10 năm trước, ý tưởng hình thành Khu kinh tế Vân Phong kết nối giữa một đô thị ven bờ biển và một đầu mối giao thông trên biển đã được các chuyên gia hàng hải và tập thể lãnh đạo tỉnh Khánh Hoà đề xuất với trung ương. Năm tháng trôi qua, câu trả lời cứ phải chờ... cho đến khi quy hoạch Khu kinh tế (KKT) Vân Phong từ 2005-2020 chính thức được Thủ tướng Chính Phủ phê duyệt, với tổng diện tích bao gồm 80.000ha mặt nước và 70.000ha đất liền.
Năm 2006, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập và ban hành quy chế hoạt động KKT Vân Phong. Câu chuyện "đánh thức nàng công chúa ngủ yên bên bờ biển" bỗng trở nên sôi động, không ít đại gia từ những phương trời xa xôi lặn lội đến Vân Phong ngắm nhìn và hứa hẹn...
Chỉ trong vòng 1 năm, gần 40 dự án đăng ký... xí phần; toàn bộ 150ha mặt đất và mặt nước ở Vân Phong hầu như đã có chủ. Cuối năm 2007, dẫu mới chỉ có 1 dự án triển khai, lãnh đạo tỉnh Khánh Hoà đã đề nghị trung ương điều chỉnh quy hoạch KKT Vân Phong để có thể tiếp nhận dự án đầu tư 500 triệu USD xây dựng nhà máy đóng tàu của Tập đoàn STX (Hàn Quốc). Tất nhiên, khu vực đã được STX lựa chọn không ảnh hưởng nhiều đến quy hoạch chung; nhờ vậy, tầm nhìn sau... 365 ngày chưa xáo trộn.
Đầu năm 2008, Tập đoàn thép Posco chính thức đặt vấn đề... xin phép đầu tư vào khu kinh tế Vân Phong. Posco đòi hỏi không dưới 960ha, đồng thời nhất định chọn vị trí xây dựng nhà máy thép chồng lên khu vực đã quy hoạch dành riêng cho cảng container giai đoạn tiềm năng và cảng du lịch. Không cần tham vấn các chuyên gia, cũng chưa lắng nghe góp ý của các sở, ban, ngành...; lãnh đạo tỉnh Khánh Hoà nhanh chóng chấp thuận đề nghị của Posco.
"Lấy ngắn nuôi dài" là giải pháp tình thế khi đất nước còn khó khăn, nhà máy thép liên hợp có thể mang lại nhiều lợi ích kinh tế trực tiếp cho Khánh Hoà trong vòng 5-10 năm tới.
Nhưng, ngay khi hay tin sẽ có nhà máy thép trong vịnh Vân Phong, tất thảy các chủ dự án đầu tư du lịch biển ở Khánh Hoà đều tỏ ra lo ngại; không ít chuyên gia hàng hải đồng loạt phản ứng. Khoan vội lạm bàn khi mà Chính phủ chưa thành lập hội đồng thẩm định dự án thép của Posco để cân nhắc và đánh giá các yếu tố kinh tế, kỹ thuật cũng như môi trường trước khi đưa ra quyết định.
Nhưng, quy hoạch là sự thể hiện tầm nhìn chiến lược; quy hoạch chung KTT Vân Phong từ 2005-2020 mà Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt cũng như quy hoạch của ngành thép và ngành điện Việt Nam giai đoạn 2007-2015 không hề bố trí các dự án sản xuất thép và nhiệt điện trên địa phận Khánh Hoà.
Trước mắt cũng như lâu dài, Vân Phong là nơi duy nhất có thể biến ước mơ về một cảng nước sâu của Việt Nam thành hiện thực. Quy hoạch mới bút phê chưa ráo mực, thật vô lý nếu tầm nhìn vội... xê dịch theo những đòi hỏi của giới đầu tư (?!).