Dù thừa nhận hay không thì thực tế cũng rất rõ ràng: Trong khi giá dầu thế giới (GDTG) giảm mạnh thì giá bán lẻ xăng, dầu (XD) trong nước chậm giảm hoặc giảm không đồng loạt; hoặc giảm với mức độ thấp. Trên thực tế, CCTT thì chỉ có một quy luật. Vì thế vấn đề nằm ở chỗ cách điều hành của CQQL và lối KD, ứng xử của DN mà thôi.
Xâu chuỗi vấn đề thì thấy: Dù có vai trò điều hành, với công cụ quản lý và chế tài đã được trang bị, song CQQL đã "chậm một nhịp" so với diễn biến linh hoạt, biến động của thị trường. Vì vậy CQQL đã chưa thể ra tay khi cần thiết, cho dù GDTG biến động theo chiều hướng giảm thấp theo ngày, theo giờ trong suốt cả tháng trời qua. Còn nhớ ngày 16.9, tại cuộc họp bàn việc kinh doanh xăng dầu (KDXD) tuân thủ theo CCTT, các DN đã từng kiến nghị: Nên rút ngắn thời gian "đăng ký giá".
Thế nhưng những đòi hỏi từ một cơ chế chưa được CQQL đáp ứng đầy đủ. Nhờ vậy mà trước việc chậm giảm giá, DN có "lý lẽ" để biện minh. Cụ thể ông Vương Thái Dũng, Phó TGĐ Petrolimex cho biết: DN đã trình phương án giảm giá từ ngày 14.10. Sau đó 3 ngày, CQQL không phản đối thì DN mới điều chỉnh.
Bên cạnh đó, các DN cũng "chờ nhau" để giảm cùng một mức giá, giảm cùng một thời gian. Dù muốn hay không thì thực chất, yếu tố cạnh tranh của CCTT đã bị triệt tiêu. Đặc biệt, sự "chờ nhau" chính là dấu hiệu của "liên kết" giữa các DN. Tuy nhiên CQQL cũng chưa có chế tài và phương cách giám sát, xử lý vấn đề này.
Trở lại với lối KD và ứng xử của DN. Điều không thể phủ nhận là ngay sau khi vận hành theo CCTT, các DN đã áp dụng nhiều "tiểu xảo" như giảm giá nhỏ giọt, tách để giảm giá từng loại mặt hàng, chậm giảm giá... Thậm chí thay vì giảm giá 1.000đ/lít, các DN một lần nữa giảm 500đ/lít vào ngày 17.10, sau đó lại chọn ngày nghỉ cuối tuần 18.10 để giảm tiếp 500đ/lít. Với những "tiểu xảo" này, DN KDXD thời gian qua đã bị cho là "làm thất vọng, xâm phạm lợi ích của NTD".
Đến đây cần làm rõ điều đặc biệt quan trọng luôn được đặt hàng đầu là: Sự cân bằng lợi ích giữa Nhà nước - mà ở đây CQQL là đại diện, sau đó đến DN và người tiêu dùng (NTD). Rõ ràng khi CQQL chưa đảm đương được vai trò cầm cần nảy mực thì DN có cơ hội để "lách" cơ chế. Trước báo giới, cả CQQL và DN đều bày tỏ được thông cảm với lý do: "Vạn sự khởi đầu nan". Tuy nhiên, sự "nan" của CQQL chỉ là cơ chế, sự "nan" của DN là cách vận hành, còn sự "nan" của NTD phải trả giá bằng cả gánh nặng tài chính, điều mà đáng ra NTD cần được chia sẻ!