Theo ước tính trong những năm tới, CH Czech sẽ thiếu hụt hàng trăm nghìn nhân công. Trong chuyến thăm VN cuối tháng 3, Thủ tướng CH Czech Mirek Topolonek tuyên bố VN là đối tác cung cấp lao động xuất khẩu (LĐXK) tiềm năng. Tuy nhiên, Đại sứ Vương Thừa Phong khuyến cáo: Nếu không chú trọng nâng cao "đầu vào" - tức chất lượng LĐXK, VN sẽ đánh mất chỗ đứng tại thị trường Czech.
- Đánh giá của ông về tiềm năng của thị trường Czech đối với LĐXK VN?
- Trong những năm gần đây, nền kinh tế Czech tăng trưởng cao, với tỉ lệ luôn ở mức 6% cộng với lượng đầu tư nước ngoài lớn. Việc Czech gia nhập Liên minh Châu Âu khiến nhân công nước này tràn sang làm việc tại khu vực Tây Âu. Các tác động này dẫn đến tình trạng CH Czech khan hiếm trầm trọng lao động và ước tính trong vài năm tới sẽ thiếu hụt tới vài trăm nghìn LĐ.
Tôi xin mượn lời của Thủ tướng Topolanek: "Hiện cộng đồng người VN tại Czech đã lên tới 50.000 người và con số này có thể lên tới cả trăm nghìn người". Điều đó chứng tỏ xã hội Czech đã sẵn sàng cho sự có mặt tương đối lớn của người LĐVN tại CH Czech.
- Nhu cầu lao động của Czech tập trung trong lĩnh vực nào?
- Về chế tạo máy, cơ khí và các dự án đầu tư nước ngoài đang thiếu hụt công nhân. Chúng tôi đang kiến nghị có hình thức hợp tác tay ba giữa VN-Czech và bên thứ ba là chủ đầu tư vào Czech. Nếu có thể kết hợp được điều này sẽ là hướng rất tốt cho người lao động VN.
- Mức lương trung bình của LĐVN tại Czech là bao nhiêu, thưa ông?
- Nếu đã trừ đi mọi chi phí ăn, ở và phí bảo hiểm thì trung bình người LĐVN tích cóp được khoảng 500USD/tháng.
- Tiềm năng lớn, nhưng số LĐVN xuất khẩu sang CH Czech hiện rất nhỏ bé. Vì sao, thưa ông?
- Hiện tổng cộng ở Czech có chừng 6.000 LĐVN, gồm những người đã làm ăn kinh doanh, bán hàng giờ chuyển sang làm việc tại các nhà máy (chiếm 2/3) và số LĐ được tuyển từ trong nước sang qua các công ty XKLĐ và công ty môi giới. Yêu cầu về chất lượng LĐ tại CH Czech rất cao, nhưng nếu VN mở cửa được thị trường này thì sẽ tận dụng được cửa ngõ để LĐVN sang các thị trường Trung và Tây Âu. Xin nói thêm là hiện mới có CH Czech mở cửa cho lao động VN, còn các nước Châu Âu khác thì chưa. Vì vậy, đây là cơ hội mà VN nên nắm bắt.
- VN cần làm gì để mở cửa thành công thị trường Czech, thưa ông?
- Yếu tố quan trọng nhất là khâu đầu vào. Đáng tiếc chất lượng LĐVN chưa được tốt như tay nghề thấp, không tôn trọng kỷ luật, không hiểu biết về văn hoá, phong tục tập quán nước sở tại. Điều này làm nảy sinh nhiều vấn đề như vi phạm hợp đồng từ cả hai bên (phía LĐVN và chủ LĐ). Nhiều LĐVN không đủ sức khoẻ nên không đảm bảo được tiến độ công việc, hoặc họ vi phạm luật pháp sở tại... Những vụ việc này đã làm ảnh hưởng đến hình ảnh người VN nói chung, cũng như phong trào xây dựng cộng đồng của người VN tại CH Czech.
Trước mắt, các Cty XKLĐ VN và các cơ quan quản lý nhà nước cần có biện pháp chặt chẽ để nâng cao chất lượng đầu vào của NLĐ. Hồi tháng 2, Hiệp hội Môi giới XKLĐ VN tại CH Czech đã được thành lập, với mục đích bảo vệ tốt hơn quyền lợi NLĐ.
- Như vậy, nếu chuẩn bị không tốt, VN có thể sẽ đánh mất thị trường XKLĐ tại Czech?
- Đúng vậy. Cửa đã mở, nhưng nếu không chú trọng đúng mức đầu vào thì cơ hội sẽ trôi mất. Tôi muốn nhấn mạnh thông điệp "LĐXK phải là hàng VN chất lượng cao", không chỉ để đáp ứng nhu cầu người tuyển dụng mà còn vì mỗi NLĐ chính là đại diện cho hình ảnh VN ở nước ngoài. Chất lượng không chỉ là tay nghề, kỹ thuật, mà còn là biết tôn trọng kỷ luật, truyền thống, phong tục của nước sở tại.
- Đại sứ có thể cho biết về kế hoạch lập Trung tâm đào tạo LĐVN cho CH Czech?
- Đây mới là đề xuất trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Topolanek và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hồi đầu tháng 3. VN và Czech đang nghiên cứu việc lập cơ sở đào tạo này có thể ở Czech hoặc VN.
- Xin cảm ơn Đại sứ!
>> Sớm mở đường bay thẳng Việt Nam - Prague
>> "Dài cổ" đợi visa xuất khẩu lao động vào thị trường Czech
>> Làm việc tại CH Czech và Singapore, lương hấp dẫn