Đến Cát Tiên, tôi không bỏ lỡ cơ hội tìm hiểu về một tuyến du lịch sinh thái - tuyến du lịch xanh, đã được nhắc đến nhiều ở vùng đất này. Ở lĩnh vực này, Cát Tiên là địa phương có lợi thế rất lớn so với cả tỉnh và cả nước nhờ ở di chỉ khảo cổ học Cát Tiên rất nổi tiếng và Vườn quốc gia Cát Tiên cũng nổi tiếng không kém.

Liên lạc với thạc sĩ Phạm Hữu Khánh - một cán bộ có trách nhiệm của Vườn quốc gia Cát Tiên - tôi nghe anh Khánh nói ngay: "Trước hết, tôi xin lưu ý cho nhà báo điều này: "Vì nhiệm vụ, hiện tôi xin thôi giữ chức Phó Giám đốc vườn quốc gia để chuyển sang làm Điều phối viên Dự án Phát triển du lịch sinh thái Vườn quốc gia Cát Tiên".

Du lịch xanh

Anh Khánh nói: "Nguồn vốn 500.000USD Mỹ của Quỹ quốc tế Bảo vệ động vật hoang dã (WWF) Đan Mạch tài trợ là một trong những cơ sở để vườn quốc gia Cát Tiên mạnh dạn xúc tiến hoạt động du lịch sinh thái của vườn sang một "cấp độ" cao hơn mang tính dài hơi và được thực hiện một cách có bài bản hơn so với trước. Với nguồn vốn này, người dân trong vùng sẽ được làm quen với hoạt động du lịch hướng đến sinh kế bền vững và giảm áp lực cho rừng".

Đây quả là tin vui! Và, nguồn tin này khiến cho tôi nhớ lại tour du lịch xanh phối hợp với du lịch văn hoá mà lãnh đạo huyện Cát Tiên và lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã đặt ra cho vùng đất được xem là có lớp "trầm tích" du lịch khá "dày" này - vùng đất tận cùng phía nam của tỉnh Lâm Đồng.

Đã từ lâu, tôi từng nghe các anh lãnh đạo của tỉnh Lâm Đồng và của huyện Cát Tiên nhắc nhiều đến tour du lịch xanh - du lịch sinh thái và văn hoá - lịch sử Cát Tiên với tất cả sự trăn trở và đầy trách nhiệm. Nay, nhận được nguồn thông tin từ anh Khánh - điều phối viên Dự án phát triển du lịch sinh thái Vườn quốc gia Cát Tiên, không chỉ riêng tôi mà có lẽ ai cũng vậy: Trong bụng rất mừng!

Và tôi nghĩ, việc hình thành một tour du lịch xanh, du lịch văn hoá - lịch sử đến với miền đất Cát Tiên là khả năng nằm trong tầm tay của những người làm du lịch ở tỉnh Lâm Đồng. Bởi, ở Cát Tiên, một thánh địa huyền bí cùng với đại ngàn hoang sơ từ lâu là miền trầm tích du lịch đợi chờ sự khám phá của các nhà hoạch định chiến lược du lịch tỉnh Lâm Đồng.

Nói cách khác, nói đến Cát Tiên trong tương lai không xa, không chỉ là nói đến thánh địa mà còn phải nhắc đến một tour du lịch xanh, du lịch văn hoá - lịch sử đầy sức hấp dẫn. Thật vậy, với Cát Tiên nằm bên tả ngạn sông Đồng Nai cách thành phố du lịch Đà Lạt khoảng 200km, tiềm năng về du lịch quả là không nhỏ, bởi nơi đây không chỉ có một thánh địa huyền bí kích thích sự tò mò của du khách mà còn có một vườn quốc gia khá nổi tiếng để du khách khám phá theo một tour du lịch xanh.

