Thí điểm bầu trực tiếp chủ tịch xã tại 385 xã

Theo tờ trình, thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường (gọi tắt là HĐND) nhằm đảm bảo việc điều hành, quản lý nhà nước trên địa bàn được thông suốt, liên tục từ cấp tỉnh xuống đến quận, huyện, phường.

Việc thí điểm không tổ chức HĐND được thực hiện tại 10/63 tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư, trong đó không tổ chức HĐND huyện - quận tại 100/596 huyện quận, đạt tỉ lệ 16,7%. Không tổ chức HĐND phường tại 483/1.300 đơn vị - đạt tỉ lệ 37,5 % tổng số quận, huyện, phường trên cả nước.

Về việc bầu trực tiếp chủ tịch xã, theo đề án, có 3 "nguồn" giới thiệu là do lãnh đạo UBND xã giới thiệu, nhân dân giới thiệu và người có đủ điều kiện tự ứng cử.

Đề án cũng quy định về trường hợp bãi nhiệm chủ tịch UBND xã, trong đó, không hoàn thành nhiệm vụ; không được cử tri tín nhiệm, theo đề nghị của MTTQ xã hoặc ít nhất 1/3 số cử tri toàn xã ký tên vào văn bản kiến nghị gửi MTTQ xã thì UBND huyện sẽ xem xét ấn định ngày bỏ phiếu bãi nhiệm chủ tịch xã. Nếu quá 1/2 số cử tri tán thành thì UBND xã trình chủ tịch UBND huyện ra quyết định bãi nhiệm.

Đề án thí điểm nhân dân bầu trực tiếp chủ tịch xã sẽ được triển khai tại 385 xã, thuộc 39 tỉnh, thành. Báo cáo thẩm tra của UB Pháp luật của QH băn khoăn tại sao lại chỉ thí điểm bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường, trong khi vẫn duy trì HĐND cấp thị xã, thành phố thuộc tỉnh - là đơn vị hành chính tương đương với cấp huyện, quận?

Vì sao bỏ HĐND cấp phường là cấp cơ sở. Vì sao bỏ HĐND mà vẫn duy trì các cơ quan, tổ chức khác thuộc hệ thống thuộc cấp chính quyền đó. Về cơ sở pháp lý để thực hiện thí điểm, UBPL cũng lo lắng về việc thí điểm này tuy mang ý nghĩa làm thử, để rút kinh nghiệm, nhưng trái với quy định của Hiến pháp hiện hành.

Cần làm rõ thí điểm để làm gì?

Tại buổi thảo luận, còn nhiều ý kiến băn khoăn về tờ trình của Chính phủ là chưa chỉ rõ được lý do làm thí điểm. Lý do mà tờ trình của Chính phủ đưa ra tập trung vào việc chỉ ra sự không cần thiết tổ chức HĐND địa phương. Ông Trần Thế Vượng chỉ ra hàng loạt mâu thuẫn ngay trong tờ trình của Chính phủ.

Ông Vượng lấy ví dụ: Lý do tờ trình đưa ra là việc tồn tại HĐND địa phương làm cho "mệnh lệnh" của cấp trên xuống cơ sở, nếu không được HĐND đồng tình sẽ làm cho công tác chỉ đạo điều hành ách tắc; và nếu HĐND địa phương cứ "nhắm mắt" đồng ý thì lại là hình thức. Về việc này, ông Vượng đặt câu hỏi ngược lại: Tại sao tờ trình không đưa ra lý luận như vậy đối với sự tồn tại bất cập của HĐND thành phố thuộc tỉnh hoặc HĐND thị trấn?

Thêm nữa, tờ trình đề xuất khi không tổ chức HĐND địa phương thì nhiệm vụ quyền hạn được chuyển cho cấp tỉnh. Ông Vượng phân tích: "Về mặt lý luận thì cứ có việc thì có tổ chức và có con người. Nay lại định bỏ tổ chức (HĐND địa phương), còn việc lại chuyển cho người khác. Lập luận như vậy liệu có mâu thuẫn không?".

Về vấn đề nhân dân trực tiếp bầu chủ tịch xã, ông Hà Văn Hiền và nhiều ý kiến khác băn khoăn: Nếu không có cách làm tốt để nhân dân trực tiếp bầu chủ tịch xã thì tính cục bộ làng xã sẽ làm mất đi tính khách quan, hiệu lực của bộ máy chính quyền xã.

Phải chọn những vấn đề nổi cộm để giám sát Theo dự kiến, chương trình giám sát của Quốc hội và UBTVQH năm 2009 sẽ tập trung vào các lĩnh vực: Chương trình giáo dục ở các bậc học và việc biên soạn, xuất bản sách giáo khoa; thực hiện chính sách pháp luật về cải cách thủ tục hành chính từ năm 2001 đến nay; giám sát việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, TCty nhà nước; quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm......Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng có ý kiến, cần phải làm mạnh hơn nữa hoạt động giám sát. Phải chọn được những vấn đề bức xúc, nổi cộm mà xã hội đang quan tâm để giám sát, và phải làm đến cùng để có hiệu quả thiết thực. Dành nửa ngày để Thủ tướng trả lời chất vấn Cùng ngày, UBTVQH cho ý kiến lần cuối về việc chuẩn bị kỳ họp thứ tư QH khoá XII. Theo đó, kỳ họp thứ tư QH khoá XII sẽ khai mạc vào ngày 16.10, bế mạc ngày 15.11. Các ý kiến đề nghị về cách thức tiến hành kỳ họp là QH cần có nghị quyết về việc trả lời chất vấn; thực hiện việc quyết định giao những nội dung cụ thể để chất vấn tại UBTVQH. Nhiều ý kiến đề nghị tăng thời gian chất vấn và dành 0,5 ngày để Thủ tướng Chính phủ trình bày, trả lời chất vấn của ĐBQH... Đ.L.T