Bangkok từ xưa đến nay được biết đến như là một cửa ngõ hàng không quan trọng của khu vực. Nhưng từ trước tới nay, người ta chỉ biết tới sân bay Don Meang và gần đây là sân bay mới Suvarnabhumi. Chưa bao giờ, cái tên “U Tapao” được nhắc đến. Vậy mà hiện nay, sân bay U-Tapao đã trở nên nổi tiếng trên khắp thế giới. Tại đây, gần 100.000 du khách mắc kẹt ở Bangkok  đang chen lấn xô đẩy, mong sớm rời khỏi “đất nước của những nụ cười”.

Bỏ xe chạy lấy người

Sân bay U Tapao nằm ở xã Chang, huyện Pla, tỉnh Rayong, cách Bangkok 190 km về phía đông nam, một trong những nơi máy bay ném bom chiến lược B-52 của Mỹ đóng căn cứ thời chiến tranh ở VN. Sân bay được xây dựng từ năm 1965 theo thỏa thuận hợp tác quân sự Thái-Mỹ. Năm 1976, sân bay dần chuyển sang cả mục đích dân sự, phục vụ các chuyến bay thương mại.

Gọi là sân bay quốc tế nhưng thực ra, sân bay hay đón các máy bay quân sự của các nước, máy bay của hãng Hàng không Phần Lan (Finnair) phục vụ khứ hồi tuyến U Tapao – Helsinki. Còn nội địa có 2 tuyến bay U Tapao – đảo Phuket và U Tapao – đảo Samui của hãng Bangkok Airways.

Sau hai tiếng rưỡi hành trình từ trung tâm Bangkok, chúng tôi đến cổng sân bay U Tapao. Gần một chục lính vũ trang mặc rằn ri chặn xe hỏi giấy tờ. Từ cổng chính vào đến nhà ga phải mất hơn 3 km nữa, nhưng mới đi được hơn 1 km thì hàng đoàn xe nối đuôi nhau ùn tắc. Rất nhiều người đã chọn giải pháp “vứt” xe bên vệ đường rồi xuống kéo vali, thùng carton hối hả chạy vào nhà ga.

Cảnh chen lấn (trên) và hàng đoàn người chờ làm thủ tục tại sân bay U Tapao.

Hoạt động thủ công

Quang cảnh nơi đây thật hỗn loạn: hàng vạn người chen chúc, xô đẩy, nháo nhác tìm quầy làm thủ tục. Nhà ga quá nhỏ, chỉ có hai cửa: một cửa đi, một cửa đến. Trên các cửa kính dán chi chít các tờ giấy A4 cả viết tay lẫn in vội tên hãng hàng không và số hiệu chuyến bay, trông chẳng khác gì đại nạn quảng cáo “khoan cắt bê tông” ở ta.

Tất cả các thảm cỏ, vườn cây, ghế đá la liệt người ngồi, nằm vạ vật chờ làm thủ tục. Các quầy thức ăn đã sạch trơn. Loay hoay gần một tiếng đồng hồ, tôi mới len qua được cửa vào duy nhất của ga đi. Mấy lính rằn ri lắm lúc suýt bị giẫm bẹp bởi hành khách hết kiên nhẫn xô vào.

Cảnh tượng chẳng khác gì một cuộc di tản, cứ như thể ngoài kia chiến sự đang tới nơi. Trong nhà ga ngột ngạt như lò bát quái. Có những khách Tây to khỏe nhưng cũng bị chen tới ngất, phải nhờ nhân viên y tế hồi sức. Hành lý bị giẫm bẹp, nát, vỡ là chuyện thường tình. Báo hại nhiều hành khách có hành lý nặng và cồng kềnh. Nhiều du khách như mếu khi định mang vào sân bay những chiếc thùng tivi LCD 32 inch hiện đại mà lúc này như là của nợ.

Phải mất tới nửa tiếng sau, tôi mới chen lấn được tới trước quầy làm thủ tục của Vietnam Airlines. Cả ga đi chỉ có 4 quầy check-in cho gần 20 hãng hàng không. Do đó, mỗi hãng đăng ký quầy chỉ được làm thủ tục trong thời gian rất ngắn để còn nhường hãng khác. Đúng là cái khó…ló cái khôn, khi trong lúc hỗn loạn, các hãng chỉ kịp dán giấy A4 đề tên hãng và chuyến bay thì Vietnam Airlines chơi xịn, dùng hẳn một tấm biển in logo và dòng chữ “Vietnam Airlines” nổi bật trên nền xanh, nên nhiều khách VN đã thấy rõ.

Tuy nhiên, việc đến được trước quầy lại là một cực hình bởi nhà ga đâu còn lối đi nữa. Người đi tay không còn bị chen bẹp ruột nói gì đến việc còn phải kéo theo vali, hành lý cồng kềnh. Chỉ khổ phụ nữ và người già. Có lẽ, lường trước tình cảnh này nên trong số khách sơ tán hôm 29-11 rất ít trẻ em.

Cán bộ Vietnam Airlines liên tục dẹp đường lôi cả hành khách vào quầy để làm thủ tục và chưa bao giờ, thủ tục nhanh đến kỷ lục. Nhân viên hàng không chỉ kịp cầm hộ chiếu của khách, sau đó đưa ngay thẻ lên máy bay (boading pass) viết vội, có lẽ họ chẳng còn thì giờ để kiểm tra các thông số nữa. Hành lý ký gửi đã soi thì cứ đưa luôn vào bằng chuyền, không có thời gian cân cước nữa mà bây giờ, ai mà mang nặng được cơ chứ. Cả ga đi cũng chỉ có 1 máy soi hành lý ký gửi, lại bố trí chính giữa nhà ga, nên càng tạo ra thảm cảnh hỗn loạn.

Có những đoàn khách VN trông thấy quầy vé mà đành đứng chôn chân nhìn vào gần ba tiếng không nhúc nhích được. Hệ thống loa phát thanh của sân bay không hoạt động, thay vào đó, hãng nào hãng nấy cử người cầm loa điện thông báo lịch trình. Ngay cả bảng điện tử cũng không có, thay vào đó là một bảng viết tay lịch trình đi-đến của các hãng. Chưa bao giờ, một sân bay quốc tế lại phải hoạt động trong tình trạng hết sức thủ công như vậy.

Những người may mắn

Sân bay U-Tapao cách Bangkok 90 dặm về phía Đông Nam, gần Sattahip. Sân bay nằm bên vịnh Thái Lan, đi xe từ Pattaya và Rayong đến đây mất 25 phút. Đây là sân bay hỗn hợp dân sự (quốc tế) và quân sự của Thái Lan. Trong thời kỳ chiến tranh tại Việt Nam, đây là sân bay tiền tuyến của không lực Hoa Kỳ. Đặc biệt trong trận đánh “Điện Biên Phủ trên không” năm 1972, U tapao đã trở thành 1 trong những điểm tập kết và xuất kích lớn nhất của những chiếc máy bay chiến lược B52 dội bom xuống Việt Nam. Sân bay quân sự U-Tapao chỉ có 1 đường băng nhưng đủ đón được máy bay cỡ lớn như Airbus A380.

Vào được phòng chờ là một kỳ tích. Lúc này tôi mới bắt đầu đi tìm bà con VN mình. Nhóm đầu tiên mà tôi gặp là gia đình anh Đỗ Văn Luyện, ở 489 Nguyễn Văn Cừ, Gia Lâm, Hà Nội. Anh cùng vợ và bố mẹ đi du lịch Thái Lan. Tuy đi lẻ song anh vẫn nhờ công ty du lịch Quang Trung ở Hà Nội đặt mua tour. Gia đình anh sang Thái Lan từ hôm 23-11 và dự định trở về VN hôm 27-11 nhưng bị kẹt lại.

Công ty du lịch của Thái Lan này đã tận tình giúp đỡ miễn phí gia đình anh từ tiền ăn ở và chở đến tận sân bay U Tapao. “Đúng là thảm cảnh! thậm chí còn kinh khủng hơn chen lấn tàu xe thời bao cấp ở ta ngày xưa””, anh Luyện nói.

Tôi cũng gặp một đoàn cán bộ VN sang dự hội nghị của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO). Theo kế hoạch, đoàn rời Bangkok vào 28-11 song bị kẹt lại một hôm. Chị Tạ Thị Thanh Thúy, nhà ở Long Biên, Hà Nội, thành viên trong đoàn cho biết, chị rất sốt ruột về Hà Nội vì ngày hôm sau ở nhà sẽ tổ chức đám cưới cho em chị. Tôi gặp đoàn đúng lúc ai cũng tranh thủ lót dạ bằng một cốc mì ăn liền mua tạm trong phòng chờ-loại đồ ăn duy nhất bán tại đây. Chị Thúy khoe đây là tiệc sinh nhật của chị. Còn khá nhiều người VN chưa được may mắn như chị Thúy.

