận được danh sách cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 đã hy sinh anh dũng ở chiến trường Quảng Trị do Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu cung cấp. Hy vọng, gia đình các liệt sĩ (LS) của Trung đoàn 27 biết được nơi hy sinh, an táng của thân nhân. Xin cảm ơn tấm lòng tri ân đối với các LS.

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu bồi hồi nhớ tới những cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 Anh hùng và các đơn vị bạn đã anh dũng ngã xuống từ mặt trận Bắc Quảng Trị mùa xuân năm 1968, trên suốt chặng đường chiến đấu đến chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng: "Tôi sẽ không bao giờ quên các anh, quên một thời Quảng Trị máu lửa và cũng rất anh hùng. Hình ảnh các anh sẽ sống mãi trong ký ức của tôi".

Vâng, tên, quê quán của các cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 đã hy sinh không bao giờ phai trong tâm trí người Trung đoàn trưởng Trung đoàn 27 Anh hùng còn có tên gọi là Trung đoàn Đỏ Nghệ An hay Trung đoàn Triệu Hải. Một thời Quảng Trị đã tái hiện:

Ngày 8.2.1968, Trung đoàn Đỏ Nghệ An - Trung đoàn 27 được thành lập gồm Tiểu đoàn 9 (Trung đoàn 271 - QK4), Tiểu đoàn 43 (Tỉnh đội Nghệ An) và Tiểu đoàn 44 (Tỉnh đội Hà Tĩnh). Ngày 26.2, Trung đoàn 27 vượt sông Bến Hải có mặt ở chiến trường Bắc Quảng Trị. Người hy sinh đầu tiên của trung đoàn là Tiểu đội phó Tiểu đoàn 2 Dương Văn Dũng (quê Lục Tây, Kỳ Văn, Kỳ Anh, Hà Tĩnh) vào ngày 27.2, thi hài LS đã được an táng tại xã Vĩnh Hiền (Vĩnh Linh).

Hơn 5 năm, Trung đoàn 27 bám trụ kiên cường ở chiến trường Quảng Trị, ông - Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu - đã âm thầm ghi lại tên của những cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Ông giữ tờ giấy ghi tên đồng đội hy sinh như báu vật. Đã có thời gian, sợ trí nhớ lãng quên, sợ mất đi tờ giấy thiêng liêng ấy, ông đọc tên đồng đội vào máy ghi âm để lưu lại. Ông cũng trăn trở: "Quê quán của các cán bộ, chiến sĩ tôi viết lại theo trí nhớ của mình, nên có thể có chỗ chưa chính xác, mong gia đình các liệt sĩ lượng thứ..." và ông mong muốn rằng, thân nhân các LS có thể biết được ngày, nơi hy sinh, nơi an táng của các LS qua "Một thời Quảng Trị".

Tôi biết rằng, danh sách cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị trong hồi ức "Một thời Quảng Trị" sẽ chưa phải là danh sách đầy đủ, các cán bộ, chiến sĩ có tên trong tập hồi ký này là do Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu ghi nhớ, song ước nguyện của các thân nhân LS cũng là ước nguyện của cá nhân tôi, là danh sách cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị được đăng tải trên báo, để thông tin đến được thân nhân LS.

LTS: Ngay sau khi có được danh sách các LS của Trung đoàn 27, chúng tôi đã liên hệ về địa phương, quê của các LS nhờ UBND xã liên hệ với thân nhân các LS. Thông tin đầu tiên chúng tôi tiếp nhận vào lúc 15h10 ngày 8.8 từ con trai LS Ngô Đức Hạt - Tiểu đội trưởng, thuộc Đại đội 2, quê ở thôn Vũ, Lương Nha, Thanh Sơn, Phú Thọ. Anh Ngô Đức Hiến - sinh năm 1965, con trai LS Hạt - cho biết, giấy báo tử chỉ ghi nơi cha anh hy sinh ở Quảng Trị, nhiều năm qua, gia đình LS đi tìm phần mộ tại các NTLS ở Quảng Trị mà vẫn không thấy. Anh Hiến hỏi rằng, chúng tôi có biết phần mộ của cha anh đang an táng tại đâu không? Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, 10 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 2 và 3 chiến sĩ Đại đội 4, Tiểu đoàn 1 đã anh dũng hy sinh trong trận chiến đấu ngày 28.2.1969 tại núi Hồ Khê, xã Cam Tuyền, Cam Lộ. Chúng tôi lặng người trong giây lát và thông báo với anh Hiến một tin buồn, địch đã cho xe ủi đất, san bằng trận địa - nơi còn thi hài 10 chiến sĩ Đại đội 2 và 3 chiến sĩ Đại đội 4 - để cho xe tăng và xe thiết giáp của Mỹ đi càn về nơi tập kết. Cách đây vài năm, ông Nguyễn Minh Kỳ, nguyên là Huyện đội trưởng huyện Cam Lộ, người từng chứng kiến trận đánh ngày 28.2 và sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ Đại đội 2, Đại đội 4 - khi cho máy ủi san đồi để trồng caosu thì phát hiện được hài cốt của cán bộ, chiến sĩ ta hy sinh ngày đó cùng những đôi dép râu, biđông nước... (tại đúng trận địa mà địch đã san ủi thi hài các chiến sĩ). Ông Kỳ đã dựng nhà bia tưởng niệm ngay tại nơi này vào đúng ngày thành lập QĐNDVN - 22.12.2005. Anh Ngô Đức Hiến xúc động nói: Sau gần 40 năm, đây là lần đầu tiên tôi mới nhận được thông tin về bố tôi từ báo Lao Động. Tôi cũng mong nhiều gia đình LS sẽ nhận được thông tin như gia đình tôi". Bà Nguyễn Thị Lý - 73 tuổi, vợ LS Ngô Đức Hạt - nghẹn ngào: Tôi rất muốn đưa hài cốt chồng tôi và đồng đội của ông ấy về quê để hương khói. Đã bao năm cạn nước mắt, hay tin từ báo Lao Động, tôi bật khóc".  L.H