Vì những lo ngại về một thực tế rằng, các cơ quan có chức năng tham mưu, dự báo về kinh tế vừa thiếu lại vừa yếu. Và dù giảm phát hay lạm phát thì cũng rất nguy hiểm: Hoặc là giá cả tăng cao, đời sống, khoảng cách giàu - nghèo doãng ra hoặc nền kinh tế bị suy thoái, sức mua kém, DN phá sản, thất nghiệp tăng...

Dự báo yếu và thiếu

Bước vào thảo luận, nhiều ý kiến ngay lập tức nói đến công tác dự báo về KT-XH vừa thiếu lại vừa yếu. Tại phiên thảo luận, 2 tài liệu dự báo (khoảng 200 trang) của Trung tâm Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia; và  tài liệu chuyên đề về tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2008 được công bố.

Hai tập tài liệu này cung cấp cho các nhà lãnh đạo và các nhà tham mưu, hoạch định chính sách. Các tài liệu này dự báo: Dựa trên phương pháp phân tích xu thế và công cụ định lượng mô hình cho thấy tăng trưởng chung của nền kinh tế nước ta năm 2008 sẽ đạt khoảng 9,1%. Lạm phát trong năm 2008 dự kiến khoảng trên 8%. Trong khi diễn biến thực tế của nền kinh tế trong nước khác xa so với dự báo - năm 2008 GDP rất khó đạt 7% và lạm phát thực tế tăng gấp 3 lần so với dự báo (24%).

ĐB Lê Như Tiến và nhiều ĐB khác đánh giá rằng, dự báo như vậy là quá yếu; những dự báo như vậy đã làm cho các cơ quan tham mưu chiến lược, các cơ quan hoạch định chính sách đề ra những kế hoạch, chính sách, quyết định, chỉ tiêu, mục tiêu, giải pháp không sát thực tế và phải điều chỉnh nhiều lần, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và dài hạn.

Đại biểu Nguyễn Hữu Trí nhấn mạnh, trong thời kỳ hội nhập, các tác động của nền kinh tế thế giới luôn ảnh hưởng đến nước ta từng ngày, từng giờ và chúng ta có thể đón bắt cơ hội, giảm thiểu nguy cơ từ những dự báo chính xác, kịp thời, tránh phải "giật mình" khi có những tác động khách quan bất lợi.

ĐB Tiến đề nghị: Quốc hội là cơ quan quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, nên cần phải có một trung tâm dự báo chiến lược đủ mạnh để giúp cho các vị ĐBQH, các cơ quan của QH và QH trong việc quyết định, thẩm định, thẩm tra, kiểm chứng, giám sát các số liệu, cứ liệu, mục tiêu, chỉ tiêu và các giải pháp một cách độc lập trước khi Quốc hội quyết định các vấn đề quan trọng, dân sinh của đất nước.

Nguy cơ thiểu phát... rình rập!

Trước thực tiễn công tác dự báo vừa thiếu vừa yếu, ĐB Lê Như Tiến lo ngại: Chúng ta dự báo chậm, thiếu chính xác về sự tăng, giảm của giá dầu thế giới, về tác động tiêu cực của thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản, giá kim loại quý hiếm, giá vật tư nguyên liệu đầu vào, giá xuất khẩu đầu ra của các mặt hàng.

Dự báo thiếu chính xác về sản lượng lương thực để cân đối giữa đảm bảo an ninh lương thực với chính sách xuất khẩu nên đã quyết định ngừng xuất khẩu gạo trong khi giá gạo thế giới tăng cao, làm thiệt hại cho người nông dân sản xuất nông nghiệp và các doanh nghiệp xuất khẩu.

Các dự báo khác về tỉ lệ tăng dân số, về nhu cầu nguồn nhân lực, thị trường lao động trong nước, ngoài nước, về hợp tác đầu tư, dự báo về tác động của môi trường, dự báo về giá tiêu dùng, dự báo về áp lực các phương tiện tham gia giao thông lên hạ tầng giao thông. Và tất cả những yếu kém đó của công tác dự báo thì không thể không lo ngại về thiểu phát có thể xảy ra sắp tới...

Một số ý kiến khác cảnh báo rằng dự báo đã yếu, mà nếu cứ say sưa chống lạm phát thì hậu quả là sẽ làm mất cân đối vĩ mô, tăng trưởng sẽ giảm, sản xuất cũng sẽ mất đi đà tăng trưởng, doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản, thất nghiệp tăng lên... Như vậy, nguy cơ thiểu phát rất lớn.

ĐB Dương Kim Anh đưa ra thêm minh chứng cho nguy cơ thiểu phát là số lượng lớn các DN vừa và nhỏ đang đứng trước nguy cơ phá sản: 20% (khoảng 60 nghìn) doanh nghiệp đứng trước nguy cơ phá sản, 60% đang bị đình trệ, chỉ còn 20% thích nghi với lạm phát.

