Ngày 8.5, Quốc hội nghe trình bày dự án Luật sửa đổi, bổ sung của Luật Phòng, chống ma tuý; Báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 16/2003/QH 11, ngày 17.6.2003 của Quốc hội về việc thí điểm tổ chức, quản lý và dạy nghề cho người sau cai nghiện ở TP.Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố khác trực thuộc trung ương.

Báo cáo thẩm tra báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 16/2003/QH 11, ngày 17.6.2003 của Quốc hội (gọi tắt là Nghị quyết 16)  về việc thí điểm tổ chức, quản lý và dạy nghề cho người sau cai nghiện ở TP.Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố khác trực thuộc trung ương, khẳng định: Thực tiễn 5 năm thực hiện Nghị quyết 16 cho thấy cần thiết phải có giai đoạn sau cai nghiện đối với người đã có thời gian cai nghiện bắt buộc, để hạn chế nguy cơ tái nghiện.

UB này kiến nghị: Nghị quyết 16 sẽ hết hiệu lực thi hành vào ngày 1.8.2008. Trong khi đó đến thời điểm này, còn khoảng 6 ngàn người đang được quản lý tập trung sau cai nghiện chưa thi hành xong quyết định.
 
Do đó, đề nghị Quốc hội ban hành nghị quyết cho phép các địa phương được tiếp tục thi hành các quyết định quản lý người sau cai nghiện đã ban hành trước ngày 1.8.2008 cho đến thời điểm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống ma tuý có hiệu lực (dự kiến ngày 1.1.2009).

Đặc biệt, về sửa đổi Luật Phòng, chống ma tuý, UB các Vấn đề xã hội cho rằng: Cần phải nhận thức đúng bản chất của nghiện ma tuý là một loại bệnh. Bên cạnh đó, cũng cần khẳng định người nghiện ma tuý là người có hành vi vi phạm pháp luật (sử dụng trái phép chất ma tuý). Tuy nhiên, UB này vẫn đề nghị: Bỏ quy định xử lý hình sự đối với người nghiện ma tuý (tội sử dụng trái phép chất ma tuý theo Điều 199 Bộ luật Hình sự).

Ngay sau đề nghị của UB này tại QH (QH chưa thảo luận), phóng viên Báo Lao Động đã liên lạc điện thoại với các chuyên gia  y tế và các nhà nghiên cứu luật pháp để có ý kiến phản biện. Các chuyên gia y tế cho rằng không nên coi bản chất của người nghiện ma tuý là loại bệnh, mà phải coi đó là tệ nạn xã hội cần đẩy lùi, xử lý bằng các biện pháp hành chính hoặc hình sự.

Nếu chúng ta coi nghiện ma tuý là loại bệnh thì đã làm giảm tính chất pháp lý của hành vi nguy hại cho xã hội mà cần ngăn chặn và xử lý. Ý kiến chung của các nhà nghiên cứu luật pháp cho rằng, nếu bỏ quy định xử lý hình sự đối với người nghiện ma tuý (Điều 199 Bộ luật Hình sự), duy trì xử  lý hành chính thì về mặt xã hội sẽ không đủ sức răn đe. Đã không đủ sức răn đe thì hậu quả cho xã hội sẽ rất nghiêm trọng, bởi tính chất cố ý của hành vi - để lan truyền tệ nạn xã hội và đại dịch HIV/AIDS.

Các chuyên gia khẳng định rằng, áp dụng các biện pháp cai nghiện tự nguyện,  bắt buộc và quản lý sau cai nghiện là rất cần thiết, tuy nhiên nếu chúng ta bỏ xử lý hình sự đối với người nghiện thì sẽ phải đối diện với "đại nạn"; chỉ nên quy định cụ thể, hướng dẫn chi tiết những hành vi nào, ở mức độ nào của người nghiệm ma tuý sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự...