Màn ảnh

Trong sự nghiệp điện ảnh kéo dài suốt sáu thập niên, Tạ Tấn đã đạo diễn 36 bộ phim và viết kịch bản cho ba tác phẩm. Một số nhà phê bình Nhật Bản so sánh ông với đạo diễn hàng đầu của họ - Akira Kurosawa.

Với những dấu ấn riêng mạnh mẽ, đặc biệt là thông qua những nhân vật nữ chính có tính cách mạnh, thể hiện qua các tác phẩm được làm vừa trau chuốt vừa giản dị, Tạ Tấn được tôn vinh như bậc tiền bối của thế hệ thứ năm gồm các đạo diễn nổi tiếng TQ như Trương Nghệ Mưu, Trần Khải Ca... và gần như mỗi bộ phim của ông đều được coi là hình mẫu cho một thời kỳ suốt từ thập niên 1950-1980.

Phim của ông là những câu chuyện cảm động về những con người bình thường trong những mối quan hệ đẹp gắn với các biến cố lịch sử. Ông được các đồng nghiệp đánh giá cao bởi dám xông xáo, động chạm tới cả những chủ đề "cấm kỵ" thời đó như Cách mạng Văn hoá (giai đoạn 1966-1976). Gây tiếng vang lớn nhất là bộ ba: "The Legend of Tianyun Mountain" (Truyền thuyết núi Thiên Sơn) năm 1980, "The Herdsman" (Người chăn gia súc) năm 1982 và "Hibiscus Town" (Thị trấn hoa dâm bụt) năm 1986.

"Hibiscus Town" được xem là tác phẩm phải xem với những ai chưa trải nghiệm thực tế cơn biến động mang tên Cách mạng Văn hoá, để hiểu được tại sao những người tốt lại bị chà đạp trong khi những kẻ cơ hội giáo điều nổi lên. "Legend of Tianyun Mountain" là tấm gương phản chiếu bản chất con người đã bị bóp méo ra sao trong thời kỳ vô cùng khó khăn đó. Còn "The Herdsman" vừa ra mắt đã ghi dấu ấn kỷ lục thu hút tới 150 triệu lượt người xem.

Mối quan tâm sâu sắc của Tạ Tấn về số phận đất nước và người dân đã thu hút được cảm tình của cả khán giả lẫn giới phê bình. Theo kết quả một cuộc thăm dò dư luận thời cuối thập niên 1990, Tạ Tấn được bình chọn là đạo diễn được yêu thích nhất sau đó mới tới Trương Nghệ Mưu.

"Phim của ông rất chân thực làm người xem xúc động - nhà văn Zhang Xianliang và cũng là bạn thân của Tạ Tấn nói - Tình yêu thương sâu sắc với con người và nhân loại thể hiện qua các tác phẩm của ông được coi là khuôn mẫu cho các nhà làm phim khác".

Giáo sư Yin Hong tại đại học Thanh Hoa thì cho rằng, phim của ông sống mãi với thời gian nhờ "tạo cảm giác mạnh về trách nhiệm xã hội và lòng yêu nước, được thể hiện qua phong cách kể chuyện thân thiện và gần gũi với khán giả".

Một cảnh trong phim "Hibiscus Town".

Cuộc đời

Thân phụ của Tạ Tấn là một chủ ngân hàng giàu có ở Thượng Hải. Tạ Tấn sinh năm 1923 tại Chiết Giang và bắt đầu con đường sự nghiệp của mình từ sân khấu, sau đó mới chuyển sang điện ảnh. Ông công chiếu bộ phim đầu tay "Woman Basketball Player No. 5" (Nữ cầu thủ bóng rổ số 5) năm 1957, tiếp đó là một loạt sáng tạo mới lập tức đưa ông lên vị trí nổi bật trên màn ảnh lớn: "The Red Detachment of Women" (Chi đội nữ Hồng quân), "The Herdsman", "Legend of Tianyun Mountain," "The Opium War" (Cuộc chiến tranh nha phiến), "Hibiscus Town"... Năm 2001 ông làm bộ phim cuối cùng "Woman Soccer Player No. 9" (Nữ cầu thủ bóng đá số 9).

Ngay cả vào thời điểm đột ngột qua đời sáng 18.10 tại thành phố Shangyu, tỉnh Chiết Giang ở tuổi 85, Tạ Tấn vẫn đang chuẩn bị thực hiện một số dự án phim ngắn khác.

Ba trong số các tác phẩm của ông đã đoạt giải thưởng điện ảnh Kim Kê danh giá nhất của TQ. Ông cũng được trao giải thưởng thành tựu trọn đời tại lễ trao giải thưởng Kim Kê lần thứ 25 ở Bắc Kinh ngày 12.11.2005.

Ông từng nêu rõ quan điểm phim phải phản ánh tính cách và mang dấu ấn cá tính của đạo diễn, và ông đã thực hiện đúng như vậy trong nhiều tác phẩm của mình. 

Tạ Tấn cũng nêu rõ: "Tôi không quan tâm tới giải thưởng bằng điều mà phim của tôi đem lại cho thế giới, vì lịch sử, thời gian và công chúng sẽ là những người kiểm duyệt cuối cùng phim của tôi".

Nhận xét về ông, một tác giả viết: "Khi nhiều khán giả trẻ đổ tới rạp xem những bộ phim bom tấn đắt tiền và thường thất vọng bởi sự nông cạn về nội dung, thì chúng ta nên nhớ rằng từng có một đạo diễn giỏi đem lại cho chúng ta những bộ phim buộc ta phải suy nghĩ", và rằng: "Khi các nhà phê bình hôm nay tranh cãi xem điện ảnh TQ nên đi về đâu, chúng ta cũng nên bắt đầu từ những đầu mối của Tạ Tấn - người đã để lại những tác phẩm chuyển tải những ý tưởng rõ rệt về bản chất con người...".

Tang lễ đạo diễn Tạ Tấn được cử hành tại Thượng Hải chiều 26.10 và lễ tưởng niệm ông sẽ được tổ chức trên khắp cả nước TQ.