Nói cách khác, khi nhắc đến Cát Tiên, không chỉ có tôi mà còn có rất nhiều người đều nghĩ ngay đến một vườn quốc gia có những giá trị khá đặc biệt để hình thành một tour du lịch xanh.

Theo thông tin do thạc sỹ Phạm Hữu Khánh cung cấp cho tôi thì Vườn quốc gia Cát Tiên là một trong những vườn quốc gia nổi tiếng của cả nước, được trải rộng trên địa bàn của ba tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai và Bình Phước; trong đó, phần nằm trên đất Lâm Đồng chiếm đến 306km2 (trong tổng số 739km2 của cả vườn).
 
Với 50% diện tích là rừng cây xanh và 40% là rừng tre nứa, Vườn quốc gia Cát Tiên là nơi sinh sống của nhiều loài động vật đặc trưng và quý hiếm (trong đó có không ít loài được xếp vào nguy cơ tuyệt chủng) như tê giác một sừng, voi Châu Á, bò tót, gấu chó, gấu ngựa, trâu rừng, báo hoa mai, báo gấm, đại bàng đen, vịt trời cánh trắng...

Điều đáng nói nữa là Vườn quốc gia Cát Tiên đã được UNESCO công nhận là "Khu dự trữ sinh quyển thế giới" và hiện đang được lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.

Anh Khánh cho biết thêm: "Cách nay chưa lâu, ngay tại Vườn quốc gia Cát Tiên, Uỷ ban UNESCO Việt Nam đã cùng với Bộ VHTT (cũ) tổ chức một cuộc hội thảo có nội dung "quản lý bền vững các khu dự trữ sinh quyển và di sản thế giới".

Tại hội thảo này, ngoài việc nghe các tham luận liên quan đến cơ chế chính sách, quy chế hoạt động, thông tin tuyên truyền, các đại biểu cũng đã được tiếp thu những ý kiến về việc bảo vệ và khai thác các khu sinh quyển và di sản nói chung và khu sinh quyển Cát Tiên nói riêng, trong đó có khai thác du lịch".

Theo đó, như cách hiểu của tôi thì Vườn quốc gia Cát Tiên đang trong quá trình đề nghị UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới nên cần được phát huy hơn nữa những giá trị đích thực về bảo vệ môi trường, đảm bảo các yếu tố để giữ gìn hệ sinh thái, tôn tạo cảnh quan và nâng cao mức độ phong phú về đa dạng sinh học; đồng thời, phục vụ cho du lịch một cách hiệu quả nhất.

Di tích khảo cổ học Cát Tiên.

Du lịch thánh địa

Cùng với nổi tiếng là có khu dự trữ sinh quyển thế giới và là vườn quốc gia đang trong quá trình đề nghị UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, vùng đất Cát Tiên từ lâu còn được du khách biết tiếng bởi nơi này còn có một thánh địa bí ẩn bị vùi chôn trong lòng đất hiện đang dần được hé lộ.

Được phát hiện từ năm 1985, đến nay, theo xác định của các nhà chuyên môn, thánh địa Cát Tiên nằm trên một địa bàn rộng đến vài trăm hécta và trải dài khoảng 15km dọc theo sông Đồng Nai, thuộc địa phận huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng.

Sau nhiều lần khai quật, các nhà khoa học xác định di tích Cát Tiên có một quần thể kiến trúc vô cùng độc đáo với nhiều dạng: Đền tháp, mộ tháp, đài thờ... Về hiện vật, hiện đã có khoảng 1.140 hiện vật các loại được tìm thấy tại đây; với nhiều chất liệu, hình dáng, công năng... như: Kim loại vàng (các mảnh phù điêu, nhẫn, linga nhỏ...), thiếc, bạc (bình, vò...), đồng (chũm chọe, chuông, vòng, nhẫn, mặt người, khuôn đúc...), sắt (giáo, đao...), đá thường và đá quý (tượng thờ, linga, yoni, mí cửa, rìu...)...