ĐB Dương Kim Anh đề nghị Chính phủ cần đánh giá và dự báo đúng tình hình, nếu không thì đề ra chính sách sẽ không đúng mà doanh nghiệp vừa và nhỏ là khu vực tạo phần lớn công ăn việc làm cho người lao động, tạo ra 92% công việc làm mới cho nền kinh tế, nếu phá sản thì công nhân sẽ mất việc làm, không có thu nhập, dẫn đến hàng loạt những vấn đề phức tạp khác...

ĐB Vũ Hoàng Hà cũng băn khoăn: "Theo tôi, trong thời gian tới có hai khả năng sẽ xảy ra. Thứ nhất là tiềm ẩn nguy cơ về lạm phát vẫn còn cao. Thứ hai là có thể sẽ dẫn tới tình hình giảm phát".

ĐB Cao Sĩ Kiêm dự báo: Nếu GDP tiếp tục đi xuống, chỉ số giá tiếp tục giảm nhanh, tình hình sản xuất, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, mà đình trệ kéo dài hoặc phá sản tăng lên, thì chúng ta phải áp dụng và nghĩ ngay đến thiểu phát. Chắc chắn bây giờ chưa đặt ra một cách rõ ràng, nhưng yếu tố đã xuất hiện, cho nên khi điều hành chúng ta phải rất chú ý vấn đề này. Vì nếu những vấn đề này xảy ra thì khả năng đình trệ sản xuất, khả năng giảm sức mua, khả năng giảm phát là điều dễ xảy ra.
 
Dù là giảm phát hay lạm phát thì cũng rất nguy hiểm. Lạm phát làm cho giá cả tăng cao, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn, khoảng cách giàu - nghèo doãng ra... và "nặng" hơn là gây ra khủng hoảng kinh tế. Còn thiểu phát sẽ làm cho nền kinh tế bị suy thoái, sức mua kém, doanh nghiệp phá sản, thất nghiệp tăng...

Do đó các ĐB đề nghị: Cần phải có nhiều phương án để đề phòng và để đối phó. Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan nên có nhiều phương án về tình hình lạm phát và thiểu phát để trình QH, Uỷ ban Thường vụ QH, nếu để đến khi biến động ta mới trình QH sẽ rất bị động.

ĐB Vũ Hoàng Hà (Bình Định): Nhận định tình hình quá chủ quan. Thời gian gần đây, người ta nói rất nhiều đến điện, trong khi ngành này vẫn luôn kêu lỗ thì vẫn đề nghị trích thưởng hàng nghìn tỉ đồng, vậy tiền thưởng đó trích ở đâu ra. Ngoài ra, việc điều hành giá xăng dầu cũng vậy, chúng ta áp dụng kinh tế thị trường nhưng thiếu sự điều hành quản lý của Nhà nước, mà thể hiện là công tác kiểm tra, kiểm soát yếu... Nếu Bộ Công Thương kiểm tra Petrolimex và các đầu mối kinh doanh xăng dầu xem người ta nhập vào như thế nào, thì chắc sẽ không có tình trạng các doanh nghiệp chậm giảm giá như vậy... Ngay trong báo cáo về tình hình KT-XH, Bộ KHĐT vẫn khẳng định tình hình thế giới hiện nay ít tác động đến kinh tế Việt Nam. Đây là nhận định quá lạc quan và cũng rất chủ quan. Cần phải nhận định như Thủ tướng, tình hình có ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế, như vậy ta mới có nhiều giải pháp và nếu tình hình xấu thì hoàn toàn có thể bình tĩnh để xử lý.  Lam Sơn ghi

Bộ trưởng TNMT Phạm Khôi Nguyên: Chênh lệch địa tô là vấn đề cực kỳ lớn Bồi thường chênh lệch địa tô là một vấn đề cực kỳ lớn trong thời gian hiện nay. Trong thời gian qua, chúng ta chưa quan tâm nhiều lắm đến chênh lệch địa tô. Chính chênh lệch địa tô này mới là khoản kinh phí rất lớn và tới đây mới có khoản để mà bồi thường và hỗ trợ lại cho người nông dân. Để giải quyết chênh lệch địa tô này thì trong thời gian tới, 6 loại đất như để xây dựng đô thị, xây dựng các khu dịch vụ, xây dựng làm công nghiệp v.v... sẽ hướng đến đẩy mạnh đấu giá. Đấu giá đất là để có quỹ chênh lệch địa tô, chúng tôi kiến nghị trong giai đoạn tới phải thành lập quỹ hỗ trợ cho tái định cư, đầu tư để giải phóng mặt bằng, đầu tư để chuyển nghề cho người mất đất... Đ.L.T ghi