Điều làm dư luận hết sức quan tâm, vì sao trong một vụ án được xác định là tham nhũng hết sức nghiêm trọng, nhưng tất cả các quan chức ngành bưu điện đã vi phạm pháp luật đều "được hưởng" án treo, 2 bị cáo miễn hình phạt và 4 bị cáo được miễn trách nhiệm hình sự.

Các cựu quan chức bưu điện xin miễn trách nhiệm hình sự

Tại phiên toà, khi Hội đồng xét xử (HĐXX) thẩm vấn các bị cáo nguyên là giám đốc bưu điện các tỉnh, các bị cáo đua nhau kể lể thành tích của cha mẹ, ông bà, cũng như quá trình cống hiến của bản thân. Có bị cáo thì xin toà giảm án từ án treo sang miễn trách nhiệm hình sự, bị cáo khác thì xin toà giảm từ tù án treo xuống nhắc nhở, cảnh cáo...

Và cũng khá bất ngờ khi có bị cáo lại xin toà trả lại tiền đã nộp vào khắc phục hâu quả gây ra, và chính điều đó đã được án sơ thẩm đã xem xét giảm nhẹ hình phạt. Bị cáo Nguyễn Hoàng Nhân (nguyên Giám đốc Bưu điện tỉnh Ninh Thuận) - từ tháng 5.1999 đến tháng 4.2005 đã ký 19 hợp đồng kinh tế với 5 Cty của Nguyễn Lâm Thái, gây hậu quả thiệt hại gần 5 tỉ đồng, trong đó bị cáo Nhân trực tiếp ký 5 hợp đồng, gây thiệt hại hơn 525 triệu, đã bị án sơ thẩm tuyên phạt 3 năm 6 tháng tù.

Bị cáo kháng cáo, xin được hưởng án treo; lý giải với HĐXX, bị cáo đã kể thành tích ông bà, cha mẹ... và cũng xin thay đổi kháng cáo, được giảm xuống với mức án miễn trách nhiệm hình sự. Bị cáo Lê Quang Trung - nguyên Giám đốc Bưu điện Bạc Liêu (Minh Hải) - trực tiếp ký 7 hợp đồng mua thiết bị gây thiệt hại gần 1,38 tỉ đồng, bị án sơ thẩm tuyên phạt 2 năm tù, kháng cáo xin được hưởng án treo.

HĐXX công bố bị cáo còn phải chấp hành một bản án khác là 2 năm 6 tháng tù, đã có hiệu lực, vậy xin giảm án treo thì làm sao chấp hành án tù giam của bản án còn lại. Bị cáo Nguyễn Tứ Dũng (nguyên kế toán trưởng Bưu điện Bạc Liêu) bị án sơ thẩm tuyên 20 tháng tù, xin được hưởng án treo... Bị cáo Nguyễn Văn Thịnh (nguyên GĐ Bưu điện tỉnh Bình Định) trực tiếp ký 6 hợp đồng gây thiệt hại hơn 1 tỉ đồng, bị án sơ thẩm tuyên phạt 3 năm tù, xin giảm án từ tù giam sang miễn trách nhiệm hình sự.

Bản án "bất thường"

Theo nhận định từ toà cấp sơ thẩm, Nguyễn Lâm Thái cùng lãnh đạo 38 bưu điện trên cả nước tham gia ký 247 hợp đồng mua bán, gây thiệt hại hơn 47 tỉ đồng. Xét thấy hậu quả thiệt hại là đặc biệt nghiêm trọng, trong đó có trách nhiệm của lãnh đạo cơ quan quản lý cấp trên, nhưng chưa được xử lý; để tránh việc bỏ lọt tội phạm, Hội đồng xét xử kiến nghị Bộ Công an, Viện KSNDTC tiếp tục điều tra xác minh làm rõ,  để truy cứu trách nhiệm hình sự các cá nhân thuộc Tập đoàn VNPT và các bưu điện địa phương có sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng.

Tại phiên toà phúc thẩm, HĐXX còn xác định Nguyễn Lâm Thái đã đưa các catalogue quảng bá thương hiệu, giới thiệu các sản phẩm, đơn giá..., trong đó có nhiều cảnh Thái chụp hình chung với nhiều lãnh đạo cao cấp trong ngành để tạo niềm tin cho các khách hàng. Tham gia thẩm vấn, một thành viên trong HĐXX cũng xác định, trong nhiều hợp đồng đã ký kết, Nguyễn Lâm Thái đã chi hối lộ khá bộn tiền - núp dưới tên gọi là tiền bồi dưỡng cho các đối tác. Nguyễn Lâm Thái cũng thừa nhận việc này.

Tại phiên toà phúc thẩm, khi nghe các bị cáo xin lại tiền đã tự nguyện khắc phục hậu quả, và xin xem xét giảm nhẹ hình phạt, chủ toạ phiên toà giải thích cho tất cả các bị cáo: Mức án mà toà sơ thẩm áp dụng cho các bị cáo là có căn cứ vào quá trình cống hiến của gia đình, nhân thân cũng như mức độ cống hiến của bản thân, khắc phục hậu quả; nay được giảm xong, các bị cáo xin lại tiền đã nộp khắc phục hậu quả là sao(?)...

HĐXX cũng giải thích thêm: Toà cấp sơ thẩm đã xử các bị cáo dưới mức thấp nhất mà luật định là không đúng quy định của pháp luật. HĐXX cũng công bố cho các bị cáo biết, hành vi phạm tội của các bị cáo - qua thẩm vấn tại toà - đã xác định các  bị cáo phạm tội "Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng" (nghĩa là nặng hơn), chứ không phải là tội thiếu trách nhiệm.

HĐXX sẽ xem xét và quyết định kiến nghị Uỷ ban Thẩm phán xem xét lại tội danh của các bị cáo. Thế nhưng, khi nghe Toà phúc thẩm tuyên án giảm thêm cho 2 bị cáo tù án treo, một thành viên công tác trong ngành chống tham nhũng cũng lắc đầu ngao ngán.

Cuối giờ chiều ngày 3.10, Hội đồng xét xử phúc thẩm của Toà án Nhân dân Tối cao tại TP.Hồ Chí Minh đã tuyên án cho thêm 4 bị cáo (bao gồm 2 bị cáo bị tổng hợp hình phạt của án cũ là Lê Quang Trung, Nguyễn Tứ Dũng và 2 bị cáo Đặng Thị Thu Hà, Nguyễn Hoàng Nhân) được hưởng án tù treo. Như vậy, cả 14 bị cáo nguyên là giám đốc bưu điện các tỉnh, thành đều được hưởng án treo. Nguyễn Lâm Thái bị HĐXX phúc thẩm tuyên y án sơ thẩm (26 năm tù giam).