Năm 1997, Nhà nước đã công nhận thánh địa Cát Tiên là di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia; và từ đó đến nay, Nhà nước đã đầu tư trên 4 tỉ đồng để tiến hành các cuộc khai quật khảo cổ. Và, điều đáng quan tâm nữa là hiện các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng cùng với các cơ quan hữu trách của trung ương đang tiến hành thủ tục cần thiết để đề nghị UNESCO công nhận di tích Cát Tiên là di sản văn hoá thế giới. Như vậy, về tiềm năng du lịch văn hoá - lịch sử thì Cát Tiên hội tụ khá đầy đủ và có đủ cơ sở để ngành du lịch hình thành một tour du lịch tại đây.

Như trên tôi vừa đề cập, cách nay khá lâu, một ý tưởng về tour du lịch đến vùng thánh địa Cát Tiên và vùng sinh thái Cát Tiên đã được hình thành. Tôi được biết, trong chiến lược phát triển du lịch của ngành du lịch Lâm Đồng, tour du lịch lịch sử - văn hoá và du lịch xanh đến Cát Tiên được xem là một trong những tour du lịch lý tưởng của tỉnh.

Cho dù chỉ mới dừng lại ở dạng ý tưởng nhưng các nhà hoạch định chiến lược du lịch cũng đã nêu ra một cách cụ thể rằng: Đến với Cát Tiên, trước tiên là du khách được đến với một vùng đất đầy huyền thoại, là đến với những giá trị về văn hoá - lịch sử của thánh địa Cát Tiên.

Và không chỉ có thế, đến với Cát Tiên, chúng ta còn có cơ hội đến với thiên nhiên hoang dã và kỳ thú của cảnh vật và màu xanh nơi đây. Cụ thể hơn nữa, về Cát Tiên, du khách sẽ có cơ hội bơi thuyền từ chân thác Chín Tầng trên đoạn sông 9km đến Phước Cát II với dọc hai bên bờ sông là cả một vùng rừng nguyên sinh ngút ngát và sau đó sẽ được đi thăm sóc Bom Bo nổi tiếng của vùng căn cứ kháng chiến Phước Long (nay thuộc tỉnh Bình Phước). Rồi nữa, đến với Vườn quốc gia Cát Tiên, du khách còn có hơn một cơ hội để thưởng ngoạn thiên nhiên hùng vĩ và xuyên rừng ban đêm tìm cảm giác thú vị với nhiều loài động vật hoang dã sống trong rừng.

Theo quy hoạch mới đây của tỉnh Lâm Đồng, Cát Tiên là một trong những điểm du lịch cần được khai thác một cách có hiệu quả. Như vậy, trong tương lai không xa, Cát Tiên không chỉ được nhắc đến với tư cách là một thánh địa bí ẩn đặc biệt hấp dẫn mọi người mà còn được xem là một vùng du lịch lịch sử - văn hoá và du lịch xanh rất kỳ thú dành cho du khách!

Tuy nhiên, trong chuyến trở về thăm lại vùng đất đầy tiềm năng về du lịch của Cát Tiên, trong tôi vẫn có không ít những trăn trở bởi đời sống của người dân nơi này còn không ít khó khăn.

Tôi nghĩ, tự thân Cát Tiên phải đứng lên và đi bằng đôi chân của chính mình bằng những chính sách phát triển hợp lý là điều mà mọi người đang mong đợi. Tôi tin rằng rồi đây, vùng đất đầy tiềm năng Cát Tiên sẽ vươn lên, rồi sẽ phát huy được những thế mạnh mà không phải vùng đất nào cũng có! Trở về Đà Lạt, trong tôi vẫn đang còn vọng lại câu hỏi như một kỳ vọng "Rồi mai đây, Cát Tiên...?" và tôi tự lại tự trả lời cũng giống như một kỳ vọng: "Rồi mai đây, Cát Tiên..."!