Sự kiện đánh thức hai "nàng công chúa ngủ trong... thành" này thêm lần nữa làm nóng lên câu chuyện "săn nhà hát" - vốn lâu nay được coi là "món nguội" ở Hà Nội.
Vĩnh biệt kiếp "cây quế giữa rừng"
Có lẽ đã qua cái thời phải ngồi nghe các vị giám đốc nhà hát ở Hà Nội ta thán về cơ ngơi nhà cửa. Tâm trạng khá phổ biến lúc này là phấn khởi - cái phấn khởi của những đứa con ngày "ra riêng" được bố mẹ phân đất, phân nhà cho tử tế, sau một thời gian dài ấm ức vì thua thiệt. Dù tất nhiên, trong cái sự "phân nhà" này, cũng khó mà làm được một phép chia bằng chằn chặn được.
Nhà hát Ca múa nhạc VN sắp khánh thành tới đây chẳng hạn, được cấp kinh phí xây mới khá hoành tráng, thì địa điểm lại hơi xa khu trung tâm. NH Tuổi Trẻ - một trong hai đơn vị thuộc dạng ăn nên làm ra nhất trong số 12 đơn vị trực thuộc bộ, lại nằm khuất trong một ngõ cụt, thì nay đã được cấp một khu đất rộng tới 7.000m2 để xây nhà hát mới tại KĐT mới Mỹ Đình, dự kiến sẽ được khởi xây trong năm tới với quy mô hai sân khấu lớn, nhỏ: Một có sức chứa 1.200 chỗ, một có 400 chỗ.
"Chậm mà chắc" là vận may của NH Nhạc nhẹ T.Ư: Sau bao năm phải ngậm ngùi trong khu đất nằm kẹt trong con ngõ hẹp trên phố Kim Mã và không có "nhà (để) hát", giờ đã được bù đắp bằng một điểm diễn đẹp như mơ: Toà nhà 90 năm tuổi (vốn là trụ sở cũ của Hội Khai Trí Tiến Đức những năm đầu thế kỷ trước), nằm ngay sát mép hồ Hoàn Kiếm. Tòa nhà hiện đã hoàn tất xong việc làm mới theo hướng... phục cổ (phục hồi hầu như nguyên bản từ năm 1919) và sẽ chính thức vận hành vào đầu tháng 9 tới.
Điều đáng nói là tất cả các nhà hát mới nói trên sẽ được tổ chức không gian theo mô hình chung mà nhiều nhà hát hiện đại khác trên thế giới đã làm: Không chỉ phục vụ hoạt động biểu diễn, mà còn bao gồm nhiều dịch vụ, tổ hợp văn hoá, giải trí đi kèm khác như: Gallery, trưng bày hàng thủ công mỹ nghệ, quán bar và cả spa...
Nên "ăn sẵn" hay xây mới?
Săn nhà hát là câu chuyện may rủi mà nội tình hẳn là "ai có qua cầu mới hay", chỉ biết rằng để được duyệt cấp đất và kinh phí xây mới, đó là cả một câu chuyện dài. Chưa nói, kiểu xây rạp với kinh phí nhỏ giọt và chậm giải ngân như lâu nay rõ ràng còn đẩy đến nhiều hệ lụy khác như: Rạp xây xong cả hơn 10 - 15 năm trời vẫn chưa tiến hành nghiệm thu được (điển hình là Nhà hát Lớn và rạp Kim Mã) và dễ hiểu, không ít công trình trong số đã xuống cấp trước khi đưa vào vận hành...
Xây được những công trình đủ sức vượt mặt Nhà hát Lớn để xứng tầm thời đại mới, xứng tầm mảnh đất nghìn năm cùng một Hà Nội mở rộng là quyết tâm chính đáng và cũng là lý do thường được đưa ra trong nhiều đề án đang xếp hàng chờ phê duyệt. Bên cạnh đó, là sự lo xa: Nếu không kịp sớm đưa vào quy hoạch, biết đâu ngay chính tại Hà Nội mở rộng, cũng sẽ có lúc khó lòng mà kiếm nổi một tấc đất nào cho việc xây dựng nhà hát. Quy hoạch Hà Nội từ nay đến năm 2010 vì vậy mà đã không ít điểm được khoanh cho việc xây mới các nhà hát đạt chuẩn quốc gia, quốc tế.
Mong muốn và sự lo xa nói trên dĩ nhiên là có lý. Nhưng khi nhìn vào sự kiện hai "nàng công chúa vừa được đánh thức" ở trên để từ đó, rà lại lần nữa cơ man rạp hát, nhà văn hoá... ở các con phố trung tâm bao năm nay còn ngủ quên hoặc bị sử dụng sai công năng hay chưa hết công năng như: Cung Văn hoá - Thể thao Thanh niên, rạp Kim Mã... và ngay cả Nhà hát Lớn, Cung Văn hoá Lao động Hữu nghị Việt - Xô (với tần suất đỏ đèn đếm trên đầu ngón tay trong tháng vì giá thuê rạp quá cao), sẽ thấy quyết tâm xây mới nói trên rất không khéo sẽ càng dẫn đến một sự lãng phí mới.
Trong khi đó, nhu cầu xem biểu diễn của khán giả thủ đô - theo đánh giá của ông Trương Nhuận - Phó GĐ NH Tuổi Trẻ - là: "Hoàn toàn khác xa so với TPHCM vì vẫn mang nặng "tâm lý mùa vụ", lễ lạt, ảnh hưởng nặng của cơ chế bao cấp (khán giả chỉ đổ xô đến rạp vào những dịp lễ tết, bằng suất vé mời của đoàn thể, cơ quan...)". Bởi vậy mà câu chuyện "thừa, thiếu rạp hát" ở Hà Nội xem ra mãi còn là chuyện "không tính thì thiếu, tính thì thừa"!