Hoàng Tụy là nhà toán học nổi tiếng và gắn liền với sự nghiệp chấn hưng giáo dục nước nhà.

Không những thế, một nhà toán học nước ngoài từng đánh giá, rằng "GS Tụy đang tiếp tục ảnh hưởng đến VN, Châu Á và thế giới thông qua khả năng xuất chúng cũng như nhân cách nồng hậu của mình". Hiroshi Konno ở Viện Công nghệ Tokyo thì gọi ông là "một trong những nhà toán học xuất sắc của thời đại chúng ta".

Song ở khía cạnh một nhà văn hoá lớn, như GS Nguyễn Văn Chiển từng nói về ông, "một bậc sĩ phu của thời nay", các thế hệ sau sẽ đến lúc cảm ơn người đã thức tỉnh xã hội bằng bản kiến nghị  về chấn hưng, cải cách và hiện đại hoá giáo dục (của ông và 23 trí thức VN trong và ngoài nước), đồng thời vạch rõ nguy cơ bị nhận chìm vì kém cỏi của một dân tộc nếu không cải cách giáo dục.

Giáo sư chỉ ra điểm sai cơ bản trong quan niệm giáo dục: "Cái đích mà công cuộc chấn hưng giáo dục  của ta cần nhắm tới là một nền giáo dục  hiện đại như các nước tiên tiến, mà một nền giáo dục hiện đại đâu có hàm ý phải là giáo dục-hàng hoá, phải "mang tính thị trường".

Ông nhấn mạnh: "Trong giáo dục, công bằng, dân chủ có nghĩa là bảo đảm  cho mọi công dân quyền bình đẳng về cơ hội học tập và cơ hội thành đạt trong học vấn. Bước vào kinh tế tri thức, đó không chỉ là một nguyên tắc đạo đức, đó còn là điều kiện tối cần thiết để bảo đảm sự phát triển của xã hội. Vì chỉ có công bằng, dân chủ trong giáo dục, chỉ khi mọi người, dù giàu nghèo, sang hèn, đều có cơ hội học tập và  thành đạt ngang nhau, khi đó tiềm năng trí tuệ xã hội mới được khai thác hết".

Không chỉ vạch ra đường hướng cải cách, Giáo sư Hoàng Tụy còn phân tích nguyên nhân của những nghịch lý giáo dục hiện nay, và đặt câu hỏi phản biện cho hệ thống: "Vì sao trẻ em  được dạy phải thật thà, trung thực mà xã hội người lớn có quá nhiều gian dối, tham nhũng và buôn lậu?", để từ đó tìm ra cách "cắt bỏ khối u dị dạng trên cơ thể giáo dục".

Những bài báo của ông thường súc tích, ngắn gọn, đưa ra những phân tích sâu sắc về tình hình giáo dục, và cần thiết dừng lại tất cả cải cách lớn nhỏ đang triển khai, vì chúng ta đã và đang làm sai, hay vì sao những năm qua, khoa học cứ còi cọc, cứ "lịm dần chờ ngày bị xoá sổ".
 
Ông đi sâu vào  mổ xẻ: "Cách giáo dục cứng nhắc của chúng ta đè nén con người quá sức. Một mặt,  nền giáo dục ấy "nặn" được những con người răm rắp  theo tổ chức, đó là sức mạnh. Song mặt khác lại khiến cho con người mất lòng tin.  Muốn học làm người, đầu tiên phải chú trọng đến  tổ chức, quản lý xã hội, làm sao thấy mẫu người tốt để noi theo".

Trong sách, ngoài phần tiểu sử, những bài báo của giáo sư, những bài phỏng vấn của báo chí nước ngoài, những nhà khoa học trên thế giới viết về ông, còn có phần các nhà trí thức  tinh hoa  trong và ngoài nước bàn về giá trị của giáo dục...

Sách do NXB Tri Thức và Công ty văn hoá Phương Nam thực hiện.