Sự liên thông này liệu có đáng tin cậy khi mà các tin tức vĩ mô của nền kinh tế vẫn không khác gì thời điểm một bộ phận NĐT hốt hoảng bán tháo bằng được chỉ vài giờ trước đó?
Giá đã hấp dẫn?
Đi tìm nguyên nhân cho sự đảo chiều của TTCKVN từ bên ngoài với sự khởi sắc của CK Mỹ, Châu Âu hay Nhật là một giải pháp khiên cưỡng. Khó có thể thuyết phục rằng TTCKVN liên thông với TTCK thế giới trong từng hơi thở như vậy. Nhưng rõ ràng xấp xỉ 1.200 tỉ đồng (chưa kể giá trị số lệnh ATC không khớp tự động hủy và giao dịch thỏa thuận) được đổ vào sàn HoSE và khoảng 600 tỉ đồng trên sàn HaSTC trong thời điểm này là những con số có nhiều ý nghĩa.
Đặc biệt trên sàn HoSE, ngay trong đợt mở cửa ngày 19.9, giá trị giao dịch đã đạt trên 428 tỉ đồng. Đây là một con số rất lớn nếu xét trong mối tương quan với khoảng trên dưới 400 tỉ đồng cả phiên giao dịch của mấy ngày trước đó. Lượng tiền này đã quét sạch khối lượng bán sàn và nhanh chóng làm "cầm máu" trong tâm lý bi quan của bên bán. Khối lượng bán ngay lập tức giảm đi và chắc chắn đã có một làn sóng hủy lệnh ồ ạt.
Đó cũng là biểu hiện của một thị trường bị tâm lý chi phối quá mạnh: Những diễn biến bất thường rất ngắn hạn theo chiều hướng tích cực hay tiêu cực đều có thể khiến NĐT thay đổi quan điểm đánh giá về thị trường. Người bán do dự không muốn bán nữa và người mua nóng ruột lao vào mua dù chỉ mới một ngày trước, ai ai cũng lo ngại một thời kỳ giảm sâu không biết đâu là đáy.
Trong bối cảnh áp lực tháo chạy của đại đa số NĐT đang gia tăng qua chẵn 10 phiên mất giá liên tục, khoản tiền trên 400 tỉ đồng được tung ra mua ngay trong phiên mở cửa với kỳ vọng bắt giá sàn đã tác động ngược lại: Giá bị đẩy lên trần và VN-Index ngay lập tức quay đầu.
Những ai đã "dũng cảm" mua vào khi chưa biết giá sẽ rơi tới mức nào và nguồn tiền có đủ chặn đà giảm hay không? Chắc chắn rất ít NĐT nhỏ lẻ với tiềm lực cũng như kinh nghiệm hạn chế có thể ra một quyết định khó khăn như vậy. Rõ ràng một lực đỡ đã xuất hiện và hiệu ứng tâm lý đã làm nốt phần còn lại: Gần như không NĐT nào chịu bán ra trong suốt thời gian giao dịch sau đó.
Xét toàn bộ thị trường, sức mua trong phiên đảo chiều cuối tuần khá mạnh với trên 76 triệu CK, lớn nhất trong vòng 15 phiên giao dịch trở lại đây, tương đương mức mua tại đỉnh 575 điểm, ngày 27.8 vừa qua. NĐT cầm tiền chấp nhận mức giá hiện tại và bắt đầu mua vào là một tín hiệu tốt cho thị trường. Khối lượng khớp lệnh khá lớn (23 triệu CP), nhất là trùng vào ngày số CP T+4 về tài khoản, cho thấy khối lượng quyết định bán cắt lỗ không nhiều. Khối lượng giao dịch thấp trong phiên chủ yếu là do thiếu cung.
Xu hướng vẫn chưa rõ
Giá trị giao dịch lớn sát mức hỗ trợ 400 điểm là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên một vấn đề cũng rõ ràng là rất nhiều NĐT vẫn nghi ngờ khả năng phục hồi thật sự. Đó là điều hoàn toàn bình thường sau khi giá CP đã giảm tới 22% tính theo VN-Index, thậm chí nhiều mã còn mất đi toàn bộ mức tăng của tháng 8. Do đó áp lực bán có thể quay trở lại trong những phiên tới. Ngoài ra, sẽ có nhiều NĐT tham gia bắt đáy thành công tuần qua quyết định thu lợi ngắn hạn trong bối cảnh xu hướng chưa rõ ràng.
Một số thông tin hỗ trợ tâm lý đang xuất hiện có thể tạo ra những hiệu ứng tốt trong tuần. TTCK Mỹ và thế giới dần ổn định sau những quyết sách mạnh bạo của các NHTƯ. Giá CP thế giới đã phục hồi mạnh. Thông tin về mức tăng chỉ số giá (CPI) trong tháng 9 của hai địa bàn trọng điểm là Hà Nội và TPHCM thấp ngoài dự đoán (0,3% và 0,1%) cho thấy lạm phát tiếp tục được kiềm chế tốt. Những thông tin này khiến thị trường kỳ vọng hơn về những chính sách nới lỏng nhất định để hỗ trợ hệ thống ngân hàng, kích thích sản xuất trong tháng 10.
Tuy nhiên vấn đề cơ bản nhất trên thị trường vẫn là sự quyết tâm của nguồn tiền sẵn sàng mua vào. Trước mắt, bên mua phải thể hiện sức mạnh qua những phiên chốt lời ngắn hạn và mức đáy vừa tạo được (419 điểm) phải được củng cố. Xu hướng phục hồi thật sự sẽ rõ ràng hơn nếu VN-Index vượt qua được các phiên xả hàng này và những NĐT vẫn đứng ngoài cuộc quyết định gia nhập thị trường.