Trong khi nói chuyện, thỉnh thoảng chúng tôi chợt nghe thấy tiếng vỗ tay rào rào như cổ động bóng đá. Hóa ra, đó là những đoàn khách được gọi ra xe buýt để lên máy bay vì họ đã ngồi trong phòng chờ ba bốn tiếng đồng hồ, cũng bởi vì cả ga đi chỉ có 2 cửa ra máy bay phục vụ cả vạn con người.

Trong phòng chờ, hầu như ai cũng sốt ruột liên hệ điện thoại di động về nhà, nhưng không phải lúc nào cũng thực hiện được. Cả một lượng người khổng lồ tập trung  trong phạm vi nhỏ hẹp nên sóng mạng thường xuyên bị rớt. Lúc khá lắm cũng chỉ được một hay hai vạch sóng.

Để phục vụ chuyến sơ tán đêm 29-11, VNA Bangkok đã huy động hầu hết cán bộ nhân viên, kể cả nhân viên người Thái-lan đến U Tapao để giúp đỡ hành khách VN. Theo kế hoạch, khoảng 20 giờ 30, chuyến máy bay đặc biệt Airbus A-321 của Vietnam Airlines hạ cánh xuống U Tapao song, khi đến không phận sân bay, máy bay phải lượn vòng trên không hơn một giờ đồng hồ, mà lúc đó có đến hàng chục chiếc của các hãng khác đang lòng vòng trên không từ rất lâu bởi bãi đỗ của sân bay U Tapao đã chật kín máy bay.

Thậm chí, hạ cánh lúc 21 giờ 25 mà phải dừng ở đường băng 15 phút sau mới vào được bãi đỗ. Sân bay U Tapao quá bé để làm sân bay quốc tế theo đúng nghĩa. Trang thiết bị phục vụ mặt đất cũng rất ít, không phục vụ xuể trong tình huống di tản quá tải này. 

Mãi đến 23 giờ 38 phút, chuyến bay đặc biệt VN 8302 mới cất cánh chở theo 168 hành khách, phần lớn là khách VN, trong đó có khoảng 30 khách nước ngoài. Theo VNA Bangkok, toàn bộ 184 ghế trên chuyến bay VN 8302 đã đăng ký hết, song số ghế trống còn lại có thể do khách không thể vào được sân bay vì quá đông.

Mặc dù, đây là chuyến máy bay chở hành khách bị kẹt về nước song, thực chất là lần đầu tiên, VN điều máy bay ra nước ngoài sơ tán công dân. Hiện tại, Vietnam Airlines chưa có kế hoạch tổ chức thêm các chuyến bay đến U Tapao vì lý do sân bay hiện đang quá tải nghiêm trọng, chưa thể xếp lịch bay được.

Diễn biến tính hình Thái Lan hôm 30.11 - Đảo chính tại Thái Lan có thể sẽ xảy ra sau sinh nhật của Nhà vua Bhumibol Aduljadej vào 5.12, giới phân tích dự báo. - Một vụ nổ đã xảy ra sáng 30.11 bên ngoài sân bay Don Mueang làm 2 người bị thương. Cùng ngày, một quả lựu đạn được ném vào những người biểu tình ở Phủ Thủ tướng Thái Lan làm gần 50 người bị thương (ảnh). - Khoảng 150 cảnh sát tại một trạm kiểm soát ở sân bay Suvarnabhumi đã bị người biểu tình dùng súng và gậy sắt tấn công. Cảnh sát đã rút lui để tránh đối đầu. - Lực lượng ủng hộ chính phủ bắt đầu tụ tập trước cửa Toà án Tối cao ở Bangkok nhằm phản đối lực lượng đối lập. Chính quyền Thái Lan đang lo ngại nguy cơ xảy ra đối đầu trực tiếp giữa hai lực lượng, châm ngòi cho bạo lực lan rộng. - Cựu Thủ tướng Samak Sundaravej đã gửi fax từ Mỹ  xin từ chức nghị sĩ đảng Quyền lực Nhân dân PPP. Ông cho biết nguyên nhân từ chức là vì lý do sức khoẻ.